Theo báo cáo của Chính phủ (CP), thực hiện các Nghị quyết của Đảng, QH, CP luôn quan tâm bố trí ngân sách nhà nước, thực hiện nhiều giải pháp tăng cường huy động nguồn lực cho phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tập trung đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là các công trình trọng yếu về giao thông, thủy lợi, đê sông, đê biển, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Đồng thời, ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, phát triển công nghiệp chế biến, thu hút nhiều lao động, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động nông thôn.

Đại biểu Phạm Đức Châu: Nhiều chính sách cho lĩnh vực nông thôn, nông dân thực hiện hiệu quả không cao.

Các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn nông thôn tiếp tục được ưu tiên bố trí, huy động nguồn lực và tích cực triển khai thực hiện. Hiện nay tình hình nông nghiệp, nông thôn đã có sự phát triển vượt bậc, tuy nhiện vẫn còn những tồn tại như “được mùa mất giá, được giá mất mùa” và có một số chính sách thực hiện không hiệu quả.

Theo đại biểu Phạm Đức Châu (Quảng Trị): CP đã có nhiều cố gắng phát triển bộ mặt nông nghiệp, nông thôn trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Tuy nhiên, cần đề nghị CP thống kê được những việc đã làm, đi sâu đánh giá hiệu quả, của các chương trình mục tiêu mà Nghị quyết của QH đề ra. Theo cử tri, chính sách CP đưa ra rất tốt đẹp, nhân văn, nhưng nhiều chương trình thực hiện hiệu quả không cao, nhất là các dự án liên quan đến lĩnh vực nông thôn, nông dân, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).

Việc triển khai những nhiệm vụ trọng tâm, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị rừng trồng sản xuất; nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm gỗ qua chế biến; phát triển thị trường gỗ và sản phẩm gỗ; phát triển kinh tế hợp tác và liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm lâm nghiệp còn chưa hiệu quả. Vì vậy, cần rà soát quy hoạch rừng, duy trì hợp lý diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng đặc dụng, phát triển, khai thác có hiệu quả, bền vững rừng nguyên liệu tập trung. Tăng cường bảo vệ rừng, vùng sinh quyển gắn với phát triển du lịch. Tập trung thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng rừng kinh tế, trồng rừng gỗ lớn. Phấn đấu đến năm 2017 có 235 nghìn ha rừng sản xuất có thể khai thác sản phẩm.

Đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tum) cho rằng, việc giao đất, giao rừng, hỗ trợ đồng bào DTTS trồng rừng chưa đáp ứng nhu cầu và bà con cũng chưa sống được bằng sản phẩm từ rừng. Vì vậy, từng cấp, từng ngành cần có sự phối hợp để làm tốt hơn vấn đề trồng rừng để đồng bào sống được bằng những sản phẩm từ rừng. Đại biểu đưa dẫn chứng, trồng rừng thay thế các thủy điện của cả nước là 24 nghìn héc ta. Diện tích trồng rừng thay thế được phê duyệt là hơn 7.200 héc ta nhưng đến nay chỉ thực hiện được ½ diện tích. Đại biểu đề nghị, cần phân tích rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành trong vấn đề này để sớm khắc phục hoàn thành mục tiêu.

Năm 2014, tổng vốn đầu tư của Nhà nước cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn tăng khoảng 4,2%; tín dụng tính đến hết tháng 10 tăng 8,2%. Giá trị sản xuất nông nghiệp tăng 3,5%. Bộ mặt nông thôn có nhiều đổi mới; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện. Dự kiến đến cuối năm sẽ có khoảng 790 xã đạt chuẩn nông thôn mới (19 tiêu chí), chiếm 8,8%. Tỷ lệ hộ nghèo nông thôn giảm từ 17,4% năm 2010 xuống còn 14,4% năm 2012 và 12,7% năm 2013. Tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh năm 2014 ước đạt 84%, tăng 2% so với năm 2013.

Về việc thực hiện có hiệu quả Chương trình bố trí dân cư các vùng bị thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng, cần điều chỉnh bổ sung Quy hoạch tổng thể di dân, tái định cư các dự án thủy điện Sơn La, Huội Quảng, Bản Chát. Rà soát quy hoạch chi tiết các khu, điểm tái định cư; hoàn thiện chính sách và đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu và di dân ra khỏi vùng lòng hồ các dự án thủy điện, trong đó có Thủy điện Lai Châu.

Đại biểu Nguyễn Thái Học (Phú Yên) cho rằng, hiện nay, chính sách đặc thù cho đồng bào DTTS, tái định cư, các dự án thủy điện con chậm so với Nghị quyết của QH đề ra. Từ kỳ họp thứ 4 nhiều đại biểu nêu lên thực trạng khó khăn vùng đồng bào DTTS, tái định cư để triển khai các dự án thủy điện ở Sơn La, Hòa Bình, Nghệ An và Phú Yên. Kết thúc các kỳ chất vấn, trả lời chất vấn Chủ tịch QH đã có kết luận hoặc QH đã có Nghị quyết yêu cầu Bộ Công thương tham mưu chính sách đặc thù hỗ trợ đồng bào tái định cư. Nghị quyết QH giao cho CP trong năm 2013 không thực hiện được. Đại biểu đề nghị QH tiếp tục giao CP năm 2014 phải ra được chính sách đặc thù cho những đối tượng này. Tại kỳ họp thứ 6 CP cũng đã báo cáo Bộ Công thương đã hoàn thành chính sách và sớm ban hành, nhưng đến nay vẫn chưa thể ban hành.

Đại biểu phân tích, sự chậm trễ này có nguyên nhân đó là thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành. Theo báo cáo của CP tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào DTTS là 47%. Tỷ lệ này ở các vùng triển khai các thủy điện vùng biên giới, vùng thiên tai còn cao hơn nhiều, có nơi lên tới 80%. Bà con mong muốn có chính sách đặc thù để nâng cao đời sống vươn lên thoát nghèo.

Đại biểu Tô Văn Tám: Tái định cư cho đồng bào DTTS ở các dự án thủy điện, vùng thiên tai, biển giới, hải đảo còn bất cập. Ảnh: Viết Hà

Đồng quan điểm, đại biểu Tô Văn Tám nhấn mạnh thêm, việc tái định cư cho đồng bào ở dự án thủy điện vùng thiên tai, biên giới, hải đảo vẫn còn tồn tại những bất cập như nơi ở mới không bằng nơi ở cũ. Quy hoạch không chú ý đến đất sản xuất, nhiều khu tái định cư được quy hoạch nơi ở nhưng chưa quy hoạch đất sản xuất, nên đồng bào DTTS gặp rất nhiều khó khăn phát triển kinh tế. Ngoài ra, các khu tái định cư không phù hợp với văn hóa đồng bào DTTS… nên xây dựng lên không có người ở. Do đó, cần xác định nguyên nhân tồn tại và phải có lộ trình khắc phục để hoàn thành Nghị quyết của QH về quy hoạch tái định cư cho dự án thủy điện, vùng thiên tai, biên giới, hải đảo.