Công nhân Công ty Cổ phần Cao su Lai Châu chăm sóc cây cao su.

Cách đây 8 năm, nếu ai đã có dịp đến với các xã vùng thấp của huyện Sìn Hồ thì chắc hẳn vẫn còn nhớ như in những khu đồi trọc, những ngôi nhà tranh tre nứa lá; hệ thống đường giao thông từ xã Ma Quai đến các xã Nậm Tăm, Nậm Mạ, Nậm Cuổi... thì không thể đi lại được, đặc biệt là về mùa mưa, do sạt lở đường, lũ ống...

Nhưng giờ đây đã hoàn toàn đổi khác, Nậm Tăm dường như đã trở thành thị tứ của vùng đất này với hệ thống cửa hàng, nhà nghỉ, quán ăn... mọc lên như nấm, đời sống vật chất và mức hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao. Thay vì quanh năm chỉ biết đi nương, làm rẫy vẫn không đủ ăn, thì nay, nhiều gia đình đã góp đất trồng cây cao su và trở thành công nhân của Công ty Cổ phần Cao su Lai Châu với mức lương bình quân khoảng 2,5 đến 4 triệu đồng/người/tháng, tùy vào từng công việc cụ thể.

"Nhờ có tái định cư, phát triển cây cao su nên đến nay, đời sống của người dân trong bản đã bước sang trang mới, đường nhựa đến tận đầu bản, điện, nước, trường học, nhà văn hóa được đầu tư xây dựng kiên cố, khang trang, tất cả các nhà dân đều được làm bằng gỗ lợp tôn kiên cố. Nhiều gia đình nhờ được làm công nhân trong Công ty Cao su nên có điều kiện cho con ăn học và mua sắm được ti vi, xe máy để phục vụ nhu cầu cuộc sống, trong đó, tiêu biểu phải kể đến gia đình anh: Tao Văn Trãi, Tao Văn Én... nhìn chung, bà con rất vui và cảm ơn Đảng, Nhà nước nhiều lắm". Ông Tao Văn Lả, Trưởng bản Nậm Ngập, xã Nậm Tăm, huyện Sìn Hồ tâm sự như vậy khi nói về cuộc sống hiện tại của đồng bào nơi đây.

Ngoài việc phủ xanh những khu đất trống, đồi trọc, gắn với sắp xếp lại dân cư của các dự án tái định cư thủy điện Sơn La, Bản Chat, Huổi Quảng thì cây cao su còn thiết thực góp phần xóa đói, giảm nghèo, tạo công ăn việc làm ổn định cho người dân trên địa bàn, đặc biệt là cây cao su đã làm thay đổi không chỉ về diện mạo nông thôn mà cả cách nghĩ, cách làm của mỗi người dân. "Đến nay, xã Khổng Lào đã trồng được 450ha cây cao su, toàn xã có 120 người được tiếp nhận vào làm công nhân trồng cao su. Cũng nhờ có công ăn, việc làm và thu nhập ổn định nên các loại tệ nạn xã hội dần được đẩy lùi, tình trạng rượu chè bê tha, bạo lực gia đình không còn xảy ra" - Phó Chủ tịch UBND xã Khổng Lào (Phong Thổ) Phùng Văn Nguyện chia sẻ.

Ngắm những cánh rừng cao su bạt ngàn căng đầy nhựa sống, chúng tôi có thể dễ dàng nhìn thấy những nụ cười tươi rói của các công nhân Công ty Cổ phần Cao su Lai Châu đang miệt mài chăm sóc, làm cỏ, bón phân cho từng cây cao su.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, có đến khoảng 90% công nhân đang làm việc trong công ty là con em đồng bào các dân tộc trên địa bàn, họ chính là những nông dân quanh năm chân lấm tay bùn, giờ đây đã trở thành những công nhân thực thụ với cách nghĩ, cách làm, tác phong làm việc hoàn toàn khác. Ngoài tiền lương, tiền thưởng thì họ còn được đóng bảo hiểm để đề phòng những khi ốm đau bệnh tật và tham gia các giải thi đấu thể thao, hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng do Công ty tổ chức.

Ông Hà Văn Um, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lai Châu cho biết: "Đến nay, toàn tỉnh Lai Châu đã trồng được trên 13.000ha cây cao su trên địa bàn các huyện: Sìn Hồ, Phong Thổ, Than Uyên và Nậm Nhùn, trong đó, năm 2015 có khoảng 1.000ha sẽ được đưa vào khai thác theo lộ trình.

Nhưng, do tình hình giá cả không ổn định nên Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam quyết định để năm 2016 sẽ đầu tư và mở miệng cạo mủ. Bên cạnh những thuận lợi cơ bản như: Đất tốt, khí hậu phù hợp với trồng cây cao su, có những vùng không có sương muối, tăng độ che phủ rừng... thì việc trồng cây cao su ở Lai Châu cũng gặp phải những khó khăn như: Tập quán của người dân chưa quen với việc trồng cây cao su, giá cả thị trường cao su không ổn định, việc sử dụng lao động sau khi trồng ít (2 công nhân/ha), đầu tư vốn lớn (nếu như ở miền Nam, 1ha từ 70 đến 80 triệu đồng thì ở Lai Châu là gấp đôi)".

Theo quy hoạch đã được phê duyệt về phát triển vùng cao su đại điền đến năm 2020, tỉnh Lai Châu sẽ có khoảng 25.000 đến 30.000ha cây cao su, xây dựng 7 nhà máy chế biến mủ cao su ở 5 tiểu vùng để tiện cho việc chế biến, đi kèm với đó là hệ thống giao thông đến vùng quy hoạch và trong vùng quy hoạch, nhà đội, nhà công nhân, các làng công nhân, vườn ươm cố định... đồng thời tạo việc làm, thu nhập ổn định cho trên 20.000 lao động là đồng bào các dân tộc trong tỉnh trực tiếp trồng, chăm sóc, chế biến cao su và các hoạt động dịch vụ phát triển cao su.

Khi chia tách và thành lập tỉnh mới, Lai Châu được biết đến là một trong những tỉnh nghèo nhất cả nước, nhưng sau 10 năm, cái đói, cái nghèo không những dần được lùi xa, mà bộ mặt đô thị của thành phố Lai Châu nói riêng và trung tâm các huyện nói chung, đang ngày càng khang trang hơn, to đẹp hơn. Nhưng có lẽ, điều đặc biệt hơn cả là, cùng với các dự án di dân tái định cư của các công trình thủy điện, cây cao su đang ngày càng khẳng định là một trong những cây trồng chủ lực góp phần xóa đói, giảm nghèo, đưa Lai Châu hội nhập phát triển ngang tầm với các tỉnh trong khu vực và cả nước.