Đưa điện về làng.

Ra đi từ vùng sạt lở sông Hồng

Ông Trần Tâm, 68 tuổi, hiện ở thôn 2, xã Tân Lập, huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum vẫn còn nhớ như in cái đêm kinh hoàng cách đây gần 20 năm ở vùng quê xã Trung Hà, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc. Chỉ một đêm thôi mà lũ sông Hồng đã cuốn đi hơn chục nóc nhà của người dân bao đời gắn bó bên sông nước. Đã có rất nhiều đoàn công tác của Trung ương và tỉnh Vĩnh Phúc về kiểm tra và đã có nhiều phương án được đặt ra; người dân thì ngơ ngác, lo âu cho số phận và tương lai của hàng ngàn người mất nhà cửa và đất sản xuất.

Giữa lúc đó, hai tỉnh Kon Tum và Vĩnh Phúc phối hợp bàn bạc, đưa ra chủ trương đưa số dân vùng sạt lở vào tỉnh Kon Tum lập nghiệp. Ông Nguyễn Văn Thái, nguyên Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Kon Tum nhớ lại, ngay sau đó, ông và đoàn cán bộ Ban Kinh tế mới tỉnh Kon Tum đã vượt trên 1.000 cây số để đến Trung Hà. Cứu dân, lo cho dân, tìm nơi ở mới là nhiệm vụ cấp bách nhanh chóng được thực hiện.

Giữa năm 1996, 80 hộ dân của Trung Hà được đưa vào Kon Tum với một dự án kinh tế mới Đắk Tân được thành lập. Mỗi hộ được cấp 1.000m2 đất thổ cư, 5.000m2 đất canh tác, được hỗ trợ tiền làm nhà, cấp tiền ăn theo chính sách di dân…

Sau gần 20 năm khai sơn phá thạch trên quê hương mới, đến nay, xã Tân Lập với dự án Đắk Tân đã có 168 hộ, 640 khẩu, tất cả là dân của xã Trung Hà, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc vào lập nghiệp. Từ một vùng đất trống, đồi trọc,  nay Tân Lập đã và đang trở thành một vùng quê trù phú trên cao nguyên. Tất cả người dân ở đây đều có cuộc sống khá giả gấp nhiều lần so với khi còn ở ngoài quê.

Điển hình như hộ ông Lê Văn Vân với thu nhập bình quân một năm trên 300 triệu đồng. Ông vừa xây được ngôi nhà 2 tầng, có máy cày, 2 xe máy, 14 con bò, 15 con dê, 50 con heo, 100 con gia cầm, có 5ha đất canh tác, trồng được 2.000 cây bời lời và 300 cây dó bầu. Ông Trần Tâm, Thôn phó, thôn 2 cho biết, hiện nay, thôn có khoảng 10% hộ giàu, 50% hộ khá. Cuộc sống của bà con hầu hết đã ổn định, khá giả hơn trước rất nhiều.

Đã hiện lên những vùng quê trù phú

Theo ông Nguyễn Văn Thái, nguyên Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Kon Tum, từ năm 1992 đến nay, tỉnh đã tiếp nhận trên 10.000 hộ dân với 40.000 khẩu và trên 20.000 lao động vào xây dựng các vùng kinh tế mới. Các dự án di dân phát triển kinh tế-xã hội vùng kinh tế mới Đắk Tân, huyện Kon Rẫy; Đắk Chư, TP Kon Tum; Sa Nhơn, huyện Sa Thầy đã hoàn thành và phát huy hiệu quả tích cực. Các dự án Đắk Tờ Re - Đắk Ruồng, huyện Kon Rẫy; Đắk Long - Đắk Man, huyện Đắk Glei; Bến Héc, huyện Ngọc Hồi và 2 dự án di dân tự do ở huyện Đắk Hà và TP Kon Tum cũng đạt kết quả rất khả quan.

Những ngày đầu năm 2015, chúng tôi làm một cuộc "vi hành" đến các làng kinh tế mới. Đi trong mùa khô Tây Nguyên đầy nắng và gió, trong bao la bạt ngàn của cà phê, cao su, của những nương rẫy sắn vào mùa thu hoạch bên những ngôi nhà khang trang, hiện hữu của sự trù phú và hạnh phúc trên những vùng đất mới, tôi thầm nghĩ, công cuộc đổi mới của đất nước thật là kỳ diệu. Chủ trương đưa người dân phía Bắc vào Tây Nguyên lập nghiệp là một cuộc cách mạng mới trong sự nghiệp dựng xây đất nước. Tất cả đang thể hiện sinh động trong cuộc sống hàng ngày của người dân…

Hầu hết bà con đi xây dựng kinh tế mới là người ở các tỉnh Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Thái Bình, Hà Nam, Quảng Nam, Hưng Yên, Thanh Hóa, Hải Dương… từ nhiều miền quê khác nhau cùng chung lưng góp sức làm bật dậy tiềm năng trên những vùng đất mới Tây Nguyên. Họ chủ yếu là hộ sản xuất nông nghiệp, phần đông có cuộc sống rất khó khăn, người đông, đất chật nơi quê cũ. Vợ chồng anh Đỗ Văn Thụy và chị Phạm Thị Ánh ở khu dự án Đắk Tân vẫn còn bàng hoàng về nỗi vất vả khi ở quê cũ trên vùng sạt lở sông Hồng.

Chị Ánh nói: "Bây giờ, cuộc sống đã khá lên nhiều rồi, vợ chồng tôi ơn Đảng và Nhà nước nhiều lắm". Ông Chu Văn Sơn, 54 tuổi, dân tộc Sán Dìu, quê Thái Nguyên, hiện ở xã Đắk Sú, huyện Ngọc Hồi đã làm hẳn một bài thơ về cuộc đời trên quê hương mới đầy xúc động. Hiện nay, bà con xã Đắk Sú khai hoang được gần 2.700ha đất trống, đồi núi trọc đưa vào canh tác. Trong đó, diện tích trồng cây lương thực gần 1.000ha, còn lại là cây nông nghiệp và hoa màu.

Hầu hết bà con đều đã có cuộc sống sung túc hơn nhiều so với lúc ở quê, không có hộ nào bị đói và số hộ nghèo ngày càng được thu hẹp. Nhiều hộ có thu nhập hằng năm từ 70 - 100 triệu đồng, rất nhiều hộ có thu nhập trên 100 triệu đồng một năm như vùng kinh tế mới Thanh Hóa của huyện Sa Thầy; Bờ Y của huyện Ngọc Hồi và Tân Lập - Đắk Tờ Re của huyện Kon Rẫy. Cơ sở hạ tầng trên vùng quê mới được đầu tư đúng mức. Đời sống văn hóa tinh thần của bà con cũng được cải thiện rất nhiều.

Rất nhiều "cái được" trong chương trình di dân - xây dựng vùng kinh tế mới nhằm khai thác tiềm năng đất đai của các vùng đất trên đại ngàn Tây Nguyên, góp phần điều hòa lao động, dân cư và xây dựng nông thôn mới, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh Tây Nguyên hàng chục năm qua. Đặc biệt, đã hình thành những điểm sáng đối với nông thôn như các khu kinh tế mới xã Bờ Y, Đắk Sú, huyện Ngọc Hồi; làng O, xã Ya Xia, huyện Sa Thầy; Tân Lập, Đắk Tờ Re, huyện Kon Rẫy; Nông trường 723, huyện Ngọc Hồi; Nông trường 701, huyện Đắk Hà; Nông trường Đắk Long, huyện Đắk Glei… Tất cả đã và đang chuyển mình vượt lên trên chặng đường vươn tới ấm no, giàu có.