Cán bộ, chiến sĩ Đồn BPCK cảng Hải Phòng làm công tác kiểm soát XNC cho hành khách. Ảnh: Hà Phương

Những kết quả bước đầu

BĐBP có nhiệm vụ quản lý, kiểm soát XNC đối với người, phương tiện tại 155 cửa khẩu (bao gồm quốc tế, cửa khẩu chính, cửa khẩu phụ) và cảng biển. Theo thống kê của Cục Cửa khẩu BĐBP, hằng năm có từ 5 đến 6 triệu lượt người XNC, 500 đến 600 nghìn lượt tàu thuyền của nước ngoài đến Việt Nam. Hiện nay, nhu cầu ứng dụng CNTT và triển khai các trang thiết bị kỹ thuật dựa trên nền tảng của CNTT hiện đại trong công tác kiểm tra, kiểm soát cửa khẩu của BĐBP là một vấn đề hết sức cấp thiết trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về cải cách thủ tục hành chính (CCTTHC), giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia tại khu vực cửa khẩu.

Để thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về CCTTHC trên tất cả các lĩnh vực, trong những năm qua, BĐBP đã tích cực ứng dụng CNTT trong công tác kiểm tra, kiểm soát XNC, tạo điều kiện cho phương tiện, hành khách XNC thuận lợi, nhưng vẫn bảo đảm về an ninh - quốc phòng.

Cục Cửa khẩu BĐBP luôn xác định, ứng dụng CNTT là một trong những giải pháp nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu CCTTHC tại các cửa khẩu do BĐBP quản lý. Cục Cửa khẩu BĐBP đã chủ động đề xuất Bộ Tư lệnh BĐBP tham mưu cho Bộ Quốc phòng đầu tư về kinh phí triển khai trung tâm xử lý dữ liệu tại cơ quan Cục Cửa khẩu và các đồn Biên phòng cửa khẩu (BPCK) quốc tế, cảng biển trọng điểm, 29 đường truyền dữ liệu tốc độ cao, 67 mạng LAN, 34 hệ thống camera giám sát an ninh, gần 300 các loại đầu đọc và kiểm tra hộ chiếu, giấy tờ hiện đại, hơn 3.000 trang thiết bị khác phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát XNC.

Toàn bộ các thiết bị này được kết nối với chương trình phần mềm quản lý XNC, tạo thành một hệ thống thống nhất từ trung tâm Cục Cửa khẩu BĐBP đến các trạm kiểm soát BPCK. Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tranh thủ sự đầu tư trang bị của các nước Ô-xtrây-li-a, Mỹ, Anh, qua đó đã được các nước viện trợ 5 phòng giám định hộ chiếu giấy tờ, hàng trăm trang thiết bị CNTT.

Năm 2013, thực hiện thí điểm thủ tục Biên phòng điện tử cảng biển, Cục Cửa khẩu BĐBP triển khai lắp đặt các trang thiết bị và tiến hành thử nghiệm Cổng thông tin điện tử Biên phòng cảng biển cho 7 đơn vị BPCK cảng, được các doanh nghiệp đại lý hàng hải đánh giá cao trong việc giảm thiểu các thủ tục giấy tờ thông thường, nhanh chóng trong khai báo, tiết kiệm chi phí đi lại, chi phí bốc xếp hàng hóa và neo đậu của tàu thuyền.

Song song với việc triển khai ứng dụng CNTT, vấn đề khai thác sử dụng có hiệu quả các loại trang thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ luôn được Cục Cửa khẩu BĐBP coi trọng. Hằng năm, Cục Cửa khẩu tổ chức từ 1 - 2 lớp tập huấn về nâng cao trình độ CNTT cho 115 - 200 cán bộ trực tiếp làm công tác kiểm tra, kiểm soát XNC tại cửa khẩu. Cục đã phối hợp với cơ quan của Bộ Nhập cư Ô-xtrây-li-a, Đại sứ quán Mỹ tổ chức các lớp học về ứng dụng CNTT trong nhận dạng khuôn mặt, giấy tờ hộ chiếu, phân tích thông tin cho cán bộ làm công tác XNC.

Sau khi ứng dụng CNTT vào lĩnh vực kiểm tra, kiểm soát XNC, thời gian làm thủ tục XNC cho một hành khách tại cửa khẩu đường bộ được rút ngắn từ 7 - 10 phút xuống còn 30 - 40 giây. Tại cửa khẩu cảng biển, trước đây thời gian làm thủ tục cho một tàu khách từ 2 - 4 giờ, nay thực hiện khai báo thủ tục Biên phòng điện tử cảng biển nên không còn mất thời gian làm thủ tục. Tình trạng hành khách dồn ứ tại các cửa khẩu không còn xảy ra. Đồng thời, thông qua các trang thiết bị CNTT, mỗi năm, các đơn vị BP đã phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ và bàn giao cho Bộ Công an xử lý hàng trăm trường hợp sử dụng giấy tờ giả, thay đổi nhân thân, hộ chiếu, giấy tờ hết giá trị, đối tượng bị truy nã, khủng bố, hình sự, kinh tế, tội phạm ma túy... của Việt Nam và nước ngoài XNC qua các cửa khẩu do BĐBP quản lý.

Cần cải cách mạnh mẽ hơn nữa

Theo thông tin từ Cục Cửa khẩu BĐBP, vấn đề bất cập hiện nay vẫn là thiếu nhân viên kỹ thuật chuyên trách tại các cửa khẩu. Đội ngũ này chủ yếu là các đồng chí làm công tác thủ tục, kiểm soát viên kiêm nhiệm. Trình độ của cán bộ, nhân viên này cũng chưa đáp ứng được so với yêu cầu. Để giải quyết vấn đề này, trong những năm qua, Cục Cửa khẩu BĐBP đã kiến nghị, đề xuất với Bộ Tư lệnh BĐBP, Bộ Quốc phòng có biên chế chính thức nhân viên kỹ thuật tại các cửa khẩu, để ứng dụng CNTT có hiệu quả vào công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát XNC.

Đồng thời tham mưu, đề xuất Bộ Tư lệnh BĐBP, Bộ Quốc phòng đẩy mạnh ứng dụng CNTT, hiện đại hóa trang thiết bị kiểm tra, kiểm soát XNC, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Bên cạnh đó, Bộ Tư lệnh BĐBP đang tích cực triển khai hiệu quả Dự án Thành phần số 4 thuộc Đề án "Sản xuất và phát hành hộ chiếu điện tử Việt Nam", hoàn chỉnh dự thảo đề xuất Bộ Quốc phòng báo cáo Thủ tướng Chính phủ ký quyết định chính thức triển khai "Thủ tục Biên phòng điện tử cảng biển" cho các đơn vị BPCK cảng biển; củng cố, hiện đại hóa Trung tâm Chỉ huy XNC.

Trao đổi về vấn đề ứng dụng CNTT trong kiểm soát XNC, Thiếu tướng Nguyễn Văn Nam, Phó Tư lệnh BĐBP khẳng định: Trong tiến trình hiện đại hóa trang thiết bị kiểm soát XNC thì vấn đề kiện toàn đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật nghiệp vụ của các đơn vị cửa khẩu là yếu tố quan trọng. Các đơn vị cần động viên, khuyến khích cán bộ, nhân viên tự nghiên cứu, học tập, nâng cao trình độ về CNTT, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm tra, kiểm soát XNC.

Hằng năm, Cục Cửa khẩu cần  tổ chức các lớp tập huấn về CNTT cho cán bộ, nhân viên trực tiếp làm công tác cửa khẩu; hỗ trợ trang bị các thiết bị CNTT tại Học viện Biên phòng và 2 trường Trung cấp Biên phòng phục vụ công tác giảng dạy để sinh viên tiếp xúc với CNTT ngay từ lúc còn trên ghế nhà trường.