Biên phòng - Hải Ninh, một xã nghèo ven biển thuộc huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, 100% đất tự nhiên là cát. Mùa mưa lũ lụt, mùa nắng cháy da. Nhưng người dân nơi đây đã biết biến khó khăn thành lợi thế, quyết tâm vươn lên thoát nghèo, làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương mình với đặc sản mang thương hiệu “Khoai gieo Hải Ninh”.
 |
Gia đình bà Nguyễn Thị Vúi đang tất bật cắt khoai phơi cho kịp nắng. |
Khoai lang trước đây được biết đến là loại thực phẩm dự trữ, “cứu đói” cho ngư dân vùng bãi ngang này. Khoai lang được dùng thay cơm hay trộn lẫn với gạo để ăn cho đỡ... “hao”. Vào mỗi mùa đi biển, thuyền nhà nào cũng có một ít khoai lang khô mang theo. Khi cuộc sống được cải thiện, cây khoai lang không còn là lương thực “cứu đói” nữa mà nhanh chóng trở thành “đặc sản”, mở ra hướng làm ăn mới, giúp bà con có thu nhập cao, ổn định, phát triển kinh tế bền vững.
Theo bà Nguyễn Thị Vúi, người có “thâm niên” trồng khoai gieo trên 40 năm tại làng thì khoai lang là cây dễ trồng, thích hợp với loại đất cát ở đây. Đặc biệt, tốn ít công chăm sóc, ít bị ảnh hưởng của sâu bệnh, lại cho năng suất cao. Cách chế biến từ khoai tươi ra khoai gieo cũng rất đơn giản, tận dụng được lao động già và trẻ nhỏ. Bà chia sẻ: Khoai tươi luộc, bóc vỏ, cắt thành từng lát mỏng, sau khi phơi khô 5-6 nắng sẽ được sản phẩm khoai gieo ăn có vị ngọt dẻo quẹo như mật.
Trên sân phơi khoai gieo của gia đình, chị Hồ Thị Bồn cho biết, mỗi năm gia đình chị trồng từ 3-4ha khoai lang, cho sản lượng 30 tấn củ/năm. Nếu được mùa thì lên đến 40-50 tấn củ/năm. Khoai gieo Hải Ninh chế biến ra không chỉ tiêu thụ tại địa phương, mà còn nhập cho các bạn hàng từ Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận như Quảng Trị, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thừa Thiên - Huế... Mỗi vụ trừ chi phí, gia đình chị thu lãi gần 40 triệu đồng. Nhờ có khoai lang và sản phẩm khoai gieo mà các con chị được đến trường, có cái ăn, cái mặc, cuộc sống đỡ vất vả hơn. Từ khoai, vợ chồng chị dựng được căn nhà khang trang.
Cách gia đình chị Bồn vài bước chân là gia đình chị Trương Thị Chít. Năm nay, gia đình chị cũng trồng 4ha khoai ngay khu vườn trước sân. Chị cho biết: Để khoai gieo có được vị ngon, trở thành đặc sản, thì phải trồng khoai ngọn đỏ, giống khoai đặc thù của vùng cát nóng. Khoai lang bắt đầu xuống vụ từ tháng 10, sau khi trồng khoảng 2 tháng thì tiến hành vun xới nhẹ, bón đạm rồi đợi đến tháng 2 năm sau là có thể thu hoạch được. Ngoài thu nhập từ khoai lang, mỗi năm gia đình chị còn có thêm nguồn thu nhập khoảng 40-50 triệu đồng từ nghề đi biển.
Trao đổi với chúng tôi, ông Mai Văn Buôi, Chủ tịch UBND xã Hải Ninh cho biết: “Trước đây, mỗi năm cả xã thiếu ăn từ 3-4 tháng, trẻ con lớn lên là theo cha ra biển, không biết đến “con chữ” là gì. Cái đói “oặt người” đeo bám dân làng. Nhưng từ khi nghề làm khoai gieo ra đời, với nguồn thu nhập đáng kể, đến nay, địa phương không còn cảnh đói ăn nữa. Sản phẩm làm ra đến đâu được bao tiêu hết đến đó. Cây khoai lang đã trở thành “cây chủ lực” không những mang lại hiệu quả kinh tế cao, mà còn góp phần phủ xanh vùng cát trắng hoang hoá mà du khách thập phương mỗi khi đến đây vẫn quen gọi là “vùng đất chết”.
Bắt nhịp cơ chế thị trường, hiện nay, một số hộ ở Hải Ninh đã liên kết với nhau, phát triển thành Hợp tác xã (HTX) khoai gieo, nhằm thiết lập thương hiệu và tạo dựng chỗ đứng cho sản phẩm trên thị trường. Tiếp xúc với chúng tôi giữa cái nắng gay gắt gần 40 độ trên vùng đất cát, bà Phạm Thị Hường, Phó Chủ nhiệm HTX khoai gieo Hải Ninh cho biết: “Trước đây, người dân chỉ quen bán trực tiếp củ khoai tươi ngay sau khi thu hoạch. Bình quân 1kg khoai lang củ bán ở chợ từ 3-4 ngàn đồng. Từ khi nghề làm khoai gieo phát triển, người trồng khoai ở Hải Ninh không bán tươi nữa mà tự tay chế biến thành khoai gieo, cho lợi nhuận cao hơn gấp bội. Những hộ không có nhân lực thì bán ngay trong xã cũng được 5-6 ngàn đồng/kg. Cứ 4kg khoai lang tươi chế biến được 1kg khoai gieo. Khoai gieo chế biến xong, bán tại lò đã được 70 ngàn đồng/kg. Khi đưa đi bán tại TP Đồng Hới hay các nơi khác thì giá thành cao hơn rất nhiều. HTX mỗi năm chế biến trên 20 tấn khoai gieo, thu lãi ròng trên 200 triệu đồng”.
Cách làm này đã mở ra hướng làm ăn mới cho người dân nơi đây. Hiện nay, khi “Khoai gieo Hải Ninh” đã được đăng ký thương hiệu độc quyền, người dân vùng đất cát này có cơ hội phát triển nghề sản xuất khoai gieo một cách bền vững.
