Di tích lán ở và làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Điện Biên là một vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa. Với những tiềm năng to lớn của vùng "chiến địa", "trấn biên", phên giậu", đặc biệt là hệ thống di tích chiến trường Điện Biên Phủ, thời gian tới, địa phương xác định từng bước đưa du lịch nói chung, loại hình du lịch trở lại chiến trường xưa nói riêng trở thành một thương hiệu đặc trưng nằm trong ngành kinh tế đã được "quy hoạch" là mũi nhọn. Tuy nhiên, để loại hình du lịch này phát triển tương xứng với tiềm năng ở địa danh gắn liền với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", vẫn còn nhiều việc phải làm.

Sự khác biệt mang tên "Điện Biên"

Trải qua các cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của dân tộc, mảnh đất và con người Điện Biên đã sinh ra biết bao huyền thoại. Con người nơi đây anh hùng, bất khuất và những tên đất, tên làng, tên núi, tên sông rất đỗi thân quen mà giàu chất sử thi, rất đỗi bình dị mà có sức lay động lòng người. Có thể dễ dàng thấy được điều này ở di tích chiến trường Điện Biên Phủ, khi mà chiến tranh đã lùi xa 60 năm, nhiều du khách nước ngoài vẫn vô cùng ngạc nhiên trước kỳ tích của người Việt Nam. Hiện nay, "chiến địa" lừng lẫy một thời Điện Biên Phủ (bao gồm đồi A1, C1, C2, D1, cứ điểm Hồng Cúm, Him Lam, đồi Độc Lập, cầu và sân bay Mường Thanh, hầm chỉ huy của tướng Đờ Cát-xtờ-ri)... là những điểm thu hút du khách đông nhất trong các tuyến du lịch lên vùng đất Điện Biên. Cũng dễ hiểu vì sự quý giá của di tích lịch sử này gắn với ý nghĩa, tầm vóc sự kiện Chiến thắng Điện Biên Phủ đã vượt ra ngoài biên giới Việt Nam. Và đó chính là sức hút khó cưỡng cho du khách trong và ngoài nước khi trực tiếp đến tham quan và chiêm nghiệm nhiều câu chuyện lịch sử gắn với những bài học lịch sử rút ra từ sự kiện từng chấn động địa cầu.

Cùng với di tích Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên cũng sở hữu các di tích lịch sử gắn với quá trình giữ đất, giữ nước như thành Bản Phủ (ở xã Noọng Hẹt, huyện Điện Biên), đền thờ Hoàng Công Chất (được xây dựng ở trung tâm thành Bản Phủ), nhà tù Lai Châu (nằm ở phường Sông Đà, thị xã Mường Lay)... Những địa danh đã trở nên huyền thoại này đang tỏa sáng cùng với các di tích lịch sử trong quần thể cụm di tích Điện Biên Phủ, đặc biệt là công trình Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Nghĩa trang liệt sĩ đồi A1 vừa được tôn tạo, trùng tu nhân dịp kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Tới thăm những di tích này trong dịp kỷ niệm cấp quốc gia, các du khách được đắm mình trong không khí đầy tình nghĩa, tôn vinh và ghi nhớ công ơn của những người đã ngã xuống cho độc lập, tự do hôm nay, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa của dân tộc Việt Nam. Họ cũng có dịp thể hiện tấm lòng thành kính của mình trước vong linh các anh hùng đã ngã xuống vì sự nghiệp vệ quốc thiêng liêng và hào hùng. Và từ trong sâu thẳm tâm hồn mỗi du khách, ai cũng hiểu được rằng, những gì mình đã được trải nghiệm thông qua các sản phẩm du lịch "chiến trường xưa" của mảnh đất Điện Biên là rất thiêng liêng, được tạo nên sự khác biệt so với sản phẩm du lịch ở các địa phương, vùng miền khác.

Cần thêm những gam màu mới

Trong những tour du lịch "chiến trường xưa", đến vùng đất Điện Biên, các cựu chiến binh của cả Việt Nam và phía đối phương năm nào, cũng như những du khách chưa hề biết đến mùi bom đạn đều thực sự bị gây ấn tượng mạnh. Rất nhiều người đã bày tỏ tình cảm tốt đẹp của mình về vùng đất và tour du lịch này. Họ đánh giá cao và cho rằng, đây là một loại hình du lịch mới mẻ, hấp dẫn và là cầu nối giữa hiện tại và quá khứ, mang ý nghĩa về nguồn rất rõ ràng, đầy tính giáo dục truyền thống. Ông Lê Văn Lâm, 80 tuổi, một du khách đến từ Ý Yên, Nam Định tâm sự: "Khách du lịch đi thăm chiến trường xưa thường là các cựu chiến binh, thân nhân, bạn bè của các quân nhân, nhưng nếu để ý thì thấy, cũng có rất nhiều người thuộc lớp trẻ. Tôi đã tìm hiểu và được biết, họ muốn tri ân công lao của cha anh. Bên cạnh những người Việt, tôi cũng thấy có nhiều du khách nước ngoài tỏ ra hứng thú với loại hình du lịch "chiến trường xưa" ở Điện Biên. Có lẽ họ là người yêu hòa bình, muốn đến Việt Nam để thăm, trải nghiệm và suy ngẫm về một thời chiến tranh...". Còn ông Jean Jacques, một nhà nghiên cứu lịch sử đến từ Thủ đô Paris của Pháp thì cho rằng: "Ở quốc gia nào cũng vậy, thăm những địa danh lịch sử là hình thức tôn vinh những người con anh hùng, những địa danh lừng lẫy. Các hoạt động này vừa nhằm giáo dục tinh thần yêu nước, giá trị của hòa bình, của nền độc lập cho thế hệ trẻ, vừa có tác dụng bồi đắp giá trị truyền thống của quốc gia mình...".

Khách du lịch rất hào hứng với các tour du lịch thăm lại chiến trường xưa.

Theo ông Jean Jacques, được trải nghiệm những gì thuộc về lịch sử trên mảnh đất lịch sử Điện Biên của Việt Nam thật là tuyệt vời và thú vị. Tuy nhiên, với tư cách là một chuyên gia nghiên cứu lịch sử, đã từng thăm thú, khảo sát ở nhiều nước trên thế giới, ông cho rằng, ở thời điểm hiện tại, loại hình du lịch này chưa phát triển tương xứng với tiềm năng của tỉnh Điện Biên. "Nguyên nhân có lẽ là do ngành du lịch Việt Nam chưa có sự đầu tư, tôn tạo một quần thể di tích lớn như Điện Biên Phủ đúng với yêu cầu cần có. Điều kiện cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch tại các điểm đến còn hạn chế. Việc tuyên truyền, quảng bá chưa có chiều sâu, bài bản, chất lượng dịch vụ chưa cao, sản phẩm du lịch còn nghèo nàn, hướng dẫn viên cũng chưa hiểu biết sâu sắc về điểm đến...".

Đúng như những gì vị chuyên gia đến từ nước Pháp chia sẻ, tại buổi tọa đàm "Phát triển du lịch Điện Biên - Tây Bắc" do Hiệp hội Lữ hành Việt Nam và Dự án EU phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên tổ chức mới đây, có rất nhiều tham luận cho rằng, sản phẩm du lịch nói chung, các chương trình "chiến trường xưa" nói riêng của Điện Biên còn nghèo nàn, cơ sở vật chất hạ tầng phục vụ du lịch còn thiếu, đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên thiếu về số lượng và trình độ chuyên môn chưa cao. Một số giải pháp nhằm hóa giải các điểm yếu này đã được đề xuất như: Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch cho du khách, cung cấp nhiều hơn thông tin du lịch Điện Biên cho các doanh nghiệp lữ hành để bán tour cho khách; xây dựng các trạm dừng chân và nhà vệ sinh đạt chuẩn; đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên chất lượng, chuyên nghiệp... Đặc biệt, để phát triển loại hình du lịch mang tính đặc thù như "chiến trường xưa", giải pháp mang tính cơ bản cũng có sự khác biệt, phải được bắt đầu từ yêu cầu đổi mới cách thức tiếp cận với môn học lịch sử của giới trẻ, nhằm khơi dậy niềm hứng thú khám phá di tích cách mạng kháng chiến...