Biên phòng - Tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) vẫn đang là một "mũi kim", nhức nhối với liên minh chống IS gồm gần 60 nước do Mỹ đứng đầu. Một hãng thông tấn phương Tây nhận xét, IS là đối thủ cứng đầu của Mỹ, không dễ gì hạ gục. Gần đây, trong Hội nghị thượng đỉnh G7, Tổng thống Ô-ba-ma phải ngậm ngùi thú nhận, nước Mỹ thiếu một chiến lược đào tạo cho quân đội I-rắc, đúng hơn là Mỹ vẫn thiếu một chiến lược toàn diện tiêu diệt IS. Vậy cuối cùng thì IS có lai lịch từ đâu, vì sao mà nó có thể làm mưa làm gió ở Trung Đông, nó có quan hệ gì đến sự sụp đổ của chế độ Xát-đam Hút-xen 12 năm về trước?
 |
| Thủ lĩnh IS A-bu Ba-cơ An Bát-đa-đa. Ảnh: Nandu.com |
Nói cách khác, thì đó là tổ chức vũ trang gồm toàn người Hồi giáo dòng Xăn-ni. Tôn chỉ của IS là kiến lập một nhà nước thần quyền hợp nhất giữa chính quyền và giáo hội bằng các thủ đoạn bạo lực, trải dài trên vùng đất rộng lớn từ Xy-ri, I-rắc, Li-bi, Gioóc-đa-ni, I-xra-en, Síp, Ai Cập, Li-băng, Pa-le-xtin, Nam Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm phá vỡ biên giới do thực dân châu Âu trước đây phân hoạch khu vực Trung Đông.
Nhiều nhà phân tích cho rằng, IS ban đầu phát triển lớn mạnh được là nhờ sự tài trợ của A-rập Xê-út, Ca-ta, Cô-oét, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất. Các quốc gia Trung Đông này muốn nhờ bàn tay của IS để lật đổ chế độ Át-xát ở Xy-ri. Hiện nay, theo công bố của Liên hợp quốc, thì IS có khoảng 100.000 tay súng, bao gồm cả những người Hồi giáo Xăn-ni đến từ Bắc Phi và vùng vịnh Ba Tư, thậm chí cả người Mỹ và châu Âu đã chuyển sang đạo Hồi.
Số phần tử thánh chiến đầu quân cho IS tại I-rắc và Xy-ri đến từ 81 nước trên thế giới, với trên 22.000 người, trong đó hơn 3.000 người đến từ châu Âu. Những phần tử cuồng tín này, sau khi được đào tạo bài bản và tham gia chiến đấu tại các chiến trường, sẽ được IS tung về các nước sở tại của họ để tiến hành các hành động khủng bố theo kế hoạch của IS.
Thủ lĩnh tiền nhiệm của IS Xa-ca-uy là người Gioóc-đa-ni, từng ngồi tù ở Gioóc-đa-ni. Từ năm 1989-1992, Xa-ca-uy đã lập ra lực lượng vũ trang chống lại chính quyền Ca-bun ở Áp-ga-ni-xtan. Sau năm 2001, Mỹ đánh bại Ta-li-ban, Xa-ca-uy quay lại miền Bắc I-rắc, thành lập ra chi nhánh của tổ chức An-kê-đa tại I-rắc lấy tên là AQI năm 2004. AQI chính là tiền thân của tổ chức khủng bố nguy hiểm nhất, tàn bạo nhất thế giới - IS hiện nay.
Năm 2006, chi nhánh AQI đã tấn công một ngôi đền Hồi giáo Si-ai, gây nên sự đối đầu nghiêm trọng giữa người Xăn-ni và người Si-ai, Xa-ca-uy lệnh cho binh sĩ thả tay chém giết người Hồi giáo Si-ai không thương tiếc. Tháng 6-2006, thủ lĩnh Xa-ca-uy bị chết trong một trận không kích của Mỹ, A-bu Ô-ma An Bát-đa-di lên thay. Ngày 13-12-2006, AQI tuyên bố đổi tên thành "Nhà nước Hồi giáo I-rắc" (ISI).
Đây là kiểu nhà nước do chính quyền và giáo hội hợp nhất. Năm 2009, trong một cuộc không kích của Mỹ, thủ lĩnh A-bu Ô-ma An Bát-đa-di chết. Kể từ đó, bạo lực tại I-rắc giảm đáng kể, ISI dường như bị đánh bại. Phong trào "Mùa xuân Ả-rập" năm 2011 đã dẫn đến cuộc nội chiến đẫm máu tại I-rắc. Cuối năm đó, quân Mỹ rút khỏi I-rắc, đây là cơ hội vàng để ISI được cải tử hoàn sinh.
Năm 2012, ISI đổi tên thành "Nhà nước Hồi giáo I-rắc và Cận Đông" (ISIL), thủ lĩnh mới là A-bu Ba-cơ An Bát-đa-đa. ISIL có mộng tưởng là thành lập một nhà nước Hồi giáo thống nhất toàn Trung Đông. Sau đó, quân đội ISIL đã vượt biên giới sang Xy-ri, trở thành đội quân mạnh nhất tham gia cuộc chiến chống Tổng thống Ba-sa An Át-xát. Tháng 4-2013, ISIL đổi tên thành "Nhà nước Hồi giáo I-rắc và Đại Xy-ri" (ISIS) với dã tâm và tham vọng lớn hơn. Tổ chức Hồi giáo cực đoan này phát sinh mâu thuẫn nghiêm trọng với chính cha đẻ của nó là An-kê-đa. Thủ lĩnh của An-kê-đa là Da-oa-hi-ri, tháng 2-2014 đã tuyên bố cự tuyệt hợp tác với ISIS.
Gặp phải sự cản trở của An-kê-đa, nhưng điều đó không hề ảnh hưởng đến thắng lợi quân sự to lớn của ISIS. Họ không những tấn công chính quyền Át-xát, mà còn tấn công mạnh vào cả phái đối lập Xy-ri ôn hòa. Sau khi trụ vững tại các căn cứ Đông Bắc Xy-ri, lực lượng này quay về I-rắc. Trong những ngày tháng 6-2014, tình hình chiến sự tại I-rắc bùng nổ, tình hình trở nên nguy hiểm khi các phiến quân Hồi giáo Xăn-ni vô cùng thiện chiến, tấn công dữ dội vào quân đội chính phủ, mà hầu như không vấp phải sự kháng cự đáng kể nào.
Ngày 10-6-2014, phiến quân đã tấn công và hoàn toàn kiểm soát thành phố Mô-xun - thành phố lớn thứ 2 ở I-rắc, sau đó chiếm được phần lớn tỉnh Ni-nê-vét. Với khí thế như chẻ tre, phiến quân đã tiến công vào thành phố Ti-krít - quê hương của ông Xát-đam Hút-xen và đã tiến hành các vụ tàn sát đẫm máu giết chết hơn 1.700 binh sĩ I-rắc. I-rắc lại một lần nữa rơi vào những ngày đen tối tồi tệ nhất của nội chiến. Dư luận quốc tế rất lo ngại vì I-rắc đã chính thức bùng phát cuộc nội chiến tàn khốc mới, có thể nhấn chìm cả khu vực Trung Đông. Ngày 29-6-2014, tổ chức khủng bố này tuyên bố thành lập "Nhà nước Hồi giáo" (IS), người đứng đầu là trùm khủng bố A-bu Ba-cơ An Bát-đa-đa, thủ đô là Rắc-ca trên đất Xy-ri, thành phố có trên 50 vạn dân.
| Theo Tạp chí Quốc phòng HIS Jane's, đến tháng 6-2015, tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã kiểm soát một vùng lãnh thổ rộng lớn với 50% diện tích I-rắc và 30% diện tích Xy-ri, tức là lớn hơn diện tích nước Anh, với dân số trên 6 triệu người. Mặc dù trong gần 1 năm qua, liên quân đã tiến hành trên 4.200 vụ không kích nhằm vào IS, nhưng tại hội nghị lãnh đạo 20 nước tại Pa-ri, tháng 5-2015 nhằm tìm kiếm giải pháp tiêu diệt IS, vẫn phải công nhận một sự thật cay nghiệt là các tay súng IS vẫn còn rất mạnh và có khả năng nắm thế chủ động. |
Theo đánh giá của các nhà phân tích, IS có điểm khác với tất cả các tổ chức khủng bố khác. Nó có tham vọng kiến lập một nhà nước Hồi giáo, chính quyền và giáo hội hợp nhất, thống nhất trên toàn Trung Đông. Thực lực và sức mạnh cũng như ảnh hưởng của nó đã vượt qua An-kê-đa, có tầm ảnh hưởng toàn cầu. Nó có tổ chức nghiêm ngặt, tính kỉ luật cao, phân công rõ ràng, nếu bỏ đi lí tưởng cực đoan, thì giống như một chỉnh thể dân chủ các quốc gia phương Tây.
IS sở hữu một bộ máy công quyền và dân sự khá hoàn chỉnh, có tòa án, có cảnh sát, trường học, các tổ chức từ thiện, tổ chức giao thông, bệnh viện, bưu điện, quản lí khí đốt, cứu trợ nhân đạo... Nhiều hãng thông tấn châu Âu đưa ra nhận xét đáng phải suy nghĩ là, người dân sống ở phần lãnh thổ IS kiểm soát, thấy thoải mái hơn khi mà chính quyền Si-ai quản lí, tình hình xã hội cũng ổn định hơn. Thủ lĩnh và những người đứng đầu IS có đầu óc tổ chức và tầm nhìn rất chuyên nghiệp.
IS từ khi thành lập đã có tính chất quốc tế rất mạnh mẽ, các thành viên đến từ các nước trên thế giới, lãnh đạo các cấp cũng đến từ nhiều nước trên thế giới. Thời báo Niu Yoóc, Mỹ phân tích: Đằng sau chính quyền Si-ai là I-ran, một khi IS tiếp tục bành trướng, I-ran tất sẽ không chịu ngồi yên, họ sẽ coi IS là kẻ thù không đội trời chung. Hơn nữa, nếu 3 lực lượng: Mỹ, I-ran và An-kê-đa đạt được nhận thức chung, cùng nhau chống IS, cả cục diện địa chính trị tại Trung Đông sẽ phát sinh những biến đổi vô cùng to lớn.
