Vào những dịp lễ hội truyền thống của dân tộc hay nghi thức mừng nhà mới, đám cưới, người Khmer thường tổ chức múa lâm thôn, tạo nên không khí giao lưu phấn khởi, đoàn kết trong cộng đồng. Khi tiếng trống, nhạc vang lên, từng đôi nam nữ, già trẻ cùng uyển chuyển bước ra sân, hòa mình vào điệu múa tập thể, cùng di chuyển múa thành vòng tròn hoặc múa thành hàng và không giới hạn số người tham gia. Nữ lượn 2 cánh tay lên trước ngực thể hiện sự e lệ, nam dang rộng 2 cánh tay về hai bên hông thể hiện sự mạnh mẽ, chở che cho người bạn múa.

Nhà nghiên cứu văn hóa Khmer Nam bộ, Nghệ sĩ Ưu tú Sơn Lương cho biết, múa lâm thôn, động tác khá đơn giản, chỉ cần nhìn người múa vài lần là có thể múa theo được. Tuy vậy, phải tuân theo một số qui tắc nhất định như: Người ít tuổi, địa vị thấp hơn sẽ ra múa trước, sau đó mới tiến đến mời các vị quan khách, người cao tuổi ra múa giao lưu. “Đội hình múa di chuyển càng nhiều vòng càng vui. Rồi cả người Khmer và các vị khách mời người Kinh, người Hoa... cùng nhau vui vẻ, động tác múa càng nhanh hơn theo nhịp trống. Khi trống ngừng, mọi người cùng dừng lại chắp tay chào nhau rồi trở về vị trí cũ” – Ông Sơn Lương chia sẻ.

Múa lâm thôn với những động tác thoải mái, lạc quan, yêu đời pha chút hóm hỉnh mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer không chỉ giúp mọi người quên đi những vất vả trong cuộc sống, mà còn thắt chặt thêm tình đoàn kết trong cộng đồng. Nghệ sĩ Ưu tú Lâm Vĩnh Phương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Sóc Trăng cho biết: Múa lâm thôn các động tác của nữ thường dịu dàng, nhẹ nhàng và kín đáo. Ở điệu múa này, nếu lòng bàn tay trái ngửa thì lòng bàn tay phải úp và ngược lại theo quy luật âm dương, trong âm có dương, trong dương lại có âm.

Múa lâm thôn có 3 bước chính, người múa thường bắt đầu bằng cách bước chân phải lên một góc 45 độ và khi đó phải chuyển từ tư thế tay chíp sang tư thế tay thô thuôl, tay trái trong tư thế tay rồn. Kế tiếp là bước chân trái lên, khi đó tay trái trong tư thế rồn chuyển sang chíp, rồi buông ra thành tư thế thô thuôl, đồng thời chân trái rút thấp ra phía sau. “Quy luật chân nào phía trước thì tay đó ở dưới thấp và tư thế rồn, tay đối diện trong tư thế thô thuôl và ngược lại cho đến khi  hết bài. Đặc điểm múa lâm thôn là múa nhấp chân ở phía sau” – Nghệ sĩ Ưu tú Lâm Vĩnh Phương nói.

Dù đã trải qua hàng trăm năm tồn tại cùng nhiều cao trào giải trí hiện đại, điệu múa uyển chuyển lâm thôn vẫn được nhiều người Khmer yêu thích. Người ta có thể tổ chức múa ở mọi nơi từ nơi sân khấu rực rỡ, sân chùa hay sân nhà vào những dịp lễ hội. Điệu múa lâm thôn vừa dịu dàng, vừa có nét vui nhộn, được thể hiện qua sự phối hợp các động tác tay chân một cách nhịp nhàng, sinh động theo từng điệu nhạc.

Phương Nghi