Thượng tá Vũ Thanh Sơn: Chủ trương học tiếng dân tộc thiểu số đối với cán bộ, công chức công tác ở vùng dân tộc, miền núi được Chính phủ quan tâm chỉ đạo từ lâu. Ngày 9-11-2004, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị số 38/2004/CT-TTg về việc đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số đối với cán bộ, công chức công tác ở vùng dân tộc, miền núi. Đây là một chủ trương rất đúng đắn và hết sức cấp thiết đối với BĐBP, bởi địa bàn công tác của BĐBP là vùng biên giới, hải đảo, miền núi, nơi sinh sống chủ yếu của 46/54 dân tộc. Việc học tiếng dân tộc với cán bộ, chiến sĩ BP cũng được thực hiện từ rất lâu, xuất phát từ chức năng nhiệm vụ và yêu cầu công tác của BĐBP, giúp cho cán bộ, chiến sĩ nghe, hiểu được tâm tư nguyện vọng của nhân dân, đồng thời truyền đạt những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với đồng bào. Thực tiễn hơn 50 năm qua đã chứng minh rất rõ, rất nhiều cán bộ, chiến sĩ mặc dù không phải là người dân tộc thiểu số, nhưng do tình cảm yêu thương đồng bào đã không quản ngại khó khăn gian khổ, lăn lộn ở địa bàn tự tìm hiểu, tự học tiếng dân tộc, dần dần đã biết nói thành thạo tiếng dân tộc, được nhân dân các dân tộc nhận làm con, được kết nghĩa anh em. Cho nên, nhiều đồng chí đã kiên trì vận động được hàng chục tên phỉ ra hàng, vận động được nhiều gia đình, dòng họ xoá bỏ được những tập tục lạc hậu, mê tín dị đoan.

PV: Đến nay, tình hình học tiếng dân tộc thiểu số trong BĐBP tiến triển như thế nào, thưa đồng chí?

Thượng tá Vũ Thanh Sơn: Từ yêu cầu nhiệm vụ công tác biên phòng ở khu vực biên giới, để việc học tiếng dân tộc được triển khai thuận lợi và thống nhất trong các đơn vị, ngày 24-11-2009, Thường vụ Đảng ủy BĐBP đã ra Chỉ thị số 19-CT/ĐUBP về việc học ngoại ngữ, học tiếng nước láng giềng và tiếng dân tộc thiểu số đối với cán bộ chiến sĩ BĐBP. Chỉ thị xác định rõ vai trò trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các đơn vị đối với việc tổ chức học tiếng dân tộc cho cán bộ, chiến sĩ đơn vị, coi đây là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên để tập trung sự lãnh đạo, chỉ đạo. Sau hơn 2 năm triển khai thực hiện, các đơn vị đã có nhiều chủ trương, giải pháp tích cực, linh hoạt trong tổ chức học tiếng dân tộc cho cán bộ, chiến sĩ. Từ năm 2010 đến nay, các đơn vị đã mở được 98 lớp học tiếng dân tộc cho 1.757 cán bộ chiến sĩ và gửi 77 đồng chí đi đào tạo tiếng dân tộc. Như vậy, sau hơn 2 năm, cả lực lượng mới có 1.834 cán bộ, chiến sĩ được học tiếng dân tộc, con số đó so với nhu cầu thực tế ở địa bàn còn rất thiếu.

P.V: Xuất phát từ đâu, phòng VĐQC lại đề nghị biên soạn bộ tài liệu học tiếng Mông, thưa đồng chí?

Thượng tá Vũ Thanh Sơn: Để giải quyết nhu cầu trước mắt tăng số lượng cán bộ, chiến sĩ biết tiếng dân tộc hàng năm, các đơn vị đã bằng nhiều hình thức như: Tổ chức các lớp học tiếng dân tộc cho cán bộ, chiến sĩ, thuê giáo viên về dạy, cử cán bộ đi học tại các lớp do ngành Giáo dục mở... Với các hình thức này, mỗi khoá học mất từ 3 đến 6 tháng, tốn kém về kinh phí, số lượng học không nhiều, không đáp ứng được yêu cầu đảm bảo quân số cho công tác thường xuyên của các đơn vị. Một số đơn vị áp dụng hình thức tự học, hay nói cách khác là bằng hình thức “cây nhà lá vườn”. Hàng tuần, chỉ huy đơn vị quy định dành ra 1 hoặc 2 buổi kết hợp vào ngày giao ban, hội họp của đơn vị hoặc vào buổi tối, ngày nghỉ; giáo viên là cán bộ, chiến sĩ người Mông của đơn vị. Hình thức này đảm bảo được yêu cầu quân số cho công tác thường xuyên nhưng hiệu quả thấp, vì người dạy là cán bộ dân tộc, không có kiến thức sư phạm và kinh nghiệm biên soạn giáo trình. Còn một cách học khá phổ biến nữa, đó là thông qua giao tiếp với nhân dân tự hỏi, nói theo. Cả hai cách học này rất khó tiếp thu, nhanh quên và có nhiều sai sót.

Một góc chợ vùng cao. Ảnh: Vĩnh Cát

Để khắc phục những hạn chế, bất cập đó, Phòng VĐQC đã đề xuất kế hoạch biên soạn tài liệu tự học tiếng Mông cho cán bộ chiến sĩ công tác ở vùng đồng bào dân tộc Mông. Đây không phải là giáo trình dạy tiếng Mông, mà nó là cuốn sổ tay giúp cho cán bộ chiến sĩ có thể tự học, tự tra cứu tiếng Mông ở mọi lúc, mọi nơi. Bộ tài liệu lần này được những cán bộ là người Mông có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy, phiên dịch, biên tập viên đang công tác ở Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam biên soạn theo dạng hội thoại, hỏi đáp, sử dụng tiếng Mông trắng rất phổ thông nên rất dễ học, dễ nhớ. Chúng tôi hy vọng rằng, sau khi tài liệu hoàn thành sẽ giúp cho việc học tiếng dân tộc Mông của cán bộ, chiến sĩ được hiệu quả hơn. Bộ tài liệu gồm một đĩa CD, một cuốn sổ tay kích thước nhỏ gọn 9 x 13cm; sổ tay cấp cho cá nhân tự học, đĩa CD cấp cho các tổ, đội công tác để nghe tập trung. Khoảng cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7-2012 sẽ hoàn thành, sẽ cấp cho các đơn vị sử dụng.

Với cách làm như vậy, nếu bộ tài liệu đưa vào sử dụng đạt kết quả tốt, những năm tới, phòng VĐQC sẽ tiếp tục nghiên cứu biên soạn tài liệu tự học tiếng các dân tộc khác như: Khmer, Êđê, M’nông, Lào...; nếu điều kiện cho phép sẽ biên soạn thành giáo trình để giảng dạy trong các trường, đơn vị huấn luyện của BĐBP.

P.V: Xin cảm ơn đồng chí.