Đức gửi một tàu khu trục, một tàu hộ tống, hai tàu tiếp tế cùng 400 binh sỹ tham gia tập trận "Obangame Express" 2014.   Ảnh: DW

IMB cho biết, số lượng các vụ cướp biển đối với các tàu biển thương mại trên phạm vi toàn cầu trong năm 2013 giảm 40% so với năm 2012. Trong đó, số vụ cướp ở khu vực ngoài khơi Xô-ma-li - vốn là một điểm nóng về cướp biển trong những năm vừa qua - là 15 vụ, giảm rất nhiều so với 75 vụ của năm 2012. Trong khi đó, ngày 2-5 vừa qua, IISS cho biết vụ đánh cướp một tàu chở dầu mới đây ở eo biển Ma-lắc-ca là dấu hiệu rõ ràng nhất cho sự đe dọa nghiêm trọng của nạn cướp biển. Rạng sáng 22-4, tàu chở dầu MT Naniwa Maru 1 của Nhật Bản đã bị tấn công ở ngoài khơi cảng Klang của Ma-lai-xi-a. Lực lượng Cảnh sát Biển Ma-lai-xi-a cho biết: "Vào khoảng 1 giờ (giờ địa phương), 6 tên hải tặc đi trên tàu cao tốc đã tiếp cận tàu chở dầu này. Thủy thủ đoàn 18 người mang quốc tịch Ấn Độ, Thái Lan, Mi-an-ma và In-đô-nê-xi-a đã bị khống chế, 3 con tin gồm thuyền trưởng, thuyền phó và máy trưởng đã bị chúng mang đi. Cho đến thời điểm đầu tháng 5 này, số phận của cả ba con tin nói trên vẫn còn là điều bí ẩn. Nhóm cướp biển đã trói các thủy thủ lại, sau đó đưa hai chiếc tàu chở dầu khác tới và hút 2.500 tấn dầu đi-ê-den từ chiếc tàu này. Vụ cướp đã gióng lên tiếng chuông cảnh báo về nguy cơ hải tặc đe dọa môi trường an ninh biển ở Đông Nam Á. Đây được coi là một phương thức hoạt động mới của các nhóm cướp có vũ trang. Vụ đánh cướp tàu chở dầu gần đây nhất ở Đông Nam Á xảy ra từ năm 2011. Trong cả năm 2013, chỉ có 3 vụ đánh cướp tàu chở dầu trên tổng số 141 vụ tấn công của hải tặc.

Hàng năm có khoảng 60.000 tàu đi qua eo biển Ma-lắc-ca. Mỗi ngày có khoảng 15 triệu thùng dầu được chuyên chở qua khu vực biển quan trọng này. Vì vậy, chiến thuật tấn công tàu chở dầu, cướp dầu và bắt giữ con tin mà hải tặc đang thực hiện khiến giới chức an ninh hàng hải phải đau đầu. Kể từ năm 2004, Hải quân Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a và In-đô-nê-xi-a đã phối hợp tuần tra eo biển Ma-lắc-ca nhằm ngăn chặn nạn hải tặc. Nhờ nỗ lực của các quốc gia mà số vụ tấn công của hải tặc cũng đã giảm trong những năm vừa qua. Tuy nhiên, an ninh hàng hải tại Đông Nam Á vẫn còn là điều đáng bàn. Hải tặc không những còn tồn tại, mà giờ đây chúng dường như táo tợn và tinh vi hơn với nhiều thủ đoạn mới. Trung tâm Thông tin An toàn Hàng hải In-đô-nê-xi-a (PIKMI) mới đây cảnh báo về tình trạng hải tặc vẫn đe dọa tàu thuyền qua lại trên các vùng biển ở Xin-ga-po và eo biển Ma-lắc-ca.

Lực lượng Hải quân Mỹ tại cuộc tập trận Hàng hải đa quốc gia "Obangame Express" 2014.

Theo số liệu của lực lượng Hải quân Liên minh châu Âu (EUNAVFOR), năm 2011 đánh dấu kỷ lục về hoạt động của cướp biển. Sau đó, các chiến dịch đa quốc gia đã góp phần giảm đáng kể số vụ tấn công. Từ đầu năm 2014 đến nay, mới xảy ra 2 vụ tấn công của cướp biển ở khu vực này. Tuy nhiên, đây vẫn là mối đe dọa thường trực đối với hoạt động hàng hải khi gốc rễ của cướp biển chưa được giải quyết triệt để.

Ở vịnh Ghi-nê, ngoài khơi Tây Phi, cũng đã xuất hiện các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu. Tấn công tàu chở dầu cỡ lớn vẫn là chiến thuật chủ yếu của các nhóm cướp biển có vũ trang ở khu vực này. Không chỉ hút dầu mang đi, chúng còn bắt giữ con tin để đòi những khoản tiền chuộc lớn. Thực tế cho thấy cướp biển ở vịnh Ghi-nê vẫn duy trì hoạt động khá thường xuyên. Những vụ tấn công ngoài khơi vịnh Ghi-nê là do sức hấp dẫn từ những món lợi về kinh tế, cũng như do sự yếu kém của chính quyền trong việc trấn áp tội phạm ở khu vực bờ biển. Bên cạnh đó, các quốc gia khu vực này chưa hợp tác chặt chẽ trong công tác an ninh hàng hải cũng là điều kiện cho bọn hải tặc hoạt động dễ dàng hơn. Bọn tội phạm có vũ trang trong vùng châu thổ Ni-giê từ lâu đã tiến hành nhiều cuộc tấn công vào những đường ống dẫn đầu trên đất liền để cướp dầu thô. Trong những năm gần đây, bọn chúng mở rộng mục tiêu đến những tàu chở dầu và hàng hóa ở ngoài khơi.

Có thể thấy rằng, cướp biển vẫn là mối đe dọa nghiêm trọng tới an ninh toàn cầu. Với việc thực hiện thành công một số vụ cướp mới đây, bọn cướp biển càng có cơ sở để mở rộng hoạt động nhằm vào các tàu chở dầu. Điều này đòi hỏi các nước trong từng khu vực phải nhanh chóng tìm ra biện pháp mới tăng cường an ninh và đảm bảo an toàn cho các tuyến hàng hải quan trọng. Theo nhận định của giới chuyên gia, tình trạng nghèo đói và lạc hậu ở những cộng đồng dân cư dọc bờ biển các nước là nguyên nhân căn bản dẫn đến nạn cướp biển. Nạn cướp biển đang đặt ra nhiều thách thức an ninh khi chúng điều chỉnh về phương thức hoạt động và chiến thuật tấn công.

Từ ngày 16-4, tập trận Hàng hải đa quốc gia "Obangame Express" 2014 được thực hiện tại vùng biển vịnh Ghi-nê, ngoài khơi Tây Phi, có sự tham dự của hơn 30 tàu chiến từ 20 quốc gia trên thế giới. Ngoài 11 nước Tây Phi, Pháp, Đức, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Đan Mạch, Thổ Nhĩ Kỳ, Bra-xin và Mỹ cũng đã triển khai các loại tàu đến đây, biến cuộc tập này trở thành một trong những cuộc tập trận lớn nhất khu vực châu Phi. Đây là năm thứ 4 các nước tiến hành tập trận "Obangame Express" với mục đích nâng cao khả năng tác chiến cũng như sự hợp tác giữa các nước trong việc đối phó với những mối đe dọa hàng hải tại vịnh Ghi-nê.