Chia tay kiểu sản xuất độc canh

Nói về hành trình thoát nghèo của gia đình mình, bà Thạch Thị Vân, dân tộc Khmer, ở  khóm 6, phường 1, TP Cà Mau phấn khởi cho biết, dù đã cố gắng rất nhiều, nhưng 4 công đất lúa nhà bà năng suất vẫn rất bấp bênh vì đất triền giồng, gò cao, sản xuất chủ yếu dựa vào nguồn nước trời. Sau một thời gian chuyển dịch cơ cấu từ độc canh cây lúa sang sản xuất "đa cây, đa con", kinh tế gia đình bà đã khởi sắc trông thấy. "Bao nhiêu năm lao động cật lực, chi tiêu tiết kiệm, nhưng gia đình tui vẫn không thể ngóc đầu lên được vì đất nhiễm mặn, năng suất lúa quá thấp. Nhờ chuyển hơn 800m2 đất lúa sang nuôi cá tra nên gia đình tui bắt đầu có của ăn của để. Từ số tiền lãi do nuôi cá tra, vợ chồng tui đầu tư vào nuôi trăn thương phẩm và làm kinh tế trang trại với các loại cây chủ lực như bưởi, mận, xoài…" - bà Vân tiết lộ.

Theo bà Vân, riêng về trăn, với tổng đàn dao động ở mức trên dưới 200 con, mỗi năm, sau khi trừ chi phí, có thể thu lãi bình quân hơn 100 triệu đồng. Nếu tính cả số lãi từ nuôi cá tra và trăn, mô hình "đa con" đã mang về cho nhà bà khoản lãi ròng trên 200 triệu đồng.

Cũng như bà Thạch Thị Vân, ông Thạch Che, dân tộc Khmer, ở ấp Thanh Tùng, xã Thanh Tùng, huyện Đầm Dơi trước đây chỉ chuyên sản xuất lúa, nhưng hiệu quả không cao. Do đông con, lại thiếu vốn sản xuất nên kinh tế gia đình ông Che thường xuyên túng thiếu. 4 năm gần đây, được chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ một phần vốn vay và cho tham gia các lớp tập huấn chuyển giao khoa học-kỹ thuật nuôi sò huyết và các loại thủy sản khác nên thu nhập tăng lên, kinh tế gia đình trở nên khấm khá.

Ông Che cho biết: "Những năm trước, vợ chồng tui chỉ biết trồng lúa. Do đất ở đây nhiễm phèn nên năng suất thấp, đời sống rất khó khăn. Nhờ chia tay kiểu sản xuất độc canh cây lúa, chuyển sang thả nuôi thủy sản theo mô hình "đa con" kết hợp nên giờ đây, gia đình tui có của ăn của để. Mỗi năm, sau khi trừ hết chi phí, từ 3ha đất canh tác, bình quân nhà tui thu lãi hơn 200 triệu đồng".

"Cao thủ" hơn bà Thạch Thị Vân và ông Thạch Che, anh Trần Văn Thanh, ở ấp Kinh Đứng A, xã Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời nổi tiếng khắp vùng nhờ áp dụng mô hình "đa cây, đa con" đem lại hiệu quả kinh tế rất cao, cho thu nhập từ 300-400 triệu đồng mỗi năm. Với 15 công đất ruộng, anh Thanh dành ra 8.000m2 để đào ao nuôi cá bổi. Nhờ nắm vững kỹ thuật, các ao nuôi cá bổi của anh luôn đạt năng suất cao, cho thu hoạch từ 10-15 tấn cá thương phẩm mỗi năm. Ngoài cá bổi, anh Thanh còn xây hồ nuôi rắn ri tượng giống, cá trê vàng lai và đặc biệt là ếch thịt, ếch giống (với sản lượng trung bình mỗi năm khoảng 30.000 con ếch giống và 600kg ếch thịt) cùng chim bồ câu (xuất chuồng khoảng 1.000 con chim bồ câu giống, 500 con chim bồ câu thịt mỗi năm).

Bên cạnh đó, anh Thanh còn tận dụng đất quanh nhà, quanh chuồng trồng các loại cây ăn trái như thanh long, quýt, bưởi, cam để tăng thêm nguồn thu nhập. Nói về hiệu quả kinh tế do mô hình "đa cây, đa con" mang lại, anh Thanh bày tỏ: "Trước đây, nông dân ở nhiều địa phương trong tỉnh Cà Mau chủ yếu sống nhờ vào con tôm. Có nơi lại dựa hoàn toàn vào cây lúa. Nếu tôm nuôi thiệt hại hoặc rớt giá, lúa mất mùa, chắc chắn đời sống nông dân sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Từ thực tế này, rõ ràng mô hình sản xuất "đa cây, đa con" là cứu cánh để bà con thu nhập từ nhiều nguồn…".

Cần nhiều biện pháp hỗ trợ nhân rộng mô hình

Thu nhập từ nông nghiệp ở Cà Mau từ lâu đã trở thành nguồn chính của các hộ nông dân, nhất là đồng bào dân tộc Khmer. Sau khi mô hình cấy trồng, chăn nuôi theo kiểu "đa cây, đa con" hình thành và phát triển trở thành phong trào ở nhiều địa phương trong tỉnh, hàng nghìn hộ nông dân đã vươn lên thoát khỏi ngưỡng nghèo. Điều đáng trân trọng là trong số gần 17.000 hộ nông dân có mức thu nhập bình quân mỗi năm từ 100 triệu đồng trở lên nhờ sản xuất theo mô hình "đa cây, đa con" trên cùng diện tích đất ở Cà Mau, không ít hộ ngoài việc vươn lên làm giàu cho gia đình còn nhiệt tình giúp đỡ các hộ khác phát triển sản xuất, góp phần kéo giảm số hộ nghèo trong cộng đồng.

Một vấn đề đáng mừng không kém là hầu hết các hộ nông dân đang áp dụng mô hình sản xuất "đa cây, đa con" ở Cà Mau hiện nay rất "tôn sùng" khoa học-kỹ thuật. Họ không những tích cực tham gia các cuộc hội thảo, các lớp tập huấn chuyển giao ứng dụng các tiến bộ khoa học-kỹ thuật trong trồng trọt và chăn nuôi, mà còn chủ động tự tìm đến các chuyên gia, cán bộ khuyến nông, khuyến ngư ở địa phương để học hỏi kinh nghiệm sản xuất, mà trường hợp bà Thạch Thị Vân, ông Thạch Che và anh Trần Văn Thanh là những ví dụ điển hình. Những ý kiến từ những nông dân năng động này cho thấy, thuận lợi lớn nhất trong quá trình phát triển kinh tế theo mô hình "đa cây, đa con" trên đồng đất Cà Mau là được sự quan tâm sâu sát của chính quyền địa phương để nông dân phát huy hết khả năng phát triển kinh tế. Tuy nhiên, đi cùng thuận lợi cũng có nhiều khó khăn.

Qua khảo sát cho thấy, nhiều hộ tham gia sản xuất theo mô hình "đa cây, đa con" kết hợp, chẳng hạn mô hình lúa-tôm càng xanh tại huyện Thới Bình, mô hình sản xuất lúa-cá đồng ở huyện Trần Văn Thời cùng nhiều mô hình ở các địa phương khác như mô hình sản xuất "chuỗi lúa gạo", sản xuất lúa giống trên đất nuôi tôm, mô hình sản xuất rau an toàn, mô hình cánh đồng mẫu... đều có nỗi lo chung về tình hình dịch bệnh trên tôm nuôi, trên gia súc, gia cầm hiện nay diễn biến phức tạp. Đó là chưa kể giá cả đầu vào tăng cao, trong khi giá đầu ra chưa ổn định, ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất.

Vì vậy, để hỗ trợ nhân rộng mô hình "đa cây, đa con" vốn được đánh giá là cho hiệu quả kinh tế cao, nông dân đang rất cần các ban, ngành chức năng hỗ trợ thông qua nhiều biện pháp khác nhau. Chẳng hạn như cung cấp thông tin giá thị trường nông sản, dự báo tình hình thời tiết, dịch bệnh sao cho chính xác, kịp thời để nông dân có biện pháp phòng, chống hiệu quả; hỗ trợ, tìm kiếm đầu ra ổn định, đồng thời có chính sách bình ổn giá đầu vào.

Nguyễn Long - Thái Anh