Nữ hoàng Anh Ê-li-da-bét Đệ Nhị đón Chủ tịch Tập Cận Bình và Phu nhân tại điện Bớc-kinh-ham. Ảnh: Reuters

Quan hệ Anh - Trung chưa bao giờ nồng ấm vì một số vấn đề nổi cộm và dai dẳng, chẳng hạn như Hồng Công, thuộc địa được Anh trao trả lại cho Trung Quốc vào năm 1997. Quan hệ hai bên cũng trở nên lạnh nhạt sau khi Thủ tướng Anh Đa-vít Ca-mê-rôn gặp gỡ lãnh tụ tinh thần Tây Tạng Đà Lai Lạt Ma vào năm 2012.

Gần đây, quan hệ hai nước bắt đầu được cải thiện khi nhiều quan chức Anh cho rằng, Trung Quốc sẽ mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho họ. Theo Viện Doanh nghiệp Mỹ, tổng đầu tư của Trung Quốc vào Anh năm ngoái đã lên mức 8,5 tỷ USD, gấp nhiều lần so với mức 510 triệu USD năm 2011. Đối với đầu tư Trung Quốc, Anh là điểm đầu tư số 1 đối với các doanh nghiệp nước này. Hai lĩnh vực đứng đầu danh sách là nguyên tử và giao thông. Cùng với Pháp, Đức và Nhật Bản, Trung Quốc hiện đang đấu thầu xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc nối liền Luân Đôn tới Man-che-xtơ và Bớc-minh-ham với trị giá lên tới 58 tỉ ơ-rô.

Chính vì thế, Trung Quốc và Anh đang trong giai đoạn “tuần trăng mật”, “một kỷ nguyên vàng” theo như lời ca ngợi của cả hai nước. Điều đó minh chứng bằng việc ngày 21-10, hai nước đã đạt được thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân Hinh-clây ở Anh trị giá 26 tỷ ơ-rô với một phần đầu tư của Trung Quốc để cung cấp nguồn năng lượng tin cậy với giá cả phải chăng cho gần 6 triệu gia đình và kiến tạo hơn 25.000 việc làm.

Tuy nhiên, chuyến thăm Anh đầu tiên của một nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng không chỉ có chuyện trải thảm hoa hồng. Thủ tướng Anh Đa-vít Ca-mê-rôn cho biết, trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, hai nhà lãnh đạo cũng không né tránh những vấn đề gai góc giữa hai nước như vấn đề trợ cấp thép Trung Quốc, nhân quyền...

Trong cuộc họp báo chung ngày 21-10, trả lời các câu hỏi cho rằng ngành thép của Anh đang lao đao bởi sự "phủ kín" thép giá rẻ của Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình nói rằng, thế giới đang chứng kiến sự dư thừa nguồn cung sau khủng hoảng tài chính. Trung Quốc đã thực hiện nhiều biện pháp để giảm bớt công suất luyện thép tới 700 tấn và cũng gặp khó khăn trong việc bố trí việc làm cho công nhân ngành này.

Về vấn đề nhân quyền, Chủ tịch Tập Cận Bình nói rằng, Trung Quốc luôn đề cao quyền con người và đã tìm một hướng đi để phù hợp với các điều kiện ở nước này. Ông cũng khẳng định luôn còn chỗ để cải thiện, đáp ứng nhu cầu của người dân và Bắc Kinh luôn sẵn sàng tăng cường hợp tác với Anh cùng các nước khác trong vấn đề nhân quyền.

Trong khi nhiều nhà quan sát nhìn nhận chuyến công du của ông Tập là sự khởi đầu cho một "mối tình mới" giữa Anh và Trung Quốc, một số chuyên gia phân tích và học giả quốc tế lại cho rằng đây là một "tình yêu có điều kiện", và Anh có thể phải đánh đổi mối quan hệ đồng minh lâu đời với Mỹ cho "mối tình mới" này. Một số chuyên gia phân tích quan ngại rằng, việc Anh ngày càng gần gũi với Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến "mối quan hệ đặc biệt" với đồng minh thân cận Mỹ.

Chuyến công du Anh của Chủ tịch Tập Cận Bình diễn ra đúng 10 năm sau chuyến đi của người tiền nhiệm Hồ Cẩm Đào. Sau quan hệ bang giao căng thẳng vào năm 2012, hai nước đang nỗ lực đưa quan hệ Trung - Anh bước vào “kỷ nguyên vàng” như mong muốn.