Người dân bản Bum tìm hiểu tài liệu để nghiên cứu tại tủ sách Nhà văn hóa bản.

Trước tiên, để người dân hiểu được thế nào là xã hội hóa các hoạt động văn hóa, Đảng ủy, UBND xã đã chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể tích cực phối hợp với các chi bộ và các bản tổ chức các cuộc họp dân để tuyên truyền những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kế hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội hằng năm của xã, cũng như các chỉ tiêu cụ thể về số hộ được công nhận gia đình văn hóa, bản văn hóa, số nhà văn hóa bản được xây dựng trong năm... đặc biệt là những phần việc, hạng mục công trình cần phải xã hội hóa và có sự chung tay góp sức của mỗi người dân, từng gia đình ở các bản. Bên cạnh các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, ngày hội Đại đoàn kết, các dịp lễ, Tết, hội ở các bản, Đảng ủy xã còn chỉ đạo các chi bộ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà" và phát huy vai trò đầu tàu gương mẫu của mỗi đảng viên. "Mặc dù đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, nhưng với quan điểm: Tích cực, kiên trì, việc xã hội hóa các hoạt động văn hóa đã được người dân hiểu, tích cực tham gia khi được các cấp chính quyền, tổ chức, đoàn thể phát động", Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Vàng Văn Phương chia sẻ.

Xuất phát từ cách làm chủ động, sáng tạo, linh hoạt đó, từ năm 2006 đến nay, nhiều nhà văn hóa bản được hỗ trợ xây dựng với kinh phí 50 triệu đồng. Chẳng hạn, Nhà văn hóa bản Nà Lang được hỗ trợ xây dựng năm 2006. Trước khi xây dựng, chi bộ, trưởng bản và các tổ, chức đoàn thể đã họp để lấy ý kiến nhân dân một cách công khai, dân chủ, tạo sự đồng thuận của mỗi người dân. Vì vậy, bà con đã tự nguyện đóng góp ngày công, san lấp mặt bằng, gỗ, ván làm nhà... Mặc dù với số tiền hỗ trợ 50 triệu đồng, nhưng sau khi hoàn thiện và đi vào sử dụng thì ngôi Nhà văn hóa 3 gian được thiết kế xây dựng theo kiến trúc nhà sàn của người Thái, ước tính trị giá lên tới gần 80 triệu đồng. Cũng được hỗ trợ xây dựng 50 triệu đồng từ Nghị quyết 90 của HĐND tỉnh, nhưng Nhà văn hóa bản Bum lại có cách làm khác. Lúc đầu, Nhà văn hóa cũng xây dựng 3 gian, nhưng giai đoạn sau bà con trong bản lại tự nguyện đóng góp 100% tiền và công sức để làm nhà vệ sinh và nối thêm 2 gian. Nhờ đó, Nhà văn hóa bản Bum hiện nay có 5 gian rộng rãi, đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt hội họp của bản, các tổ chức, đoàn thể và việc luyện tập của Đội văn nghệ. Bên cạnh đó, với đầy đủ các trang thiết bị như ghế ngồi, bàn làm việc, tủ sách, loa đài... nên đôi khi Nhà văn hóa còn tổ chức các lớp tập huấn trồng trọt, chăn nuôi, phát triển kinh tế cho người dân trong xã. Ước tính trị giá của Nhà văn hóa bản Bum hiện nay lên tới gần 300 triệu đồng.

Không chỉ xã hội hóa trong việc xây dựng nhà văn hóa, mua sắm các trang thiết bị như: Cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ hay bộ trang trí khánh tiết... các Câu lạc bộ không sinh con thứ ba, Câu lạc bộ Phụ nữ, Câu lạc bộ Gia đình phát triển bền vững của xã đều do các thành viên tự nguyện đóng góp tiền để tham gia sinh hoạt, tạo sân chơi bổ ích, nơi chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn của mỗi thành viên sau những ngày lao động vất vả. Có nhà văn hóa, các đội văn nghệ ở các bản cũng được thành lập trên cơ sở tự nguyện. Các thành viên chủ động phối hợp xây dựng lịch luyện tập những tiết mục mới vào thời gian thích hợp, những lúc nông nhàn để tham gia biểu diễn giao lưu với các xã, bản lân cận và tham gia hội diễn văn nghệ ở huyện. Những đạo cụ như nón, khăn, giỏ hoa... cũng được các đội văn nghệ chủ động mua sắm bằng cách huy động từ nhiều nguồn tài chính khác nhau...

Từ việc đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa với phương châm "của nhân dân sáng tạo ra, do nhân dân làm chủ", đến nay, Bum Nưa có: 5/7 bản có nhà văn hoá, 6/7 bản có đội văn nghệ, 100% bản có quy ước hương ước, 182/630 hộ đạt tiêu chuẩn gia đình văn hoá, 4/7 bản đạt danh hiệu bản văn hoá... đời sống văn hóa tinh thần của người dân ngày càng phong phú, đa dạng. Bản sắc văn hóa của các dân tộc trong xã được bảo tồn, phát huy thông qua những sinh hoạt hằng ngày và các dịp lễ, Tết. Những bài hát, điệu múa, tiếng đàn tính tẩu vẫn vang lên ngày ngày. Và quan trọng hơn cả, nó còn là rào chắn để đẩy lùi các sản phẩm văn hóa độc hại, các tệ nạn xã hội, những hủ tục lạc hậu... ra khỏi đời sống cộng đồng, góp phần xây dựng nếp sống văn minh, lành mạnh ngay từ mỗi gia đình ở các bản.