Những thách thức phải đổi mới

Nghệ An có đường biên giới đất liền với nước bạn Lào dài 419km, (chiếm gần 1/4 tổng chiều dài tuyến biên giới Việt - Lào). Địa bàn biên giới của tỉnh có địa hình phức tạp, khí hậu khắc nghiệt, hiện có 7 dân tộc gồm Kinh, Thái, Mông, Khơ Mú, Tày Poọng, Dao và tộc người thiểu số Đan Lai định cư tại đây còn nhiều khó khăn. Trong những năm qua, nhờ có sự quan tâm của Đảng, Nhà nước nên đời sống nhân dân ở khu vực biên giới đã được cải thiện đáng kể, an ninh biên giới được giữ vững.

Tuy nhiên, so với các vùng khác của tỉnh thì Tây Nghệ An vẫn được xác định là địa bàn còn nhiều khó khăn. Cơ sở hạ tầng, giao thông kém phát triển, trình độ dân trí chưa đồng đều, tỷ lệ hộ đói nghèo cao, số người mù chữ, tái mù chữ vẫn còn lớn, nhiều tập tục lạc hậu chưa được xóa bỏ. Nguy hại hơn, vẫn còn tình trạng người dân có thói quen trông chờ ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, không có ý chí vươn lên thoát nghèo bền vững. 

Cùng với sự yếu kém về phát triển kinh tế, xã hội, trong những năm gần đây, tình trạng đồng bào Mông trên địa bàn di cư sang Lào có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp. Bên cạnh đó, do địa hình hiểm trở nên khu vực biên giới Tây Nghệ An còn là địa bàn hoạt động của các loại tội phạm buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép các chất ma túy, vũ khí, mua bán người… gây mất an ninh, trật tự xã hội. Đặc biệt, lợi dụng những khó khăn, yếu kém ở địa bàn Tây Nghệ An, các thế lực thù địch luôn tìm cách kích động nhân dân chống phá chính quyền, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.  

Trong khi đó, có một thực tế không thể phủ nhận, đó là hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở còn yếu kém về nhiều mặt, nhất là năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành của đội ngũ cán bộ đảng viên một số xã, bản chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Các chủ trương được triển khai về với nhân dân có lúc chưa kịp thời, méo mó hoặc là lợi dụng để trục lợi cá nhân. Công tác nắm tình hình, phối hợp của các lực lượng chức năng địa phương để vận động nhân dân có thời điểm chưa kịp thời, sâu sát. Đội ngũ cán bộ làm công tác vận động quần chúng còn mỏng, địa bàn rộng, cán bộ kiêm nhiệm, bố trí phân tán, khả năng thông thạo tiếng đồng bào dân tộc, tiếng nước bạn (Lào) còn hạn chế nên việc tiếp xúc vận động khá khó khăn. Hình thức, nội dung của công tác vận động quần chúng vẫn theo lối mòn nên hiệu quả chưa cao.

Trước yêu cầu, nhiệm vụ công tác vận động quần chúng trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung, địa bàn biên giới phía Tây của tỉnh nói riêng, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã chủ trì tham mưu UBND tỉnh Nghệ An xây dựng, triển khai Đề án ''Nâng cao chất lượng công tác vận động quần chúng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh tuyến biên giới phía Tây tỉnh Nghệ An giai đoạn 2012 - 2015 và những năm tiếp theo''.

Chuyển biến mạnh mẽ

Sau khi thông qua Đề án đã được BĐBP Nghệ An và các ban, ngành liên quan nỗ lực triển khai thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả. Các đơn vị phối hợp tổ chức tuyên truyền giáo dục cho nhân dân về các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các văn bản liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia với nhiều hình thức, phương pháp đa dạng  phong phú. Qua đó đã tuyên truyền, vận động được 265 buổi/10.348 lượt người dân tham gia, vận động 362 hộ/2.148 nhân khẩu từ bỏ ý định di cư sang Lào, 135/2.776 nhân khẩu di cư trái pháp luật trở về nơi ở cũ, ổn định cuộc sống...

Cùng với tuyên truyền, các địa phương còn chú trọng xây dựng, củng cố và phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong công tác vận động quần chúng. Là lực lượng nòng cốt, chuyên trách trong bảo vệ biên giới tỉnh nhà, BĐBP Nghệ An đã tiến hành rà soát, lựa chọn và đề nghị Bộ Tư lệnh BĐBP, Thường trực Tỉnh ủy điều động, bố trí 25 cán bộ tăng cường cho 27 xã biên giới và 47 cán bộ Biên phòng chuyển sinh hoạt Đảng tạm thời tại các chi bộ thôn, bản yếu kém. Đồng thời, hướng dẫn, chỉ đạo các đồn Biên phòng tuyến núi tiến hành rà soát, lựa chọn những đồng chí cán bộ, đảng viên có năng lực, trình độ về tham gia sinh hoạt đảng tạm thời tại các chi bộ thôn (bản) yếu kém để tham mưu xây dựng cơ sở chính trị, phát triển kinh tế, xã hội. Công tác bồi dưỡng, kết nạp đảng viên, đặc biệt, là đảng viên người dân tộc thiểu số hàng năm luôn được quan tâm bổ sung.

Đặc biệt, các đồn BP tích cực vận động nhân dân phát huy được tiềm năng, lợi thế ở từng địa bàn để phát triển kinh tế như: Tăng cường khai hoang và thâm canh ruộng lúa nước, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, đẩy mạnh phát triển các sản phẩm đặc sản ở các địa phương để trở thành hàng hóa, nâng cao thu nhập cho đồng bào. Chú trọng xây dựng các mô hình phát triển kinh tế hộ gia đình, trực tiếp vận động, hướng dẫn nhân dân thực hiện và đã mang lại hiệu quả tốt. Nhiều mô hình sản xuất kinh tế hộ gia đình đem lại hiệu quả kinh tế cao đang được nhân rộng, như: Trồng cỏ voi nuôi trâu, bò ở xã Na Ngoi, Nậm Cắn; trồng gừng và trồng khoai sọ xã Na Ngoi, Mường Típ, chăn nuôi bò nhốt ở Nậm Càn (Kỳ Sơn);  trồng chanh leo ở xã Tri Lễ (Quế Phong).

Đáng chú ý là, sau gần 3 năm triển khai thực hiện việc tổ chức phong trào kết nghĩa giữa các cụm dân cư (bản - bản) hai bên tuyến biên giới Việt - Lào trên địa bàn tỉnh Nghệ An, đến nay, Nghệ An và 3 tỉnh Hủa Phăn, Xiêng Khoảng, Bô Ly Khăm Xay (Lào) đã tổ chức kết nghĩa được 18 cặp bản đối diện hai bên biên giới và đang khảo sát 1 cặp bản để tổ chức kết nghĩa thời gian tới. Qua đó, từng bước nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đồng bào các dân tộc sinh sống hai bên biên giới đối với sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới của mỗi nước. Góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới, phục vụ đắc lực cho yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao dân trí, xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống nhân dân hai bên biên giới, củng cố phát triển mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị đặc biệt hai nước Việt - Lào.

Qua 3 năm triển khai Đề án đã tạo được bước chuyển biến quan trọng trong việc giúp dân phát triển kinh tế - xã hội địa phương, cải thiện đời sống cho nhân dân, chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia được giữ vững.

Viết Lam