Du lịch Cù Lao Chàm đang chờ điện lưới quốc gia để vươn mình. Ảnh: Bình Minh

"Thiên đường" không điện

Tỉnh Quảng Nam có nhiều danh lam thắng cảnh, nhiều di tích lịch sử từ lâu đã trở thành địa điểm du lịch nổi tiếng thu hút du khách trong và ngoài nước, như cụm tháp Mỹ Sơn (huyện Duy Xuyên), phố cổ Hội An, đảo Cù Lao Chàm (TP Hội An), Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng… Trong đó, Cù Lao Chàm là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất của tỉnh Quảng Nam mà nhiều du khách thường ví von: "Chưa đến Cù Lao Chàm coi như chưa đến với Quảng Nam".

Cù Lao Chàm gồm 8 đảo nhỏ, có tên Hòn Lao, Hòn Dài, Hòn Mồ, Hòn Khô mẹ, Hòn Khô con, Hòn Lá, Hòn Tai, Hòn Ông, điểm gần nhất cách TP Hội An khoảng 18km. Đây là xã đảo tiền tiêu có vị trí chiến lược rất quan trọng của tỉnh Quảng Nam. Hơn 3.000 cư dân ở đây sinh sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt hải sản và một số làm nông nghiệp.

Cù Lao Chàm còn có nhiều di tích là các công trình kiến trúc cổ của người Chăm và người Việt; có hệ động thực vật phong phú, đặc biệt là nguồn hải sản và các rạn san hô rất quý hiếm đang còn ở dạng nguyên sơ. Khu vực này được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Bên cạnh đó, Cù Lao Chàm còn là một di tích văn hóa lịch sử gắn với sự hình thành và phát triển của thương cảng Hội An. Tháng 10-2003, Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm được thành lập để giữ gìn sinh vật hoang dã trên đảo, là một trong 15 khu bảo tồn biển của Việt Nam vào thời điểm 2007.

Chính vì sự hấp dẫn đó, lượng khách du lịch đến Cù Lao Chàm đã tăng nhanh trong những năm gần đây. Nếu như năm 2011 có 80 nghìn lượt người thì năm 2014 là 200 nghìn lượt người đã đến với đảo Cù Lao Chàm.

Mặc dù tiềm năng là thế, nhưng xã đảo vẫn chưa có điện lưới quốc gia. Về vấn đề này, ông Bùi Văn Kiều, Tổ trưởng Tổ quản lý điện Cù Lao Chàm, trực thuộc Công ty Công trình công cộng TP Hội An chia sẻ, xã đảo có 4 thôn, với 100% hộ dân mua điện qua 614 công tơ. Tổ có 5 người vận hành 3 máy phát điện. Mỗi ngày chỉ phát 6 giờ, buổi trưa phát từ 11 giờ 30 phút đến 13 giờ, buổi chiều từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ (mùa đông) và từ 18 giờ đến 22 giờ 30 phút (mùa hè).

Do hạn chế công suất và thời gian phát nên điện chỉ dùng thắp sáng, xem ti vi, chạy quạt máy và sinh hoạt gia đình, bình quân mỗi hộ 32kWh/tháng. Ông Kiều còn cho biết thêm, hiện nay có 3 mức giá điện: 15kWh đầu tiên khoảng 2.000 đồng/kWh; 15kWh kế tiếp là 2.600 đồng/kWh và sau đó, là 3.200 đồng/kWh. Mức giá này đã được thành phố hỗ trợ và bù lỗ mỗi năm hơn 2 tỷ đồng; đã thế, các máy phát điện thường hay bị hư hỏng, chất lượng điện kém.

Chính tình trạng điện "phập phù" đã ảnh hưởng rất nhiều đến vấn đề du lịch được coi là thế mạnh của Cù Lao Chàm. Anh Nguyễn An Hội, người chuyên hướng dẫn tour cho khách tham quan ra đảo tâm sự: "Như các anh thấy đấy, Cù Lao Chàm nguồn điện không ổn định nên các ngành sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên đảo kém phát triển. Chính vì vậy, khách du lịch còn khá e ngại khi lưu trú dài ngày trên đảo. Chúng tôi khó lòng mở rộng tối đa các dịch vụ, nên chủ yếu chỉ tổ chức cho khách đến và đi trong ngày".

Cũng chính vì nguyên nhân trên, mặc dù được mệnh danh là "thiên đường du lịch" của Quảng Nam, nhưng khách lưu trú không có, thu nhập từ các dịch vụ du lịch của người dân trên đảo rất thấp.

Câu chuyện đưa điện vượt sóng

Theo dự án được Chính phủ phê duyệt, điện lưới quốc gia kéo ra Cù Lao Chàm được thực hiện và đưa vào hoạt động trong năm nay. Dự án cấp điện lưới quốc gia cho đảo Cù Lao Chàm bằng cáp ngầm có chiều dài đường dây trên không 22KV là 17,2km, cáp ngầm xuyên biển 15,44km, tổng mức đầu tư khoảng 500 tỷ đồng. Nguồn vốn ngân sách Trung ương chiếm 85% tổng mức đầu tư, vốn đối ứng của Tập đoàn Điện lực Việt Nam là 15%. Hiện tại, UBND TP Hội An và Công ty Điện lực Quảng Nam đã tiến hành khảo sát nhằm chuẩn bị phương án tiếp nhận và quản lý vận hành khi lưới điện được kéo ra đảo.

Nhưng theo thông tin từ ông Lê Kim Hùng, Phó Tổng giám đốc Công ty Điện lực miền Trung, vướng mắc lớn nhất hiện nay là vấn đề vốn, do dự án không được bố trí vốn ngân sách trong năm 2015 nên Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Công ty Điện lực miền Trung và UBND tỉnh Quảng Nam đang khẩn trương làm việc với các bộ, ngành liên quan về cơ chế cho phép EVN ứng vốn để thực hiện, từ đó mới có thể lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng sản xuất cáp trong tháng 6-2015, đảm bảo triển khai đúng tiến độ để hoàn thành dự án trước mùa mưa bão".

Ông Lê Kim Hùng còn cho hay, đây là dự án có qui mô lớn, liên quan đến các nhà thầu nước ngoài, kỹ thuật thi công phức tạp, địa bàn thực hiện dự án nằm tại TP Hội An là di sản văn hóa thế giới, khu vực biển thuộc khu dự trữ sinh quyển, nên công tác giải phóng mặt bằng phức tạp, rất cần có sự hỗ trợ tích cực từ các cấp chính quyền.

Được biết, dự án cấp điện cho Cù Lao Chàm bằng cáp ngầm nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng của xã đảo, bảo đảm cung cấp nguồn điện ổn định từ hệ thống điện quốc gia phục vụ sinh hoạt và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nâng cao trình độ dân trí, xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống của người dân.

Bên cạnh đó, với vị trí một xã đảo tiền tiêu, việc có điện lưới quốc gia sẽ góp phần quan trọng trong công tác đảm bảo an ninh-quốc phòng của các đơn vị chức năng trên đảo. Rõ ràng để đảo Cù Lao Chàm triển khai thực hiện thành công chiến lược biển và hải đảo đến năm 2020, không thể thiếu vai trò tiên phong của ngành điện.