Biên phòng - Cách đây vài chục năm, ở những bản làng vùng cao hẻo lánh của xã Mường Than, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu, cây thuốc phiện được người dân trồng bạt ngàn, ở một số nơi, cây thuốc phiện còn nhiều hơn cây lúa, cây ngô. Nhiều người già, trẻ và cả phụ nữ đều mê mẩn trong khói thuốc của "nàng tiên nâu". Giờ đây, vẫn còn không ít người lớn tuổi trong xã bị khói thuốc này "bện chặt" vào người không sao dứt ra được.
 |
Người phụ nữ này chìm đắm trong khói thuốc phiện. Ảnh: T.H |
Chúng tôi tìm đến nhà ông Sùng A Khua, 60 tuổi, ở bản Hua Than, xã Mường Than. Trong ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo, ông Khua chậm rãi bộc bạch như lời thú tội: "Tôi nghiện thuốc phiện mấy chục năm nay rồi. Thú thực, trước đây vì nông nổi nên không phân biệt được tác hại của thuốc phiện, giờ thì muộn quá rồi. Nhiều lúc tôi cũng quyết tâm bỏ để con cháu lấy đó làm gương, sau này đỡ khổ. Nhưng thuốc ngấm vào máu rồi, bỏ mấy lần rồi nhưng không được".
Hỏi về số người hút thuốc phiện bằng bàn đèn trên địa bàn, anh Lò Văn Vui, Trưởng Công an xã Mường Than than thở: "Khó mà thống kê được con số chính xác, bởi đa phần họ cũng là những người đang lén lút trồng thuốc phiện ở trên rừng. Với những người này, có trồng thì mới có cái để hút, chứ mua ma túy tổng hợp hay hê-rô-in thì họ không có tiền đâu".
Ở bản Hua Than, không ít người dân coi nghiện thuốc phiện là chuyện hết sức bình thường. Có gia đình cả vợ lẫn chồng đều nghiện thuốc phiện. Gia đình anh Vàng A Dế, khi lấy nhau, chị Vừ Thị Di (vợ anh Dế) đã biết chồng nghiện thuốc phiện. Thế nhưng, không những không ngăn được chồng, chị Di lại dính luôn vào con đường nghiện ngập. Gần 20 năm trời, vợ chồng anh Dế sống lay lắt, vật vờ vì những cơn nghiện thuốc phiện kéo dài. Khi hết thuốc, đôi vợ chồng trẻ dẫn nhau vào rừng sâu dựng lán, lén lút trồng cây thuốc phiện, vừa để hút vừa bán cho những con nghiện trong vùng. Đã không ít lần, Công an xã Mường Than tìm đến những gia đình thân cận của hai vợ chồng để tác động, khuyên nhủ họ từ bỏ thuốc phiện, nhưng chính những người này cũng không hề biết Dế - Di đang sống ở đâu.
Nhắc đến vấn đề này, anh Vui lắc đầu nói: "Những người vợ có chồng nghiện khổ lắm! Hết thuốc, không có tiền mua thuốc là hành hạ, đánh đập vợ con. Gần đây có gia đình anh Nhân, ở bản Mường là một trường hợp điển hình". Từ lúc anh Nhân bị "nàng tiên nâu" cuốn hút đến giờ, không ngày nào gia đình được sống trong yên bình. Hết đánh vợ, chửi con, Nhân lại mang đồ đạc trong nhà đi bán. Khổ nhất là những đứa con của Nhân luôn phải chứng kiến cảnh bố mẹ đánh, cãi nhau. Vợ Nhân đã nhiều lần khuyên nhủ chồng, nhưng tính nào tật nấy, Nhân vẫn lao vào sử dụng ma túy như con thiêu thân. Dù trong xã đã có rất nhiều người tán gia, bại sản vì nghiện thuốc phiện, nhưng Nhân vẫn không chịu thức tỉnh để làm lại cuộc đời.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, trên địa bàn tỉnh Lai Châu, cây thuốc phiện được người dân trồng nhiều ở các khu rừng sâu và những nơi giáp ranh giữa các địa phương. Nếu như trước kia, cây thuốc phiện được trồng chủ yếu để phục vụ cho nhu cầu của người nghiện trong gia đình thì vài năm gần đây, người dân có xu hướng trồng loại cây này để bán. Nhiều gia đình thấy lợi nhuận từ thuốc phiện quá lớn nên đã bất chấp pháp luật và tác hại của nó đối với cộng đồng để lén lút trồng, thậm chí còn mua từ nơi khác về bán kiếm lời.
Anh Ngọc Anh, cán bộ Đội phòng chống tội phạm ma túy, Công an huyện Than Uyên cho biết: Mỗi năm, chúng tôi phối hợp cùng công an viên các xã tham gia phá nhổ hàng nghìn mét vuông cây thuốc phiện. Song, do nhận thức của người dân nơi đây còn hạn chế, mặt khác, đời sống của đồng bào còn quá khó khăn nên hễ chúng tôi phá nhổ nơi này xong thì nơi khác lại mọc lên như "nấm sau mưa". Dù đã rất nỗ lực nhưng cũng phải thẳng thắn thừa nhận, trận chiến với nạn trồng cây thuốc phiện của chúng tôi nhiều khi cứ như là "bắt cóc bỏ đĩa". Thống kê của lực lượng chức năng tỉnh Lai Châu cho thấy, những năm gần đây, số người lén lút tái trồng cây thuốc phiện trên địa bàn tỉnh vẫn còn rất cao. Đáng báo động, số diện tích trồng cây thuốc phiện năm sau bao giờ cũng cao hơn năm trước. Năm 2012, toàn tỉnh phát hiện, phá nhổ hơn 5,8ha; niên vụ 2013 đã tăng lên gần 8ha.
Thực tế, để dần chấm dứt những đau thương, mất mát, mang lại cuộc sống hạnh phúc cho nhân dân, cuộc chiến chống ma túy không chỉ là trách nhiệm của các lực lượng chức năng mà cần phải có sự chung tay vào cuộc của cả cộng đồng, hơn cả là ý thức tự giác của người dân. Nhà nước cũng cần có nhiều hơn những chính sách hỗ trợ, tăng cường đầu tư phát triển kinh tế, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi giúp xóa đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm cho đồng bào dân tộc miền núi...
