Người nhập cư được lực lượng cứu hộ In-đô-nê-xi-a giải cứu ở ngoài khơi bờ biển tỉnh A-chê ngày 20/5. Anh: AP

Tại cuộc họp chiều 18/5 ở Brúc-xen (Bỉ), Bộ trưởng Quốc phòng và Ngoại giao các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức thông qua kế hoạch triển khai chiến dịch hải quân mang tên Chiến dịch EU Navfor Med (Lực lượng hải quân EU tại Địa Trung Hải) nhằm triệt phá các đường dây buôn người đang lôi kéo hàng nghìn người di cư vượt Địa Trung Hải tới châu Âu, khiến nhiều người bỏ mạng trên biển.

Chiến dịch này dự kiến sẽ bắt đầu triển khai vào tháng tới và Bộ Tư lệnh của lực lượng hải quân EU sẽ đặt tại Rô-ma (I-ta-li-a), dưới quyền chỉ huy của đô đốc I-ta-li-a En-ri-cô Crê-đen-đi-nô, người đã lãnh đạo chiến dịch chống cướp biển của EU ngoài khơi Xô-ma-li.

Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại EU Phê-đê-ri-ca Mô-ghê-ri-ni cho biết, chiến dịch triệt phá các đường dây buôn người sẽ được triển khai theo 3 giai đoạn. Theo đó, giai đoạn một có thể bắt đầu ngay mà không cần nghị quyết của Liên hợp quốc (LHQ) nhằm xác định và ngăn chặn những thành viên của mạng lưới buôn người. Giai đoạn 2 sẽ ngăn chặn và áp sát các tàu buôn người trên vùng biển quốc tế, theo luật pháp quốc tế. Giai đoạn 3 nhằm vô hiệu hóa tàu thuyền buôn người trên vùng biển quốc gia, điều này cần nghị quyết của LHQ hoặc ít nhất là thỏa thuận của quốc gia liên quan.

Bà Mô-ghê-ri-ni nhấn mạnh, việc hợp tác với giới chức Li-bi sẽ đóng vai trò then chốt đối với thành công của chiến dịch chống buôn người nói trên. Từ đầu năm 2015 đến nay, hơn 1.800 người nhập cư đã thiệt mạng tại Địa Trung Hải, cao gấp 20 lần so với cùng kỳ năm 2014.

Phá mạng lưới buôn người là một phần trong kế hoạch lớn hơn của EU nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng người nhập cư hiện nay. Uỷ ban châu Âu (EC) đã thúc giục các nước thành viên EU thông qua đề xuất phân bổ hạn ngạch người nhập cư đến châu Âu cho từng quốc gia, nhằm giảm bớt áp lực lên I-ta-li-a, Hy Lạp và Man-ta. EU cũng đặt mục tiêu thắt chặt quan hệ với các nước trung chuyển người nhập cư tại châu Phi để dễ dàng đưa người nhập cư hồi hương hơn.

Trong khi đó, tại cuộc gặp giữa ngoại trưởng các nước Thái Lan, Ma-lai-xi-a và In-đô-nê-xi-a diễn ra ở Thủ đô Cu-a-la Lăm-pơ của Ma-lai-xi-a ngày 20-5 để tiến hành thảo luận về làn sóng người di cư tới 3 nước này. Theo đó, Ma-lai-xi-a và In-đô-nê-xi-a đã nhất trí cung cấp "lều lán tạm thời" cho hàng nghìn người di cư bị mắc kẹt trên biển với điều kiện những người này có thể được tái định cư hoặc cho hồi hương trong vòng một năm.

Đây là bước đột phá đầu tiên trong cuộc khủng hoảng nhân đạo mà Đông Nam Á đang phải đối mặt sau nhiều tuần các quốc gia trong khu vực không sẵn sàng gánh trách nhiệm. Trong một tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc đàm phán về vấn đề người di cư, Ngoại trưởng Ma-lai-xi-a A-ni-pha A-man và người đồng cấp In-đô-nê-xi-a Rét-nô Mác-xu-đi khẳng định: "In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a đã nhất trí tiếp tục hỗ trợ nhân đạo cho 7.000 người di cư trái phép vẫn đang lênh đênh trên biển. Chúng tôi cũng nhất trí cấp cho họ lều lán tạm thời miễn là tiến trình tái định cư và hồi hương sẽ được cộng đồng quốc tế thực hiện trong một năm".

Trước đó, khi đề cập tới “cuộc khủng hoảng người nhập cư” tại Đông Nam Á, Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) từng cho rằng “phản ứng toàn diện trong khu vực là cần thiết”, đồng thời kêu gọi ba nước trên tiến hành các hoạt động tìm kiếm cứu nạn, cũng như đưa ra quy trình thẩm định đơn xin tị nạn. Cơ quan này cũng bày tỏ quan ngại về việc các nước xua đuổi tàu chở người nhập cư ra khỏi bờ biển, và kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ Ma-lai-xi-a thuốc men và các hàng hóa thiết yếu khác, cũng như giúp xử lý vấn đề người di cư.

Trong một diễn biến khác, giới chức In-đô-nê-xi-a thông báo một nhóm ngư dân nước này đã giải cứu tổng cộng 426 người nhập cư (được cho là đến từ Ma-lai-xi-a) ở ngoài khơi bờ biển tỉnh A-chê vào sáng sớm 20/5. Một ngư dân tham gia cuộc giải cứu cho biết, nhóm người này (trong đó có 30 trẻ em và 26 phụ nữ) được tìm thấy tại eo biển Ma-lắc-ca, giữa Ma-lai-xi-a và đảo Xu-ma-tra của In-đô-nê-xi-a, trong tình trạng đói khát.