Cựu chiến binh Cù Huy Thước tặng bài thơ về Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên.

Tái hiện ký ức Điện Biên

Cách đây 60 năm về trước, Điện Biên Phủ là dải đất mịt mù của khói lửa, hủy diệt và cắt chia, là nơi xảy ra cuộc đụng đầu lịch sử giữa quân dân Việt Nam và quân viễn chinh Pháp. Với tinh thần "quyết chiến - quyết thắng" và sự đồng lòng "cả nước hướng về Điện Biên", quân đội ta, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo sáng suốt, chỉ đạo chiến lược tài tình của Đảng và Bác Hồ đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". 60 năm sau, Điện Biên cùng với quần thể chiến trường Điện Biên Phủ đã trở thành một điểm đến lịch sử để thế hệ hôm nay và con cháu mai sau về với Điện Biên như về với một trong những cội nguồn thiêng liêng của dân tộc, tri ân thế hệ cha anh, ôn lại trang sử hào hùng của dân tộc, bày tỏ lòng ngưỡng mộ, tự hào, nối tiếp trang sử vĩ đại ấy và tiếp thêm sức mạnh cho mình trong công cuộc xây dựng cuộc sống mới.

Để đem đến cho công chúng góc nhìn đa chiều, thực tế và sinh động về cuộc chiến đấu lịch sử vĩ đại ấy và chào mừng kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, UBND tỉnh Điện Biên đã đầu tư xây dựng Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ với quy mô diện tích toàn bộ công trình hơn 7.000m2, bao gồm nhiều hạng mục quan trọng bằng mô hình và các tài liệu, hiện vật có liên quan sẽ khái quát sinh động cuộc kháng chiến 9 năm kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp của quân và dân ta với đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. Nhằm bổ sung nguồn hiện vật phục vụ công tác trưng bày của Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, ngày 13-6-2013, UBND tỉnh Điện Biên cũng đã phối hợp với Báo Quân đội nhân dân và Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam tổ chức lễ phát động hiến tặng hiện vật, kỷ vật, tài liệu, tư liệu liên quan đến chiến dịch Điện Biên Phủ. Cuộc phát động này đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các cựu chiến binh trong kháng chiến chống Pháp, Mỹ hưởng ứng và tuyên truyền chương trình này tới những người đồng đội, đồng chí cùng gia đình của họ. Công tác tuyên truyền đã góp phần làm cho các tầng lớp nhân dân, cựu chiến binh, gia đình thân nhân cựu chiến binh và liệt sĩ nhận thức sâu sắc nội dung ý nghĩa, tầm quan trọng của việc hiến tặng hiện vật, kỷ vật, tài liệu, tư liệu liên quan đến chiến dịch Điện Biên Phủ, từ đó động viên cựu chiến binh và gia đình tích cực hưởng ứng, hiến tặng hiện vật cho bảo tàng lưu giữ và phát huy giá trị. Ông Phạm Văn Hưng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Điện Biên cho biết: "Sau khi tiếp nhận những hiện vật, kỷ vật từ thân nhân liệt sĩ, thương binh và cựu chiến binh, chúng tôi sẽ tiến hành sắp xếp và trưng bày phục vụ du khách đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2014)".

Làm dày thêm truyền thống

Sau gần 1 năm thực hiện công tác tiếp nhận, đã có 203 tài liệu, hiện vật được hiến tặng bởi 40 tổ chức và cá nhân, trong đó chủ yếu là các cựu chiến binh và thân nhân các liệt sĩ, thương binh ở chiến trường Điện Biên Phủ. Những tài liệu hiện vật hiến tặng rất đa dạng, bao gồm 123 hiện vật gốc và 80 tài liệu liên quan là tài liệu giấy. Phần lớn các hiện vật, kỷ vật, tài liệu là hành trang không thể thiếu của những người lính khi tham gia chiến đấu và gắn liền với sinh hoạt hằng ngày của họ trong suốt thời gian diễn ra chiến dịch Điện Biên Phủ. Những hiện vật, tài liệu đều là những kỷ vật vô giá đối với cựu chiến binh và thân nhân các liệt sĩ, bởi đó là những hành trang đã gắn liền với những chiến công, một phần máu thịt, thậm chí là tính mạng của các chiến sĩ Điện Biên năm xưa. Nay trong thời bình, khi đất nước đã yên tiếng súng, những kỷ vật như: Chiếc ba lô, áo trấn thủ, chăn len, dù ngụy trang, đôi dép cao su hay chiếc bi đông đựng nước... vẫn luôn gắn với cuộc sống, sinh hoạt của các cựu chiến binh như những điều thiêng liêng nhất đối với họ.

Có rất nhiều kỷ vật, tài liệu do cựu chiến binh và người nhà hiến tặng, chủ yếu là các vật dụng liên quan đến cuộc sống hằng ngày của chiến sĩ Điện Biên như: Ca uống nước, xoong nồi, võng, ba lô vải, áo trấn thủ, bi đông nước, dụng cụ y tế... Ngoài ra, còn có nhiều hiện vật có liên quan đến thời khắc lịch sử, như: "Con dao đa năng" của bác Nguyễn Dũng Chi, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 251, đã thu được của tướng thất trận Đờ Cát vào đúng chiều 7-5, sau khi quân ta xông vào hầm chỉ huy của địch. Cũng trong thời khắc lịch sử ấy, bác Nguyễn Văn Sáu đã thu được chiếc tai nghe của tướng Đờ Cát. Chiếc Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên của Đại tá Hoàng Đăng Vinh được Bác Hồ trao tặng ngày 19-5-1955 với chiến công là một trong những người đã trực tiếp bắt sống tướng Đờ Cát vào chiều 7-5-1954. Suốt 60 năm qua, chiếc huy hiệu này chưa bao giờ rời xa ông, luôn được ông nâng niu, trân trọng và giờ đây, ông hiến tặng cho Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

Dụng cụ y tế của các cựu chiến binh tặng Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

Đại tá, họa sĩ Phạm Thanh Tâm, nguyên là cựu chiến binh Đại đoàn 351 đã hiến tặng cho bảo tàng toàn bộ kỷ vật quý giá nhất của ông trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông tâm sự: "Khi nghe tin có cuộc phát động hiến tặng kỷ vật liên quan đến chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, ông đã trực tiếp liên lạc với UBND tỉnh Điện Biên đề nghị trao lại toàn bộ kỷ vật của mình với mong muốn làm phong phú thêm kỷ vật về Điện Biên Phủ phục vụ nhân dân cả nước và khách tham quan. Ông còn vận động một số bạn bè có kỷ vật liên quan đến chiến dịch Điện Biên Phủ hiến tặng cho bảo tàng...". Trong số những tài liệu và hiện vật mà ông trao tặng, tiêu biểu có bức tranh "Xuân trong hầm pháo Điện Biên Phủ", cuốn nhật ký và tờ báo Quân đội nhân dân xuất bản, phát hành ở chiến trường Điện Biên. Những hiện vật này được ông lưu giữ suốt 60 năm qua. Bức tranh "Xuân trong hầm pháo Điện Biên Phủ" được ông vẽ trong hầm pháo của Đại đội 806, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351 là đơn vị đã bắn những loạt đạn đầu tiên vào trung tâm đề kháng Him Lam, mở màn cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong hầm pháo chật hẹp, 4 cô gái văn công mặc áo tứ thân đang biểu diễn những điệu múa uyển chuyển, thướt tha phục vụ các chiến sĩ, bên cạnh là khẩu pháo 105mm vươn nòng qua lỗ châu mai hướng về phía lòng chảo Điện Biên Phủ. Trên khuôn mặt các chiến sĩ hiện lên vẻ rạng rỡ, vui mừng đang say sưa thưởng thức điệu múa.

Tờ báo Quân đội nhân dân được xuất bản ngay tại mặt trận. Trang đầu của tờ báo là lời kêu gọi của Đại tướng - Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp kiên quyết tiêu diệt toàn bộ quân địch tại Điện Biên Phủ. Trong chiến dịch, những tờ báo Quân đội nhân dân là món ăn tinh thần không thể thiếu của bộ đội. Để có được tờ báo ấy, Tòa soạn báo phải đóng ngay cạnh Bộ Chỉ huy chiến dịch, với đầy đủ các bộ phận từ phóng viên, cộng tác viên, tới việc in ấn, phát hành ngay tại mặt trận Điện Biên Phủ. Chính vì vậy, những tin tức của báo được cập nhật thường xuyên, liên tục, kịp thời đến tay các chiến sĩ ngay tại chiến hào, giúp các chiến sĩ nắm bắt được thông tin, yên tâm chiến đấu.

Chiến thắng Điện Biên Phủ là một trong những mốc son chói lọi trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta thế kỷ 20. Do đó việc lưu giữ các tư liệu, tài liệu, hiện vật, kỷ vật liên quan đến chiến dịch Điện Biên Phủ có ý nghĩa hết sức to lớn, nhằm tôn vinh và tri ân những người con của đất nước đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, hy sinh xương máu để làm nên chiến thắng vĩ đại "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". Đồng thời, thông qua các tài liệu, hiện vật trưng bày sẽ tái hiện các dấu mốc và chặng đường lịch sử của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nói chung và chiến dịch Điện Biên Phủ nói riêng, từ đó góp phần giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau.