Qua điều tra của lực lượng trinh sát BĐBP, tại địa bàn xã Y Tý và Ngải Thầu, huyện Bát Xát, tỉnh Hoàng Liên Sơn (nay là tỉnh Lào Cai) là trọng điểm của bọn phản động trong việc thực hiện âm mưu hoạt động phá hoại nhiều mặt đối với nước ta.

Để thực hiện âm mưu phá hoại lâu dài ở khu vực này, bọn phản động nước ngoài đã ráo riết đẩy mạnh việc lợi dụng điều kiện xa xôi, hẻo lánh để tranh thủ mua chuộc, lôi kéo, kích động các phần tử xấu và quần chúng nhẹ dạ, cả tin chống phá ta. Chúng đã tổ chức tập hợp bọn phản động lưu vong người Việt Nam (chủ yếu là người Mông) và đặt tên cho tổ chức là "Đội du kích Hoàng Văn Hoan". Chúng đã chỉ đạo bọn này thường xuyên lén lút về chống phá ta dưới nhiều hình thức.

Chỉ trong khoảng một năm, trên địa bàn hai xã này đã có 29 vụ gián điệp, biệt kích, thám báo xâm nhập hoạt động phá hoại và thực hiện chiến tranh tâm lý, lôi kéo mua chuộc quần chúng chống phá chính quyền.

Qua công tác trinh sát điều tra cơ bản biết được, ở hai xã này đã có 81 đối tượng thuộc diện nghi vấn, trong đó có 62 đối tượng có dấu hiệu hoạt động gián điệp và 19 đối tượng nghi vấn hoạt động phản động. Trong khi đó, việc thực hiện công tác trinh sát của ta ở địa bàn Y Tý gặp rất nhiều khó khăn, chưa đủ sức quán xuyến tình hình và đối phó kịp thời các vụ việc xảy ra.

Qua những lần bọn phản động nước ngoài chỉ đạo cơ sở ngầm phục kích, tập kích ở địa bàn Đồn BP Y Tý, đã gây nên tình hình rất căng thẳng và làm nhân dân hoang mang. Có thể nói, trong thời gian này, ở địa bàn xã Y Tý, Ngải Thầu, bọn phản động nước ngoài đã tấn công rất mạnh, chúng hy vọng sẽ thực hiện thành công ý đồ "giải phóng vùng Y Tý" để xây dựng ngọn cờ dân tộc trong vùng, rồi tập hợp lực lượng chống phá ta trước mắt và lâu dài.

Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tư lệnh, Cục Trinh sát và Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Hoàng Liên Sơn (trước đây) vạch kế hoạch "đánh" địch có cân nhắc cụ thể chi tiết, bởi cấp trên xác định, phần lớn trong số những người theo bọn phản động chưa phải là những người có ý thức giác ngộ cao, họ chỉ bị lôi kéo, lợi dụng làm theo địch, vì nhẹ dạ cả tin. Nếu ta không cân nhắc cẩn thận, sẽ dẫn đến mắc mưu địch, nảy sinh mâu thuẫn với nhân dân, như vậy công tác vận động quần chúng của BĐBP trên địa bàn có đông đồng bào dân tộc sinh sống, sẽ gặp khó khăn. 

Qua nắm tình hình và thực hiện các biện pháp nghiệp vụ, trinh sát của ta đã biết được tên Cháng A Chả, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng Công an xã Y Tý, có biểu hiện nghi vấn. Sau khi báo cáo cấp trên, các trinh sát được lệnh bám sát địa bàn, theo dõi mọi di biến động của tên Chả. 20 giờ, ngày 30-1-1984, nhận được tin cơ sở báo về, Cháng A Chả đã vượt biên ra nước ngoài, trước khi đi, y còn dặn vợ con nếu ai hỏi thì bảo đi nương 3 ngày mới về.

Nắm được thông tin trên, Cục Trinh sát BĐBP và Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã chỉ đạo trinh sát địa bàn, cùng Đội vũ trang của Đồn BP Y Tý xây dựng kế hoạch mật phục, đón bắt tên Chả khi y trở về. Suốt 3 ngày mật phục, nhưng không thấy tên Chả xuất hiện. Đến 21 giờ ngày thứ năm, đội mật phục thấy xuất hiện 3 bóng đen đang lần mò vượt biên giới về bản.

Khi qua biên giới, cả 3 tên đều không đi qua cầu, mà chúng lội suối men theo bờ một đoạn rồi mới sang đất ta, sau đó chúng tỏa ra ba hướng, mỗi tên ngồi phục quan sát một hướng. Trong không gian tĩnh lặng, chỉ cần một tiếng động nhẹ là chúng có thể phát hiện ra đội hình mật phục của ta.

Đồng chí Đội trưởng nhận định tình hình rồi thống nhất với anh em: Có khả năng bọn chúng cũng đang mật phục để rình bắt cán bộ, cần phải tuyệt đối giữ bí mật, chờ thời cơ tóm cổ bọn chúng. Một giờ trôi qua, trinh sát bắt đầu nóng ruột vì cả 3 tên vẫn chưa có động tĩnh gì. Đột nhiên, bọn chúng tiến lại gần nhau, sau đó đi thành hàng dọc theo đường mòn, thắng hướng vào đội hình phục kích của ta. Đi được 20m, tên đầu tiên ngã xuống hố bẫy của trinh sát, 2 tên còn lại chạy tới cứu, lập tức bị đội phục kích xông ra tóm gọn.

Qua khai thác bước đầu, tên Cháng A Chả và 2 tên cùng đi đã khai nhận tội làm gián điệp cho bọn phản động nước ngoài. Chúng có nhiệm vụ phát triển cơ sở ngầm để chống phá chính quyền ở vùng này. Đêm qua, chúng được bọn quan thầy nước ngoài giao nhiệm vụ mật phục, bắt cóc các chiến sĩ Biên phòng đi tuần tra biên giới, để đưa ra nước ngoài khai thác bí mật quân sự, nhưng không ngờ "gậy ông lại đập lưng ông", cả toán đã bị sa lưới của BĐBP.

Từ những lời khai của bọn chúng, trinh sát còn nắm được nhiều thông tin về tên Chả. Hắn được bọn phản động nước ngoài huấn luyện, giao nhiệm vụ hoạt động hai mặt, chui sâu, leo cao trong nội bộ chính quyền xã Y Tý, đồng thời phát triển cơ sở ngầm ở hai xã Y Tý và Ngải Thầu, để phục vụ cho âm mưu phá hoại lâu dài của bọn phản động nước ngoài ở địa bàn vùng này.

Sau khi tên Cháng A Chả bị bắt giữ, Trung tướng Đinh Văn Tuy, thời gian đó là Tư lệnh BĐBP, đã chỉ đạo: Đây mới chỉ là bước đầu của Chuyên án đấu tranh chống địch cài cắm, xây dựng cơ sở ngầm trên địa bàn xã Y Tý, để làm "ngòi nổ" phục vụ cho hướng tấn công chính của địch. Chúng vẫn đang hoạt động ráo riết để thực hiện âm mưu "vãi lúa bôi lem", "chọn kỹ cài sâu" và "phát triển ồ ạt" vào biên giới nước ta, nhằm chống phá chính quyền, gây mất an ninh trật tự trên địa bàn biên giới.

Đây chính là thời cơ thuận lợi để ta vạch kế hoạch tấn công, triệt phá tận gốc âm mưu, thủ đoạn thâm độc của địch hòng phá hoại nước ta về nhiều mặt. Đó thực sự là một cuộc chiến gay go, quyết liệt không tiếng súng đòi hỏi sự thông minh, mưu trí của các chiến sĩ Biên phòng.