Ông Tánh bên chiếc xe chở thi hài Bác Hồ.

Ngay khi Bác Hồ từ trần, Bộ Chính trị quyết định di chuyển thi hài của Người từ 75A (Hà Nội) lên K84 (Hà Tây cũ). Sau khi thận trọng cân nhắc 3 phương án hành quân di chuyển thi hài của Bác là đường thủy, đường bộ và đường không, Bộ Chính trị quyết định chọn phương án di chuyển bằng đường bộ. Tuy nhiên, phương án này có nhiều khó khăn nhưng có thể khắc phục được và Ban chỉ đạo tin tưởng, quyết định giao cho Đội cơ động 295, Cục Quản lý xe máy, Tổng cục Hậu cần, QĐND Việt Nam làm nhiệm vụ đảm bảo kỹ thuật, cải biên xe Zin 157 và xe cứu thương PH 1468 để vận chuyển thi hài Bác Hồ. Đảng viên Nguyễn Bá Tánh, người đã qua thử thách tại chiến trường Khe Sanh 1968, tham gia giúp cách mạng nước bạn Lào được phân công làm Tổ trưởng Tổ công tác đặc biệt cải biên 2 chiếc xe trên.

Ông Tánh nhớ lại: “Năm 1969, đơn vị 295 đóng quân tại khu lăng Hoàng Cao Khải, cạnh gò Đống Đa, Hà Nội. Một hôm, Ban chỉ huy mời chúng tôi lên giao nhiệm vụ bảo đảm kỹ thuật cải biên 2 xe, 1 xe cứu thương biển số PH 1468, kiểm tra sửa chữa củng cố kỹ thuật và 1 xe Zin 157 sao cho khi xe chạy không rung, lắc. Đơn vị đã lựa chọn và quyết định giao cho tôi làm Tổ trưởng cùng các tổ viên là đồng chí Lương Văn Khoa, Trần Thái, Ngô Lê Nhiên, Vũ Nhật Thành, Nguyễn Văn Miến, Ngô Văn Chung và một số cán bộ hỗ trợ khi cần thiết. Hồi đó, kỷ luật rất nghiêm, cấp trên giao nhiệm vụ là cấp dưới phải thực hiện ngay. Không ai thắc mắc, cũng không ai hỏi mục đích cải biên 2 chiếc xe trên làm gì. Sau này, tôi mới biết là những chiếc xe đó dùng vào việc vận chuyển thi hài Bác Hồ".

Ngừng lại uống một ngụm nước chè, ông Tánh kể tiếp: "Yêu cầu của cấp trên đặt ra là phải thay thùng xe vận tải chở hàng bằng thùng xe công trình xa. Chúng tôi hăng hái làm việc ngày đêm, không biết mệt mỏi. Toàn đội ăn uống đơn giản, ai cũng quyết tâm hoàn thành công việc thật sớm. Chiếc xe Zin 157 lúc bấy giờ được đặt ngay cạnh hồ nước của đơn vị. Chúng tôi vừa nghiên cứu vừa làm, làm đi làm lại trong 3 tuần, cuối cùng đã đạt được kết quả như yêu cầu của cấp trên và chuyên gia Liên Xô đề ra. Tuy không đủ diện tích để đặt máy điều hòa và máy phát điện đi kèm, nhưng xe có thể thực hiện chế độ bảo ôn bằng nước đá".

Hơn 40 năm đã lùi xa, nhưng ông Tánh vẫn còn nhớ từng chi tiết đặc biệt của chiếc xe đã đi vào lịch sử của dân tộc. "Bề ngoài chiếc xe không có gì đặc biệt, nhưng bên trong thùng xe được chia làm 3 ngăn, hai bên là hai ngăn chứa nước đá, có hệ thống an toàn để không xô lệch, có thể thoát nước được. Ở giữa là nơi đặt hòm gỗ đựng thi hài Bác, dưới có lò so và đệm cao su. Thùng xe có vách ngăn, có lỗ thông hơi, có cửa kính để quan sát trên ca-bin.

Trên thùng xe có hai ghế tựa bọc vải giả da dùng cho nhân viên y tế đặc biệt. Thùng xe được tẩy rửa sạch, đảm bảo vô trùng và dùng hai khối nước đá để nhiệt độ đảm bảo thường xuyên là 160C, độ ẩm luôn ổn định ở mức 75%. Phần điện, máy, hệ thống làm mát, phanh... liên tục được Đội kỹ thuật chúng tôi kiểm tra. Nhiều lần chiếc xe được chạy thử nghiệm theo hướng Hà Đông - Xuân Mai về Sơn Tây, Cầu Giấy với tốc độ 30-40km/giờ. Để kiểm tra độ rung, xóc của xe, chúng tôi để 4 cốc đổ nước đầy cách miệng 3cm đặt 4 góc trên nắp chiếc hòm gỗ. Trong quá trình chạy thử, nước trong cốc không hề bị bắn ra ngoài" - Ông Tánh kể.

Hai chiếc xe được sửa chữa, cải biên hoàn thành trước thời gian quy định, ông Tánh và những người cộng sự được chỉ huy đơn vị 295 tuyên dương. Khi Cục Quản lý xe máy đến nhận xe đã tặng Bằng khen và quả cam trong vườn Bác cho đơn vị 295. 5 đồng chí tham gia làm nhiệm vụ đặc biệt đảm bảo kỹ thuật, cải biên xe Zin 157 và xe cứu thương PH 1468 được tặng Huy hiệu Bác Hồ. "Cả đơn vị và cá nhân tôi bấy giờ vô cùng phấn khởi vì lúc đó mới biết nhiệm vụ vinh dự mà cả Đội hoàn thành trong thời gian qua" - Ông Tánh nhớ lại.

Theo hồi ức của ông Tánh, đúng 23 giờ, ngày 23-12-1969, Đoàn xe đặc biệt được lệnh xuất phát từ công trình 75A Bệnh viện 108 lên công trình K9 (mật danh K84) tại Đá Chông, Ba Vì, Sơn Tây. Các đồng chí trong Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Trung ương Cục miền Nam đã có mặt đông đủ để tiễn Bác rời Hà Nội đến nơi mà trước đây Bác đã chọn làm khu căn cứ của Trung ương và cũng là nơi Người đã từng sống, làm việc trong một thời gian. Đến 4 giờ sáng ngày 24-12-1969, đoàn xe tới K84. Thi hài Bác lần đầu tiên di chuyển đường xa một cách an toàn.