Tình nguyện viên với những dải băng Georgi trên tay ở thủ đô Mát-xcơ-va. Ảnh: rian.ru

Cuộc chiến cứu nhân loại thoát khỏi nạn diệt chủng

Đó là vào thời điểm cuối năm 1939 đầu năm 1940. Lúc đầu, cuộc chiến tranh diễn ra giữa hai tập đoàn đế quốc là phát xít Đức- Ý- Nhật và Anh - Pháp - Mỹ nhằm giành giật thị trường, nguồn nguyên liệu và phân chia lại thế giới, nhưng từ ngày 22-6-1941 trở đi, khi phát-xít Đức tấn công Liên Xô, tính chất cuộc chiến tranh đế quốc chuyển thành chiến tranh giữa các lực lượng dân chủ do Liên Xô đứng đầu với các lực lượng phát xít do Đức cầm đầu.

Ngày 7-12-1941, Nhật dùng không quân bất ngờ tấn công Trân Châu Cảng thuộc quần đảo Ha-oai, căn cứ quân sự của Mỹ trên Thái Bình Dương, chiến tranh nhanh chóng lan sang châu Á - Thái Bình Dương. Cuộc chiến tranh đặt nhân loại trước thảm hoạ huỷ diệt, đồng thời đặt ra nhiệm vụ sống còn đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể loài người tiến bộ trên thế giới, đòi hỏi phải cùng góp sức, chung lòng giải phóng các dân tộc thoát khỏi chủ nghĩa phát xít Đức, Ý, Nhật, cứu loài người thoát khỏi thảm họa diệt chủng.

Trước yêu cầu bức thiết của lịch sử, ngày 3-7-1941, theo lời hiệu triệu của Xta-lin, nhân dân Liên Xô đã tiến hành cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại kéo dài 5 năm (1941-1945). Với tinh thần chiến đấu anh dũng, quân dân Liên Xô đã giành nhiều thắng lợi quan trọng.

Loài người mãi ghi nhớ những chiến công hiển hách của Hồng quân Liên Xô trong trận bảo vệ Mát-xcơ-va (1941-1942); trong trận Xta-lin-grát (từ tháng 7-1942 đến 2-1943); trong trận vòng cung Cuốc-xcơ (hè năm 1943); trong 900 ngày đêm chống sự bao vây của địch ở Lê-nin-grát; trong các cuộc hành quân giải phóng Ba Lan, Tiệp Khắc, Ru-ma-ni, Bun-ga-ri, Hung-ga-ri, Na Uy, Đan Mạch, Nam Tư, Áo; đặc biệt là tại thủ đô Béc-lin của Đức, tiêu diệt Hít-le ngay tại hang ổ của chúng. Ngày 9-5-1945, chiến tranh thế giới thứ hai chính thức chấm dứt ở châu Âu.

Sứ mệnh giải phóng của Liên Xô tại châu Âu đã phá tan ách thống trị của chủ nghĩa phát-xít đối với đa số các dân tộc bị nô dịch của châu Âu, đồng thời đã bảo tồn được chế độ nhà nước và các đường biên giới công bằng mang tính lịch sử.

Tuy nhiên, cuộc chiến đã để lại những tổn thất vô cùng to lớn. Tại Lễ tưởng niệm các nạn nhân của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ hai diễn ra tại trụ sở chính của Liên hợp quốc ở thành phố Niu Y-oóc, Mỹ ngày 5-5 vừa qua, Đại sứ Vi-ta-li Tru-rơ-kin, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Liên bang Nga tại LHQ, nhấn mạnh cuộc kháng chiến anh hùng chống phát xít kéo dài 4 năm (1941-1945) của nhân dân Liên Xô là đóng góp mang tính quyết định vào chiến thắng chung của Liên minh chống phát xít.

Ông xúc động tưởng nhớ hơn 600.000 chiến sĩ Hồng quân đã ngã xuống ở Ba Lan, 140.000 đồng chí của họ đã yên nghỉ tại Séc và Xlô-va-ki-a, 140.000 người khác nằm lại ở Hung-ga-ri, 70.000 người không trở về nhà từ Ru-ma-ni và 26.000 người khác mãi mãi nằm lại trên đất Áo... “Những chiến sĩ anh hùng đó cùng với hơn 20 triệu người dân thuộc nhiều dân tộc, sắc tộc ở Liên Xô đã hy sinh thân mình trong cuộc chiến anh hùng ấy để làm nên chiến thắng lẫy lừng trước chủ nghĩa phát xít, kết thúc cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ hai, cứu nhân loại trước thảm họa phát xít”, Đại sứ Tru-rơ-kin nghẹn ngào nói.

Khơi dậy lòng yêu nước của giới trẻ

Từ nhiều năm nay, dải băng với những sọc hai màu vàng cam và đen đã trở nên quen thuộc với nhiều người dân Nga, nhất là vào dịp đất nước kỷ niệm ngày Chiến thắng phát-xít Đức (9-5-1945/9-5-2015). Nhiều người qua đường đã được các tình nguyên viên trân trọng buộc vào áo hoặc trao tận tay những dải băng Georgi. Ngay cả trên xe ô tô, trên quần áo, túi xách, thậm chí trên xe nôi chở em bé, những dải băng Georgi phấp phới bay theo gió. Trên dải băng không ghi bất kỳ một dòng chữ nào nhưng lại mang thông điệp lớn với mỗi một người khi được trao và được nhận. Đó là sự tưởng nhớ về cuộc chiến tranh đã đi qua và cái giá phải trả cho chiến thắng của một dân tộc.

Từ ý tưởng của Tổ chức Cộng đồng sinh viên Nga, dải băng Georgi xuất hiện ở Nga và nhiều nước trên thế giới vào năm 2005 đúng dịp kỷ niệm 60 năm Ngày chiến thắng phát-xít và trở thành một hoạt động thường niên.

Dải băng Georgi tượng trưng cho những phần thưởng danh giá của nước Nga dành để tưởng thưởng công trạng lập được trong chiến đấu, trong đó có phần thưởng quân đội cao quý nhất của Nga là Huân chương Thánh Georgi. Hai màu đen và vàng cam trên dải băng tượng trưng cho “khói và lửa”, thể hiện tinh thần anh dũng quả cảm của người lính trên chiến trường. Những người đặc biệt hồi hộp đón chào nhận dải băng Georgi là các cựu chiến binh Nga. Họ được trao tặng dải băng Georgi trong dịp lễ hội hoặc thông qua các chi nhánh bưu điện Nga.

Xe tăng Armata xuất hiện trong lễ duyệt binh tại Quảng trường Đỏ ngày 9-5 năm nay. Ảnh: Sputnik

Không chỉ các cựu chiến binh, người dân Mát-xcơ-va và các du khách đều bày tỏ sự xúc động khi được nhận dải băng Georgi. Ông A-na-tô-ni Xcô-len-cô, một người dân Mát-xcơ-va, cho biết, bố ông đã tham gia chiến tranh từ năm 1942, nhưng giờ bố ông không còn nữa. “Với tôi dải băng này thiêng liêng, nó gợi cho tôi nhớ về ông”, ông Xcô-len-cô chia sẻ. Còn với bà Ta-chi-a-na Lai-di-na, cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại là một ký ức thiêng liêng và với dải băng này bà muốn con cháu cũng sẽ không quên điều này.

Theo chị Ô-lê-xi-a Vôn-chen-cô-va, Giám đốc tổ chức Cộng đồng sinh viên Mát-xcơ-va, trong 10 năm hoạt động, đã có hơn 100 triệu dải băng được phân phát trên toàn nước Nga và thế giới. Năm nay, từ ngày 23-4, ở 85 khu vực của Nga và tại hơn 70 quốc gia trên toàn thế giới đã bắt đầu hoạt động truyền thống "Dải băng Georgi" nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng phát-xít. Ước tính đến ngày 9-5 khoảng 5 triệu dải băng được phát đến tay người dân ở Mát-xcơ-va.

Điều ý nghĩa nhất là phong trào này đã thu hút sự quan tâm rộng rãi trong giới trẻ Nga trong bối cảnh đất nước Bạch Dương đang gặp nhiều khó khăn do lệnh cấm vận của phương Tây. “Năm ngoái có 1.500 học sinh, sinh viên tình nguyện tham gia. Năm nay con số này là 2.500. Mỗi năm giới trẻ càng tích cực hơn với phong trào này”, chị Vôn-chen-cô-va nói.

Nâng cao tinh thần yêu nước trong giới trẻ Nga là một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Nga Vla-đi-mia Pu-tin. Trong một tuyên bố gần đây, ông Pu-tin cho biết sẽ yêu cầu Bộ Giáo dục lập các giáo trình và sáng kiến khoa học thu hút giới trẻ nhằm mục đích "tạo ra các điều kiện cần thiết để nâng cao tinh thần trách nhiệm công dân đối với của đất nước, chuẩn bị sẵn sàng để bảo vệ quê hương và để củng cố tốt hơn xã hội". Với sáng kiến này, dự kiến chỉ trong vòng năm năm tới, có  thể tăng 8% số lượng công dân Nga tự hào về đất nước của họ, và cũng tăng số lượng thanh niên tham gia  nghĩa vụ quân sự lên 10%.