Còn nhớ từ năm 2011 đổ về trước, khi Thanh Hóa chưa có cái đề án tăng cường đảm bảo an ninh biên giới phía Tây, tình hình khu vực nội, ngoại biên ở đây rất phức tạp. Phía đối diện, khu vực biên giới của nước bạn Lào, các thế lực thù địch, bọn phản động và phỉ Lào đẩy mạnh các hoạt động chống phá, tiếp tục tuyên truyền lôi kéo, tập hợp người Mông thành lập "Vương quốc Mông tự trị". Một số quốc gia và vùng lãnh thổ đổ tiền đổ của đầu tư, đưa người nước họ sang làm công nhân các khu kinh tế dọc biên giới giữa Lào với Việt Nam, ảnh hưởng xấu đến chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Ở khu vực biên giới tỉnh Thanh Hóa, các thế lực thù địch ráo riết hoạt động gây chia rẽ giữa các dân tộc, lôi kéo, kích động người Mông sang Lào theo phỉ, tham gia thành lập "Vương quốc Mông". Tình trạng di cư tự do, truyền đạo trái pháp luật và hoạt động của tội phạm ma túy, tranh chấp đất đai, khiếu kiện ở một số nơi diễn biến hết sức phức tạp. Đặc biệt, lúc bấy giờ, vấn đề dân tộc, tôn giáo đang bị các thế lực thù địch và phản động lợi dụng, gây nên một số "điểm nóng" trên biên giới ở các tỉnh Tây Bắc, Tây Nguyên và một số nơi trên đất bạn Lào...

Đứng trước thực trạng trên, nhằm ổn định tình hình an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội khu vực biên giới, BĐBP Thanh Hóa đã tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng và phê duyệt đề án "Tăng cường đảm bảo an ninh biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2011-2015". Nội dung của đề án vạch ra là phải đảm bảo chắc chắn không để Thanh Hóa bị động, bất ngờ trong mọi tình huống, giống như vụ gây rối, gây bạo loạn ở các tỉnh Tây Nguyên đầu năm 2001 và điểm nóng về đồng bào Mông ở khu vực biên giới tỉnh Điện Biên trong thời gian vừa qua.

Đây là vấn đề cốt lõi, nhằm giữ vững sự ổn định về chính trị và an ninh trật tự xã hội, để Thanh Hóa thu hút vốn đầu tư của nước ngoài và các doanh nghiệp trong nước đến đầu tư, làm ăn, xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn toàn tỉnh, từ đó xây dựng Thanh Hóa trở thành một tỉnh "kiểu mẫu" như lúc sinh thời Bác Hồ hằng mong muốn.

Đại tá Lê Ngọc Long, Tỉnh ủy viên, Chỉ huy trưởng BĐBP Thanh Hóa, chia sẻ với tôi: Quy mô của đề án là tất cả hệ thống chính trị của Thanh Hóa đều vào cuộc, do một đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban chỉ đạo, với 26 thành viên đại diện cho 18 sở, ban, ngành cấp tỉnh và 5 huyện biên giới phía Tây. Các lực lượng BĐBP, Công an, Quân sự tỉnh; các Sở Nội vụ, Ngoại vụ, Xây dựng, Kế hoạch và Đầu tư, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Lao động, Thương binh và Xã hội, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thông tin và Truyền thông; các Ban Dân tộc, Tôn giáo, Mặt trận Tổ quốc tỉnh và 5 huyện biên giới Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn, Thường Xuân, Lang Chánh và cả tỉnh Hủa Phăn của nước bạn Lào đều "xắn tay áo" cùng vào cuộc tích cực, khẩn trương.

Mỗi đơn vị, địa phương đều có nhiệm vụ riêng, nhưng phải gắn kết với nhau vì một mục đích chung của đề án là đảm bảo an ninh biên giới phía Tây của tỉnh. Trong khi đó, như anh biết đấy - Đại tá Lê Ngọc Long nói tiếp: Tuyến biên giới phía Tây của tỉnh Thanh Hóa dài 192km, tiếp giáp với 3 huyện của tỉnh Hủa Phăn (Lào), gồm 6 dân tộc anh em Mông, Thái, Dao, Khơ Mú, Mường, Kinh. Địa hình toàn rừng, núi cao, khí hậu, thời tiết rất khắc nghiệt, giao thông đi lại khó khăn, kinh tế chậm phát triển, dân cư phân tán theo chòm bản nhỏ lẻ, còn nhiều tập tục lạc hậu, có nhiều đường mòn qua lại biên giới, là địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh. Nói như thế để thấy rằng, triển khai được đề án ra toàn bộ khu vực biên giới phía Tây của tỉnh trên tất cả các lĩnh vực có liên quan, sẽ vô cùng gian nan, vất vả, khó khăn, vả lại, phải đảm bảo cho nó đi đến cái đích cuối cùng là hiệu quả, thì đúng là không hề dễ dàng. Nhưng, khó mà làm được thì mới giỏi!

Tôi được biết, việc triển khai thực hiện đề án đảm bảo an ninh biên giới phía Tây của tỉnh Thanh Hóa đã được các ngành, các cấp, các lực lượng vào cuộc và tham gia tích cực. Các lực lượng BĐBP, Công an, Quân sự tỉnh đã xây dựng và thực hiện có hiệu quả các kế hoạch, phương án đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới. Các Sở Kế hoạch và Đầu tư, Xây dựng, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công thương, Ban Dân tộc đã tham mưu cho UBND tỉnh tổ chức triển khai thực hiện tốt các Chương trình 134, 135, 159, Quyết định 167, Nghị quyết 30a, Chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững của Chính phủ, nhằm xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội, xóa đói, giảm nghèo ở khu vực biên giới. Sở Nội vụ, Lao động, Thương binh và Xã hội thì tham mưu cho UBND tỉnh về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, các chính sách về an sinh xã hội, thu hút nhân tài, phòng chống tệ nạn xã hội.

Các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Thông tin và Truyền thông thường xuyên phối hợp với các huyện làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, các thiết chế văn hóa cơ sở, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần cho nhân dân, đảm bảo an ninh, quốc phòng, phát triển kinh tế, xã hội khu vực biên giới. Sở Ngoại vụ và các ngành có liên quan trong tỉnh thì tham mưu cho UBND tỉnh làm tốt công tác đối ngoại với tỉnh Hủa Phăn của Lào, tổ chức giao ban trao đổi tình hình về phòng chống tội phạm ma túy, phòng chống cháy rừng, hợp tác về nông nghiệp, lâm nghiệp, giải quyết các vấn đề về di cư tự do, kết hôn không giá thú hai bên biên giới.

Mặt trận Tổ quốc tỉnh đã chủ động phối hợp với các ngành, các địa phương tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phong trào quần chúng bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, vận động các cơ quan, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và nhân dân tham gia phong trào mái ấm biên cương, xóa đói giảm nghèo cho bà con các dân tộc vùng biên giới. Riêng 5 huyện biên giới, ngoài việc phối hợp tốt với các sở, ban, ngành, lực lượng của tỉnh, còn phải tổ chức thực hiện có hiệu quả các Chương trình 147, 134, 135, Quyết định 167 và Nghị quyết 30a của Chính phủ. Đầu tư xây dựng các công trình, nâng cấp đường giao thông, hệ thống điện lưới, công trình thủy lợi, trường học, trạm y tế... hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà ở, nước sinh hoạt cho các hộ nghèo. 

Quá trình triển khai thực hiện có sự phân công, phân nhiệm cụ thể, rõ ràng cho các sở, ban, ngành, các lực lượng và địa phương, có chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, sơ tổng kết kịp thời. Kết quả, sau 5 năm thực hiện đề án đảm bảo an ninh biên giới phía Tây, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên suốt chiều dài 192km đường biên giới, chiều sâu hàng trăm ki-lô-mét và phía đối diện tỉnh Hủa Phăn (Lào) đã có sự chuyển biến đáng kể, có nơi vượt trội như xã Yên Khương, huyện Quan Sơn, các điểm dân cư không có tội phạm và vi phạm pháp luật. Ban Tôn giáo, Sở Nội vụ Thanh Hóa vận động được tất cả các tôn giáo trên địa bàn tỉnh, cùng tham gia phong trào bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới Tổ quốc. BĐBP, Công an, Quân sự tỉnh đã trao đổi 135 tin liên quan đến quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Phối hợp đấu tranh 2 chuyên án về an ninh quốc gia, 36 chuyên án, kế hoạch nghiệp vụ về trật tự xã hội. Điển hình là chuyên án phối hợp giữa BĐBP tỉnh và Công an tỉnh với Công an tỉnh Hủa Phăn tiến hành đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy từ Lào vào nội địa Việt Nam, bắt 5 đối tượng, thu 102 nghìn viên ma túy tổng hợp. Các xã Tam Chung, Trung Lý, Mường Lý xóa 20 bản trắng về đảng viên, kết nạp được 188 đảng viên là người các dân tộc. Vận động 714 đối tượng có quan hệ thân tộc hai bên biên giới ở 46 bản người Mông, cam kết không vượt biên sang Lào theo phỉ, không di cư tự do và truyền đạo trái pháp luật; 112 gia đình với trên 440 người dân tự nguyện tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc biên giới. Tỷ lệ hộ nghèo 5 huyện biên giới từ 28.693 hộ đầu năm 2011 đã giảm xuống còn 16.661 hộ năm 2015...

Đánh giá kết quả sau 5 năm thực hiện đề án đảm bảo an ninh biên giới phía Tây của tỉnh, ông Phạm Đăng Quyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa khẳng định: Đạt được hiệu quả to lớn nói trên là do có sự nỗ lực của cấp ủy, chính quyền, các sở, ban, ngành, các lực lượng, địa phương trong tỉnh đã đoàn kết một lòng, vượt qua mọi khó khăn, đồng cam cộng khổ với đồng bào các dân tộc, thực hiện bằng được các mục tiêu mà đề án đã đặt ra ngay từ đầu năm 2011. Điều quan trọng nhất là, trong 5 năm qua, Thanh Hóa không bị động, bất ngờ trước các vấn đề an ninh chính trị, dân tộc, tôn giáo, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới. Điều đó đã góp phần thúc đẩy kinh tế, xã hội trong tỉnh ngày càng phát triển đi lên!

A.Hoa