Huyền thoại Ca-la-sni-cốp và “con đẻ” AK-47.  Ảnh: ReuTers

Từ lính tăng trở thành tổng công trình sư

Ông Mi-kha-in Ti-mô-phê-e-vích Ca-la-sni-cốp sinh ngày 10-11-1919, tại làng Cu-ri-a, vùng An-tay ở Ca-dắc-xtan trong một gia đình nông dân và là con thứ 7 trong gia đình. Sau khi tốt nghiệp phổ thông năm 1936, ông kiếm được một công việc nho nhỏ trong ngành đường sắt, vì yêu thích và hiểu biết máy móc, không lâu sau, ông được cất nhắc lên làm văn thư kỹ thuật.

Năm 19 tuổi, chàng trai Ca-la-sni-cốp quyết định nhập ngũ. Đại đội trưởng phát hiện ra sự say mê kỹ thuật của chàng trai trẻ, nên đến mùa xuân năm 1939 đã gửi ông đi học một khóa đào tạo kỹ thuật cơ khí quân giới ngắn hạn. Đến mùa hạ năm đó, ông lại tiếp tục được cử đi học tại trường Đào tạo lái xe tăng. Chính tại đây, ông phát minh ra một loại máy tự động ghi lại số lượng đạn đã bắn của súng máy trên xe tăng, một đồng hồ đo mức nhiên liệu tiêu hao và một bộ… xích xe tăng mới. Những phát minh này đã được cấp trên chú ý và đến mùa đông năm 1939, chàng trai mới 20 tuổi được điều đến các nhà máy quân giới ở Lê-nin-grát, trực tiếp chỉ đạo công tác chế tạo các thiết bị xe tăng mà ông đã phát minh ra.

Năm 1941, cuộc chiến Xô - Đức nổ ra, Ca-la-sni-cốp lao vào cuộc chiến với cương vị là một sĩ quan chỉ huy xe tăng. Đến tháng 10 cùng năm,  Ca-la-sni-cốp bị thương nặng phải vào điều trị tại bệnh viện quân y. Trong thời gian nằm viện, người thương binh này thường được nghe nhắc đến việc quân Đức trên chiến trường thường sử dụng một loại vũ khí tự động rất tốt. Ý định chế tạo ra một loại vũ khí nhẹ xuất hiện từ đó.

Sau thời gian nằm viện, ông Ca-la-sni-cốp được cho về nhà an dưỡng. Trong thời gian này, ông đã thiết kế ra khẩu súng đầu tiên. Người đầu tiên trong số các chuyên gia vũ khí đánh giá cao mẫu thử nghiệm này là Giám đốc Viện Pháo binh Dơ-xin-xki, Thiếu tướng A-na-tô-li Bla-gôn-ra-vốp, người đã phát hiện ra những khiếm khuyết trong thiết kế, song đánh giá cao tài năng của Ca-la-sni-cốp và khuyên đưa ông đi học kỹ thuật.

Tháng 7-1942, Ca-la-sni-cốp được gửi tới trường Thử nghiệm-khoa học súng hạng nhẹ và cối (NIPSMVO) trực thuộc Quân khu Mát-xcơ-va, nơi súng tiểu liên hạng nhẹ của ông được thử nghiệm đầy đủ, song do giá thành sản xuất cao và một số thiếu sót nhất định, loại súng này không được sử dụng trong quân đội.

Tới năm 1944, ngoài loại súng tiểu liên hạng nhẹ, Ca-la-sni-cốp còn phát triển thêm một loại tiểu liên hạng nhẹ khác và súng trường tự lên đạn, song các loại vũ khí này cũng không được đưa vào sử dụng. Năm 1945, Ca-la-sni-cốp tham gia một cuộc thi phát triển tiểu liên sử dụng đạn 1943. Trong cuộc thi này, tiểu liên AK-47 đã được khuyến cáo sử dụng trong quân đội Xô-viết. Năm 1948, Ca-la-sni-cốp được điều tới xưởng quân giới ở I-dép-xcơ để ứng dụng và sản xuất hàng loạt mẫu tiểu liên của mình. Vào thời điểm đó, ông cũng làm việc trong dự án súng cạc-bin tự lên đạn.

Sau khi khai thác thành công về mọi mặt AK-47 trong lực lượng vũ trang, đầu năm 1949, theo một quyết định của Chính phủ Liên Xô, AK-47 được đưa vào trang bị cho quân đội và Nhà máy chế tạo máy I-dép-xcơ bắt đầu sản xuất hàng loạt loại tiểu liên này. Nó có tên gọi chính thức là "tiểu liên Ca-la-sni-cốp 7,62 li mẫu năm 1947 (AK)". AK-47 cũng được sách Kỷ lục Ghi-nét ghi nhận là loại vũ khí phổ biến nhất thế giới, nằm trong danh mục các sáng chế nổi bật của thế kỷ XX.

Nga tiếp tục phát triển phiên bản mới của huyền thoại AK

Ngoài AK-47, Ca-la-sni-cốp còn là tác giả của dòng súng bộ binh tự động với gần 150 mẫu được đánh giá là "vô song" trong nửa thế kỷ qua và có trong trang bị của hơn 100 nước trên thế giới. Riêng mẫu tiểu liên nổi tiếng AK-47 (súng tự động Ca-la-sni-cốp) được ông chế tạo vào năm 1947, đưa vào trang bị cho quân đội Liên Xô hai năm sau đó, được vũ trang cho quân đội 55 quốc gia.
Cho đến nay, trải qua 66 năm, AK-47 vẫn là loại súng tiểu liên thông dụng và phổ biến nhất trên thế giới, việc có mặt trong hầu hết các trò chơi chiến tranh đối kháng đã thể hiện sự ảnh hưởng và sức sống xuyên thế kỷ của nó. Thậm chí, người ta còn sử dụng thuật ngữ "Vương quốc Ca-la-sni-cốp" để chỉ mức độ phổ biến và độc lập của AK-47.

AK-47 có độ bền cực cao, thích ứng tác chiến trong mọi điều kiện thời tiết, mọi địa hình, bất kể là bắn tầm gần hay tầm xa, nó đều thể hiện uy lực và độ chính xác. Theo thống kê, hiện trên thế giới đang lưu hành khoảng trên 100 triệu khẩu AK-47 và người Nga vẫn đang tiếp tục cải tiến, sản xuất các phiên bản kế tiếp. Không ai biết được là đến thời điểm nào AK-47 sẽ "nghỉ hưu".

Nguồn tin của Tập đoàn vũ khí Ca-la-sni-cốp cho biết, đến năm 2020, doanh thu từ bán súng của tập đoàn này sẽ tăng gấp 3 lần hiện nay, đạt 24 tỷ rúp. Theo chiến lược phát triển ngành công nghiệp sản xuất súng của tập đoàn này và Bộ Thương mại công nghiệp Nga cùng xây dựng, đến năm 2020, Nga sẽ đưa kim ngạch tiêu thụ súng lên gấp 3 lần hiện nay, đạt khoảng 24 tỷ rúp (khoảng 750 triệu USD), số lượng sản xuất súng sẽ được nâng lên gấp 2 lần, đạt 1.900.000 khẩu mỗi năm, hiệu suất lao động cũng được nâng lên 2 lần, đạt 2.500.000 rúp trên một người. Ca-la-sni-cốp sẽ đảm nhiệm toàn bộ quy trình sản xuất, từ nghiên cứu, thử nghiệm cho đến sản xuất. Tập đoàn này cũng sẽ nghiên cứu và xây dựng thí điểm hệ thống sản xuất kinh doanh dài hạn và hệ thống tổng hợp về trang bị vũ khí.

Với những cống hiến xuất sắc, Mi-kha-in Ca-la-sni-cốp đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Nga và hai lần được phong danh hiệu Anh hùng Lao động XHCN Liên Xô. Tên của ông cũng được đặt cho Tập đoàn vũ khí Ca-la-sni-cốp, được hợp nhất từ 2 tập đoàn Izmash và IMZ của Nga.

Trong khi đó, ông Côn-xtan-tin Buy-di-gin, Tổng Giám đốc Công ty Ca-la-sni-cốp Con-xơn mới được thành lập, cho biết, công ty này đang lên kế hoạch phát triển một loại súng trường chiến đấu chủ lực hiện đại hóa cho Lục quân Nga và hy vọng sẽ tăng số lượng các mẫu súng này để xuất khẩu. "Chúng tôi hiện đang tiến hành một số dự án nghiên cứu và phát triển cho một số cơ quan Chính phủ... Chúng tôi hy vọng sẽ bắt đầu hiện đại hóa súng trường AK-47 cho Bộ Quốc phòng Nga", Tổng Giám đốc Côn-xtan-tin Buy-di-gin cho biết. Ông Côn-xtan-tin Buy-di-gin cho rằng, súng AK-47 có thể sẽ được cải tiến thêm nữa cho các khách hàng quốc tế, đặc biệt là để xuất khẩu sang Mỹ, thị trường xuất khẩu cho vũ khí dân sự lớn nhất của Ca-la-sni-cốp.