Ông Ra-hoi cho biết, trong bức thư của Hoàng gia chuyển tới người đứng đầu chính phủ, vua Hoan Các-lốt bày tỏ mong muốn từ bỏ ngai vàng và bắt đầu tiến trình truyền ngôi cho Thái tử Phê-líp. Trước đó, nhà vua đã quyết định thoái vị hồi tháng 1 và thông báo với Thủ tướng Ma-ri-a-nô Rai-hoi cũng như thủ lĩnh phe đối lập An-phrê-đô Pê-rết Ru-ban-ca-ba về quyết định này từ tháng 4 vừa qua.

Tuy nhiên, thông báo về quyết định của nhà vua đã bị trì hoãn cho tới sau các cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu để tránh làm ảnh hưởng tới bầu cử. Thủ tướng Ra-hoi cho biết, vua Các-lốt tin rằng đây là thời điểm tốt nhất cho sự thay đổi và chuyển giao ngôi báu.

Người đưa Tây Ban Nha tới nền dân chủ

Nhà vua Hoan Các-lốt sinh ngày 5-1-1938, khi Chiến tranh thế giới thứ hai chuẩn bị nổ ra ở Rô-ma, I-ta-li-a. Đây là nơi gia đình Hoàng gia Tây Ban Nha đã sống sau khi chạy trốn khỏi Tây Ban Nha, lúc đất nước chuyển thành một nền cộng hòa vào năm 1931.

Trải qua nhiều biến cố lịch sử, vua Hoan Các-lốt trở về nước và lên ngôi hoàng đế vào tháng 11-1975, sau cái chết của nhà độc tài Phran-xít-cô Phran-cô, lúc đó ông mới 37 tuổi.

Chỉ trong một thời gian ngắn, vua Hoan Các-lốt gây nhiều bất ngờ cho người dân trong nước và trên quốc tế. Ông ban hành lệnh tổng ân xá, hợp pháp hóa mọi đảng phái chính trị, kể cả đảng Cộng sản, đập tan các mạng lưới thuộc chế độ độc tài và thông qua Hiến pháp năm 1978, đưa đất nước Tây Ban Nha theo nền quân chủ lập hiến.

Cũng từ đây, người dân Tây Ban Nha bắt đầu khám phá ra những đức tính tốt của vị vua mang dòng máu Hoàng gia Boốc-bông: Kiên nhẫn, hóm hỉnh, vui vẻ, cường tráng và nhã nhặn.

Nhà vua Hoan Các-lốt và Thái tử Phê-líp ngày 3-6 vừa qua. Ảnh: AP

Nhưng có lẽ phải đợi đến ngày 23-2-1981, thần dân ở Tây Ban Nha mới có một ngày đáng nhớ. Ai cũng ghi đậm trong tim hình ảnh vị hoàng đế trẻ tuổi trong bộ quân phục trên truyền hình đã ra lệnh cho các sĩ quan tham gia đảo chính lúc ấy đang chiếm giữ Nghị viện trở lại doanh trại.

Ngày đó, trong con mắt người dân Tây Ban Nha, nhà vua Hoan Các-lốt chính là vị anh hùng cho sự chuyển giao dân chủ. Trong suốt nhiều năm trị vì, nhà vua Hoan Các-lốt rất được người dân yêu mến do bởi tính cách giản dị và tự nhiên, gần gũi dân chúng, sống một cuộc sống riêng tư kín đáo nhưng cũng rất đam mê thể thao.

Dưới sự dẫn dắt của ông, đất nước Tây Ban Nha trải qua những thời điểm vàng son nhất, kinh tế phát triển nhanh chóng và tiếng tăm đất nước vang danh bốn bể: Gia nhập Cộng đồng chung châu Âu năm 1986, đăng cai Thế vận hội Bác-xê-lô-na năm 1992…

Tuy nhiên, sự tin tưởng mà dân chúng dành cho ông cũng bắt đầu mờ nhạt dần theo năm tháng, nhất là vào những năm gần đây bởi các vụ tai tiếng, đến mức có người phải thốt lên "Hoan Các-lốt Đệ nhất, sự sa lầy của vị vua dòng họ Boốc-bông".

Trước hết, đó là vụ trốn thuế và rửa tiền có liên quan đến cô con gái út và chàng rể của ông. Sự việc bắt đầu vào năm 2010, khi ngành tư pháp Tây Ban Nha cho mở điều tra quận công I-na-ki Uốc-đan-ga-rin, cựu ngôi sao bóng ném và là phu quân của công chúa Crít-ti-na, con gái út của vua Hoan Các-lốt, về tội tham nhũng. Sau đó đến lượt Crít-ti-na cũng bị triệu ra trước tòa án để giải thích vai trò của cô trong các vụ bê bối của chồng. Hai vợ chồng cô công chúa này bị nghi ngờ trốn thuế và biển thủ 6 triệu ơ-rô tiền tài trợ của chính phủ.

Nhưng có lẽ vụ việc gây chấn động và làm giảm niềm tin của thần dân vào nhà vua chính là việc ông tham gia săn voi tại Bốt-xoa-na. Ông bị chỉ trích có thú vui xa xỉ (ước tính tốn kém hết 37.000 ơ-rô), trong khi người dân trong nước đang đắm chìm trong khủng hoảng và thất nghiệp tăng cao. Sự việc có lẽ sẽ không bị tiết lộ nếu như nhà vua không phải gấp rút trở về nước để tiến hành phẫu thuật xương hông do bị ngã.

Vụ việc xảy ra như một tiếng bom nổ, làm sụp đổ hết niềm tin của dân chúng. Đến mức các thăm dò dư luận vào tháng 1-2014 cho thấy, 62% số người được hỏi muốn nhà vua thoái vị.

Vua Hoan Các-lốt cũng nhanh chóng hiểu ngay sai lầm to lớn và đã lên tiếng xin lỗi thần dân. Chỉ có điều là "bát nước đổ đi thì không thể nào hớt đầy lại được". "Mọi uy tín của nhà vua Hoan Các-lốt được dựa trên yếu tố tin tưởng. Sự tin tưởng đó đã bị mất đi mãi mãi, có điều gì đó không thể nào chữa lành lại được", nhà báo I-nha-xi-ô Ét-cô-la bình luận.

Dù sao đi nữa, trong con mắt của người dân và nhất là giới chính khách Tây Ban Nha, vua Hoan Các-lốt còn được xem là "vị đại sứ sang trọng của quốc gia". Mối quan hệ hữu hảo và rộng rãi của nhà vua với nhiều nguyên thủ quốc tế là một lợi thế để Tây Ban Nha thúc đẩy giao thương với bạn bè năm châu.

Bức ảnh nhà vua Hoan Các-lốt (bên trái) đi săn voi ở Bốt-xoa-na đã khiến uy tín của Hoàng gia Tây Ban Nha lung lay. Ảnh: Flick

Thái tử Phê-líp cứu tinh của Hoàng gia Tây Ban Nha?

Việc kế vị vào lúc này khi Hoàng gia đang chìm đắm trong các vụ tai tiếng sẽ là một gánh nặng lớn cho Thái tử Phê-líp. Trong bài diễn văn truyền hình ngày 2-6, vua Hoan Các-lốt bày tỏ tin tưởng vào người kế vị, cho rằng "Thái tử có đủ sự chín chắn, chuẩn bị, tinh thần trách nhiệm cần thiết để đảm đương chức vụ lãnh đạo đất nước".

Thái tử Phê-líp đờ Buốc-bông, 46 tuổi, cựu vận động viên Ô-lim-pích môn đua thuyền buồm, được cho là hầu như không dính líu tới những vụ bê bối làm tổn hại thanh danh của Hoàng gia.

Vị vua tương lai của Tây Ban Nha là hiện thân cho "thế hệ mới". Được làm quen với những lễ nghi ngay từ nhỏ và được đào tạo ở nước ngoài về các ngành luật (tại Anh), quan hệ quốc tế (Mỹ), Hoàng tử xứ A-xtu-ri-ết này có đủ năng lực và kinh nghiệm để đảm đương trọng trách và các thách thức mới, theo như nhận xét của Thủ tướng Tây Ban Nha Ma-ri-a-nô Ra-hoi.

Theo nhận định của báo chí Pháp, Thái tử Phê-líp chính là niềm an ủi cho nền quân chủ. Thái tử đã biết cách gìn giữ hình ảnh của mình trên trường quốc tế, do đó, ông cũng có thể sẽ tạo dựng lại được dáng vẻ uy nghi cho một thể chế đang bị mai một. Một trách nhiệm nặng nề khác mà Thái tử Phê-líp sẽ phải đối mặt là hợp nhất một đất nước đang trong giai đoạn khủng hoảng.