Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Diễn đàn lãnh đạo các địa phương Trung - Mỹ lần thứ 3. Ảnh: Reuters

Theo thông báo của Văn phòng Tổng thống, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma sẽ chủ trì buổi đón tiếp trọng thể tại Nhà Trắng vào ngày 25-9, giờ Oa-sinh-tơn (tức ngày 26-9, giờ Hà Nội).  Đây được coi là hành động "đáp lễ" với ông Tập Cận Bình sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Ô-ba-ma hồi tháng 11-2014. Cuộc gặp này sẽ là dịp để lãnh đạo hai nước đề cập đến những hồ sơ đang gây căng thẳng giữa hai nước, trong đó, gai góc nhất sẽ là hồ sơ Biển Đông, trong bối cảnh Bắc Kinh gia tăng bồi đắp và quân sự hóa nhiều đảo ở vùng Biển Đông. 

Mặc dù Mỹ không phải là một bên trong tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, nhưng Oa-sinh-tơn luôn lên án các động thái của Trung Quốc gây căng thẳng trong khu vực và cáo buộc những hành động này đe dọa tự do hàng hải trong vùng biển quốc tế. Cố vấn An ninh Quốc gia Xu-xần Rai-xơ mới đây khẳng định, Mỹ cam kết tự do hàng hải trong khu vực và thúc đẩy xây dựng Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông, chứ không để Trung Quốc đơn phương hành động. Một số nhà lập pháp Mỹ yêu cầu Hải quân nước này cần thể hiện sức mạnh quân sự bằng cách tiếp cận các hòn đảo nhân tạo để tỏ rõ thái độ không công nhận tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc đã lên tiếng phản đối hành động này và cho rằng, Mỹ chỉ nên quan tâm tới "việc của mình".

Ngoài Biển Đông, tin tặc luôn là vấn đề gây căng thẳng trong quan hệ giữa hai cường quốc, khi cả Bắc Kinh và Oa-sinh-tơn nhiều lần cáo buộc lẫn nhau đứng đằng sau các vụ tấn công mạng. Tháng 6 vừa qua, Mỹ tuyên bố tin tặc đã đột nhập vào hệ thống dữ liệu của Cơ quan Quản lý nhân sự (OPM) thuộc Chính phủ nước này và đánh cắp dữ liệu cá nhân của ít nhất 4 triệu nhân viên liên bang. Hồ sơ của 750.000 nhân viên dân sự thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đã bị xâm nhập. Đây được coi là vụ tấn công mạng lớn nhất từ trước tới nay nhằm vào các cơ quan liên bang của Mỹ.

Bên cạnh những bất đồng cố hữu, điểm mà nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể đạt được trong chuyến công du Mỹ lần này chính là thúc đẩy hợp tác kinh tế. Điều đó đã được thể hiện rõ ngay trong ngày đầu tiên tới thành phố Xi-át-tơn, các công ty của Trung Quốc đã ký hợp đồng mua tổng cộng 300 máy bay của Tập đoàn chế tạo máy bay Boeing của Mỹ.

Đánh giá cao sự hợp tác giữa các địa phương của Trung Quốc và Mỹ, phát biểu tại Diễn đàn lãnh đạo các địa phương Trung - Mỹ lần thứ 3 ngày 23-9, giờ Hà Nội, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra đề xuất 3 điểm nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương ở cấp địa phương. Điểm đầu tiên, hai bên cần tận dụng hiệu quả cơ hội từ hai nền kinh tế lớn mang lại, theo đó, các bang của Mỹ cần củng cố hợp tác với các đối tác Trung Quốc trong những lĩnh vực mà nước này có nhu cầu. Thứ hai, Trung Quốc và Mỹ cần chia sẻ lợi ích có được từ các chính sách cải cách và phát triển của hai nước. Điểm cuối cùng, hai bên cần nỗ lực khai thác tiềm năng ưu thế bổ sung lẫn nhau giữa các địa phương, coi trọng giao lưu nhân dân. Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng, Mỹ và Trung Quốc nên cố gắng hiểu những "ý đồ chiến lược" của nhau và một cuộc đối đầu sẽ dẫn đến thảm họa không chỉ cho hai nước mà cho thế giới nói chung.

Giới chuyên gia nhận định, chuyến công du Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ tạo bước tiến trong lĩnh vực kinh tế, song những bất đồng trong vấn đề Biển Đông, an ninh mạng, biến đổi khí hậu... có thể khiến chuyến đi này khó đạt được bước đột phá như mong đợi.