Sinh ra và lớn lên ở Gia Xiêng, ngay từ khi còn bé, A Thiu đã rất ham học. Mệt nhoài sau một ngày vừa đến trường, vừa lên rẫy phụ giúp cha mẹ, nhưng tối về, đụng vào sách vở, nhìn những con chữ là A Thiu lại thấy khỏe khoắn đến lạ. Nhiều người trong làng bảo, lên rẫy làm mì, làm lúa mới có cái ăn, chứ con chữ chẳng làm cho mình no bụng được, nhưng A Thiu mặc kệ, cậu cứ miệt mài theo đuổi con chữ. Tốt nghiệp phổ thông, A Thiu quyết định sẽ theo nghề giáo, để sau này dạy chữ cho đám trẻ trong làng.

Chính vì sinh ra từ làng, rồi lại về làng dạy học, ông A Thiu hiểu rõ về cuộc sống, những khó khăn và những điều chưa hay của nơi mình sinh ra hơn ai hết. Ông nhận ra, chính những hủ tục của người Hà Lăng là một trong những nguyên nhân khiến bà con cứ nghèo mãi. Bởi vậy, suốt những năm tháng gắn bó với ngành Giáo dục, không chỉ dạy kiến thức cho học sinh, ông còn tranh thủ lồng ghép trong những bài giảng cho học sinh về những hậu quả gây ra từ các phong tục lạc hậu như ma chay kéo dài, cúng bái khi đau ốm, đám cưới dài ngày, tảo hôn. Cùng với đó, ông còn tuyên truyền đến phụ huynh trong các buổi họp để dần thay đổi nhận thức của bà con.

“Vận động phụ huynh không hề đơn giản, nên tôi phải kiên trì, nói một lần không nghe thì nói nhiều lần, gặp trên trường nói chưa hết thì đến tận nhà nói tiếp, cứ như thế mưa dầm thấm đất, dần dần bà con cũng bỏ bớt các phong tục không còn phù hợp” - ông A Thiu tâm sự.

Để thay đổi những phong tục đã bén rễ trong nếp nghĩ của bà con, không phải là chuyện một sớm một chiều. Đến năm 2010, ông nghỉ hưu rồi được người dân tín nhiệm bầu là người có uy tín, già làng Gia Xiêng. Trong vai trò mới, ông vẫn không ngừng tiếp thu những kiến thức mới, những cách làm mới để vận động tuyên truyền sao cho phù hợp.

Già A Thiu tiếp tục cùng chính quyền địa phương quyết liệt đẩy lùi các phong tục không còn phù hợp, trong đó, xóa tục tảo hôn luôn là niềm trăn trở của ông. Ông suy nghĩ, tảo hôn đồng nghĩa với việc những đứa trẻ mất đi cơ hội học tập, làm việc tốt, cải thiện cuộc sống, cứ thế, bà con sẽ mãi quanh quẩn với đói nghèo. Nghĩ vậy, ông tích cực phối hợp với cán bộ thôn sâu sát từng gia đình có con ở tuổi thiếu niên, theo dõi để nắm bắt tình hình, nếu phát hiện có tình cảm sẽ nhắc nhở, cùng gia đình can thiệp.

“Thời buổi hiện đại, công nghệ tiên tiến, nên các cháu nhỏ bây giờ dễ dàng học theo các thói hư, tật xấu, những việc làm không tốt trên mạng xã hội. Hơn nữa, tuổi trẻ ngày nay hẹn hò rất dễ, chỉ cần ngồi nhà nhắn tin, tán tỉnh nhau nên rất dễ xảy ra tình trạng yêu sớm. Chính vì thế, tôi nhắc nhở các phụ huynh dù bận công việc nhà, cũng phải thường xuyên quan tâm, để ý đến con mình, nhất là các cháu ở lứa tuổi vị thành niên, tránh cho các cháu sa đà vào chuyện yêu đương sớm mà bỏ bê việc học hành, ảnh hưởng tới tương lai của các cháu” - già A Thiu chia sẻ.

Cùng với đó, già A Thiu luôn nhắc nhở con cháu phải nỗ lực học tập, dặn dò các phụ huynh phải kèm cặp các con, tạo điều kiện để con em được đến trường học tập đầy đủ, không được bắt ép các con nghỉ học sớm. Già A Thiu tâm sự: “Phụ huynh ở đây thường có thói quen bắt con em lên phụ ba mẹ làm rẫy, nhất là những ngày mùa vụ, các cháu thường nghỉ học để đi làm. Chỉ cần nghỉ một buổi thôi, các em sẽ bị thiếu hụt kiến thức, ảnh hưởng đến những tiết học về sau. Do vậy, tôi rất chú trọng đến việc chuyên cần học tập, hễ gặp các phụ huynh là tôi nhắc nhở phải cho con em đến trường học tập đầy đủ, gặp mấy cháu học cấp ba, tôi hỏi chúng có học đại học hay học nghề để định hướng, khuyên bảo chúng, để sau này có thể tìm được một công việc phù hợp”.

Chị Y Hleo, thôn Gia Xiêng cho biết: “Già A Thiu tuy tuổi đã cao, không còn làm giáo viên nữa, nhưng ông vẫn rất quan tâm đến việc học của con cháu trong làng. Cứ vài hôm, tôi lại thấy ông sang hỏi thăm mấy đứa nhỏ nhà tôi có đi học đều đặn không, rồi nhắc tôi không được để các cháu nghỉ học đi làm rẫy hay cưới chồng, cưới vợ sớm. Nếu có gì không hiểu, không biết, tôi đều đến hỏi già, già không nề hà, sẵn sàng hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi”.

Tùng Lâm