Lực lượng chức năng tỉnh Điện Biên vận động nhân dân trên địa bàn giao nộp súng tự chế.

Những vụ án kinh hoàng

Theo báo cáo của cơ quan Công an các địa phương, từ đầu năm 2013 đến nay, đã có hàng trăm khẩu súng tự chế các loại được thu giữ thông qua các "kênh" khác nhau. Đáng lưu ý là nếu như trước đây, các loại súng tự chế chủ yếu được người dân dùng để săn bắn thú rừng thì nay, không ít trường hợp đã trở thành vũ khí nguy hiểm để giải quyết các mâu thuẫn phát sinh trong đời sống xã hội. Có thể nêu một vài ví dụ điển hình: Ngày 4-4-2014, Chè Văn Sung, SN 1971, trú tại bản Phiêng Mựt (xã Mường Giôn, Quỳnh Nhai, Sơn La) đã bị Công an tỉnh Sơn La bắt giữ vì hành vi giết người. Trước đó, ngày 11-3, anh Lường Văn Quang, SN 1968, là Công an viên bản Phiêng Mựt, xã Mường Giôn, huyện Quỳnh Nhai đi sửa đường ống nước của gia đình tại khu vực Na Hua Ta, thì bị Sung dùng súng kíp tự chế bắn bị thương nặng và chết trên đường đi bệnh viện cấp cứu. Tại cơ quan Công an, Sung khai nhận, y là em họ của anh Quang, do thâm thù cá nhân với anh từ lâu nên y luôn nung nấu ý định trả thù và đến ngày 11-3, Sung đã ra tay hạ sát anh bằng một khẩu súng kíp tự chế. Hơn một tháng trước đó, Công an huyện Sìn Hồ (Lai Châu) đã bắt giữ đối tượng Tẩn A Bỉnh, là chồng của chị Lù Thị Linh, ở bản Nà Tăm 3 (xã Nà Tăm, huyện Sìn Hồ), ngay sau khi đối tượng này dùng súng tự chế bắn trọng thương vợ mình vì ghen tuông.

Cũng theo báo cáo của cơ quan chức năng, cùng với những vụ giết người, gây thương tích một cách có chủ ý, thời gian qua, súng tự chế cũng gây ra nhiều tai nạn nghiêm trọng, làm chết và bị thương nhiều người. Điển hình là vụ xảy ra ngày 12-4, trong lúc đi săn thú rừng trên địa bàn xã Long Phúc (huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai), Đặng Văn Thành, SN 1991, trú tại bản 2, xã Long Phúc sử dụng súng tự chế đi săn, đã bắn nhầm anh Trương Văn Bọng (SN 1988) là người cùng địa phương cũng đang đi săn thú. Phát đạn của đối tượng đã làm cho nạn nhân bị thương nặng.

Cần tăng cường kiểm soát súng tự chế

Trước thực trạng súng tự chế còn được nhiều người dân tàng trữ, sử dụng trái phép, thời gian qua, các địa phương đã quyết liệt triển khai thực hiện nghiêm Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và đẩy mạnh tuyên truyền đến từng hộ dân để họ tự nguyện giao nộp vũ khí, góp phần đem lại sự bình yên cho các bản làng. Nhờ các biện pháp quyết liệt, đặc biệt kể từ khi Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ có hiệu lực (ngày 1-1-2012) đến nay, nhận thức của người dân về tác hại của súng tự chế đã được nâng lên một bước. Về cơ bản, hầu hết những người luôn coi súng tự chế là "bảo bối" đã tự nguyện giao nộp cho các cơ quan chức năng. Điển hình là tỉnh Yên Bái, chỉ sau một thời gian ngắn phát động, trên 1.000 khẩu súng tự chế của người dân đã được giao nộp. Hay như tại Lai Châu, chỉ tính riêng trong năm 2013, các cơ quan chức năng đã vận động và thu giữ trên địa bàn 4 huyện Sìn Hồ, Phong Thổ, Nậm Nhùn, Mường Tè tổng số 928 khẩu súng săn tự chế các loại. Không chỉ có vậy, nhân dân còn tích cực phối hợp với lực lượng chức năng ngăn chặn nguy cơ xảy ra các vụ việc liên quan đến súng tự chế. Chính sự đồng thuận cao của người dân đã góp phần giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn, hạn chế tối đa những vụ việc đáng tiếc phát sinh. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, tình trạng tàng trữ, sử dụng súng tự chế tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số vẫn chưa được chấm dứt hoàn toàn. Trên thực tế, hiện nay, để mua một khẩu súng săn tự chế cũng không quá khó ở vùng cao, nhiều người dân ở đây cũng có thể tự tay làm được súng. Chính nguyên nhân này đã khiến cho các vụ án liên quan tới loại hung khí nguy hiểm là súng tự chế vẫn còn xảy ra.

Công an tỉnh Lai Châu kiểm đếm súng tự chế do người dân tự giác giao nộp.

Thiết nghĩ, để thực hiện tốt việc thu hồi súng tự chế, các địa phương cần tiếp tục xây dựng kế hoạch cụ thể phù hợp với tình hình thực tế trên địa bàn. Việc vận động, tuyên truyền về Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ cần được lồng ghép vào các chương trình, kế hoạch hành động khác. Các đối tượng được tập trung tuyên truyền, vận động là các già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ và người có uy tín trong cộng đồng… để họ tiếp tục vận động gia đình, họ tộc của mình tự nguyện giao nộp vũ khí. Đối với những trường hợp cố tình không chịu giao nộp, cần có biện pháp cưỡng chế, bắt buộc phải giao nộp cho cơ quan chức năng. Một vấn đề quan trọng khác là các lực lượng chức năng cần có kế hoạch ngăn chặn không để xảy ra trường hợp tái sản xuất, mua bán, sử dụng vũ khí trở lại. Nếu phát hiện vi phạm phải tập trung điều tra, làm rõ và đưa ra xét xử lưu động một số vụ án điểm, nghiêm trọng về buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sản xuất súng tự chế nhằm tuyên truyền, giáo dục, răn đe. Các ngành chức năng cũng cần phối hợp với chính quyền địa phương trong tuyên truyền, phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm. Thực tế đã chứng minh hiệu quả của sự phối hợp này là việc Công an, BĐBP, chính quyền địa phương đã vận động thu hồi một lượng lớn súng tự chế tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ngay sau thời điểm Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ đi vào cuộc sống...