Ít nhưng vẫn "nóng"

Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Lạng Sơn Nguyễn Thắng Lợi, luôn là người tất bật với công việc chống buôn lậu, khi anh kiêm luôn chức vụ Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh. Những ngày này, chuyện con gà nhập lậu luôn làm cho điện thoại anh Lợi đổ chuông. Nhưng nóng hơn là trên mặt báo. "Có tờ báo nêu gà lậu ở Quảng Ninh 200 tấn mỗi ngày, còn ở Lạng Sơn là 100 tấn khiến chính chúng tôi cũng giật mình. Tôi cùng đồng chí Phó Chủ tịch và Phó Chỉ huy trưởng BĐBP tỉnh phải đi thị sát ngay...", anh Lợi cho biết.

Chuyện lãnh đạo tỉnh cùng BĐBP, Quản lý thị trường, Công an có những chuyến đi xuyên đêm thâm nhập, kiểm tra nạn buôn bán gà lậu không còn là điều gì lạ ở Lạng Sơn vài năm nay. Cách đây 7-8 năm, có tối anh Lợi cùng cộng sự đi thị sát, số gà lậu thu được lên đến hàng chục tấn. Có đêm, lực lượng chức năng "tập kích" "thánh địa" gà lậu ở thôn Khuổi Mươi, nơi gia cầm lậu tập kết, một tối thu được 1,5 tấn gà lậu, phải huy động gần 100 cán bộ tham gia.

Còn bây giờ...

Chuyện gà nhập lậu vẫn nóng. Nhưng gà lậu ở Lạng Sơn giờ không còn chỉ là gà thải loại như trước mà còn cả gà giống và gà thịt loại ngon. Nà Nưa, Tràng Định từng là những địa điểm nóng về buôn bán gà lậu, nhất là vào dịp rằm tháng 7, Tết Nguyên đán. Tuyến chính nổi cộm nhất là ở huyện Cao Lộc, dân buôn gà lậu men theo đường mòn gùi, vác, gánh gà lậu sang tập kết. Sau khi biên phòng, dân quân, công an chốt chặt ở Cò Luồng thì gà lậu tràn ra các bãi gianh, đồi thông. Tháng trước, BĐBP Lạng Sơn vừa phải dựng thêm chốt ngăn gà lậu ở ngay cột mốc 1112. Tình hình tạm yên nhưng dân gánh gà lậu lại dạt sang các đường mòn nhỏ lẻ.

Trong cuộc chiến chống gà lậu, vất vả nhất vẫn là những người lính biên phòng. Trong lần đi kiểm tra gần đây, Chủ tịch tỉnh Lạng Sơn và Phó Giám đốc Sở Công thương Nguyễn Thắng Lợi thấy anh em biên phòng "trực chiến" trong túp lều bạt bé xíu không điện, không nước, cơ khổ đủ bề nên tỉnh đã quan tâm mua lều bạt loại tốt hơn hỗ trợ anh em.

Có các chốt biên phòng chặn, gà lậu giờ hầu như chỉ còn đi bằng đường... quang gánh vài chục kg mỗi chuyến, quanh khu vực Đồi Thông, Cột Cờ... "Không thể có chuyện ở Lạng Sơn mỗi ngày có 100 tấn gia cầm nhập lậu. 100 tấn mà chia ra quang gánh thì mỗi ngày phải có tới cả "sư đoàn gánh gà", 2.000-3.000 người qua biên giới ư? Không thể có chuyện đó". Phó Giám đốc Nguyễn Thắng Lợi khẳng định.

 

Một trong những mối lo mới bây giờ ở Lạng Sơn là sự xuất hiện của gà con, gà giống lậu. Mà không chỉ gà con, vịt con cũng có. Cách hôm chúng tôi đến 5 hôm, lực lượng chức năng vừa thu giữ một lô gà giống lậu lên tới 5.000 con. Có khá nhiều chuyện "tiềm ẩn" xung quanh những con gia cầm giống này. Có cầu ắt có cung, bởi nó siêu rẻ. Giá thị trường trong nước hiện mỗi con gà giống 10-15.000 đồng, nhưng bên kia biên giới bán chỉ 5-6.000 đồng/con. Khi đi kiểm tra, Đại tá Vi Đình Diêm, Phó Chỉ huy trưởng BĐBP Lạng Sơn đã dùng điện thoại chụp hình một con gà giống chục ngày tuổi và ngạc nhiên thấy chân nó rất to, ra dáng một con gà rất khoẻ. Vậy mà mới đây, báo chí lại đăng tải chuyện gà con nhập lậu nuôi chết hàng loạt, còi cọc, không lớn...

Gần cửa khẩu Tân Thanh không xa là Trạm Kiểm dịch động vật, Chi cục kiểm dịch động vật vùng Lạng Sơn thuộc Cục Thú y cũng là nơi tiếp nhận, Kiểm dịch số gà lậu bị thu giữ hiện nay. Anh Hoàng Ngọc Tuyên, Phó Trạm trưởng cho biết: Mấy năm trước đây, lượng gà lậu thu giữ rất lớn phải mang tiêu huỷ. Có ý kiến cho rằng, việc làm đó là lãng phí vì vừa tiêu tốn tiền tiêu hủy vừa huỷ đi một lượng gà lớn, trong đó, có không ít gà không nhiễm bệnh. Vì vậy, trạm được giao thêm nhiệm vụ kiểm dịch gà lậu.

Sau thời gian kiểm dịch, nếu gà an toàn thì trả lại cho địa phương bán thanh lý ra ngoài thị trường. Một chủ trương mới nghe có vẻ rất hợp lý, rất nhân văn nhưng thực tiễn triển khai lại không ít sự nhiêu khê. Hôm chúng tôi đến trạm, cả một vùng rộng lớn hàng chục dãy nhà xây kèm trang thiết bị đồng bộ để kiểm dịch động vật, bao gồm cả trâu, bò, lợn, gà, dê... vắng hoe. Chỉ có duy nhất hai dãy nhà đang hoạt động vì hôm trước, trạm vừa tiếp nhận 5.000 con gà giống nhập lậu. Anh Tuyên cùng hơn 10 nhân viên phải ngày đêm vất vả với 5.000 con gà giống. Hàng trăm bóng điện 200w thắp 24/24giờ.

Anh Tuyên bấm ngón tay cho hay, tính ra tiền điện, tiền thức ăn, tiền kiểm dịch gà cộng lại so với khi thanh lý là...lỗ. Gà này sau khi kiểm dịch nếu không bị bệnh tật địa phương mang bán thì bị... đầu nậu ép giá vì người mua vẫn là các đầu nậu. Giá bán may ra được 5000 đồng/con chỉ đủ trả tiền thức ăn, không bõ tiền điện và bảo trì máy móc. Trước thực trạng đó, nhiều đơn vị khi bắt được gà lậu lại chọn giải pháp tiêu huỷ ngay tại chỗ... Như vậy, chủ trương thí điểm nhốt cách ly gà lậu, kiểm tra nếu không có dịch bệnh thì cho bán tránh lãng phí sau hơn một năm triển khai đã... lạc hậu, gần đây có chỉ đạo nên dừng giải pháp này, bắt được thì nên tiêu huỷ ngay...

Những cuộc chiến trong đêm

Gần Trạm Kiểm dịch không xa là Đội Quản lý thị trường số 2, thuộc Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn. Anh Chu Ngọc Hà, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 2 cho biết: Đơn vị đứng chân trên địa bàn huyện Cao Lộc, một điểm nóng về gà lậu nên xử lý vấn đề này ngày càng khó. Giờ đây, dân phải đặt cọc tiền cho đầu nậu mới được vận chuyển gà nên khi bị bắt họ chống cự rất quyết liệt. Trước cửa Đội lúc nào cũng có một xe ôm trong vai trò "chim lợn" thám thính nhất cử nhất động của Đội.

Có khi trên cửa khẩu, anh em phải thuê người mặc quần áo giả người lao động, kinh doanh để vây bắt. Nhiều đêm đi phục gà lậu, các anh bị "chim lợn" phóng xe qua ném đá rào rào vào các bụi rậm. Có anh bị ném vào người, đau lắm, nhưng đành cắn răng chịu, anh nào không chịu được đứng dậy là hỏng việc ngay. Còn khi bị bắt lúc vận chuyển thì đội quân "cảm tử" ở đâu lại ào ra, đa số là phụ nữ, trẻ em gây khó khăn cho Đội. Có đối tượng bị ngã sưng chân do chạy trốn khi vận chuyển gà lậu, hôm sau lại đến Đội để ăn vạ, xin "hỗ trợ" tiền... khám thương.

Đồn BPCK Chi Ma tuy số lượng gà lậu vận chuyển qua không nhiều, nhưng lại là một trong những điển hình về khó khăn trong phòng chống gà lậu. Trung tá Phạm Khắc Thự, Phó Đồn trưởng đưa chúng tôi lên các chốt lều bạt chặn gà lậu.

Gà lậu ở Chi Ma bây giờ không còn gà thải loại mà chỉ có gà loại 1, gà "ta" của Trung Quốc, bắt được, thấy con nào cũng đeo khuyên, đã qua kiểm dịch bên nước bạn hẳn hoi nhưng giá bán vẫn rất rẻ, chênh lệch so với ở Việt Nam tới 2-3 lần nên không ít người vẫn quay cuồng đi theo các ông chủ gà lậu. Từ cuối tháng 10, tình hình gà lậu phức tạp, đồn đã lập chốt, lán để ngăn chặn với 3 tổ cơ động nên chuyện vận chuyển gà lậu gần như bị chặn đứng vì chỉ có con đường độc đạo ra Lộc Bình.

Chúng tôi tới 3 lều bạt nằm gần cửa khẩu Chi Ma, án ngữ những con đường mòn phía rừng thông khi trời đã quá trưa. Lều nhỏ, chỉ đủ kê tấm phản làm giường ngủ cho anh em đi chốt. Không điện, không máy phát. Anh em phải dùng bình ắc-qui thắp sáng. Nước uống, nước sinh hoạt cũng không có, phải mang tạm các bình nước la-vi lên để anh em đánh răng, rửa mặt. Anh em trực chốt phải có mặt 24/24 giờ.

Cùng với đó, hàng ngày họ còn phải luân phiên đi tuần tra ở các đỉnh đồi, các khu đường mòn lân cận. Theo các chiến sĩ biên phòng ở bản Chi Ma, hiện chỉ còn 7 gia đình quanh cửa khẩu, chuyên đi gánh gà thuê nhỏ lẻ. Các chiến sĩ biên phòng đến tận nhà vận động, bà con ai cũng nhất trí chuyển đi làm việc khác như mở quán bán hàng, bốc vác hàng hoá. Nhờ vậy, lượng gà lậu qua khu vực Chi Ma đã ít hẳn, giờ chỉ còn các vụ vận chuyển nhỏ lẻ vài chục kg...