Một ngôi nhà cổ ở Hội An với người chủ ngôi nhà mang dáng vẻ đặc trưng miền đất Quảng Nam.  Ảnh: Trương Thúy Hằng

Buổi sáng, ở phố cổ Hội An không nghe thấy tiếng động cơ. Những ngõ cũ rêu phong hút gió lành từ biển và sông Hoài thổi vào. Có thể nghe tiếng lao xao của phiên chợ cá bắt đầu từ lúc tinh mơ và tiếng lạch cạch mở then cửa của cô chủ tiệm may dậy sớm trong phố cổ. Nếu ta thử hình dung ra một phố Hội cách đây vài thế kỷ, có lẽ nó cũng gần như vậy. Hội An không chỉ là một di sản cổ với những nhà, phố, đền, chùa... mà còn là một "cơ thể sống" thu hút tất cả những ai say mê tìm hiểu, khám phá. Vì thế, Hội An được coi như một bảo tàng về nếp sống đô thị. Ở đây, mọi hoạt động của đời sống đô thị đều hướng ra phía cửa biển, một thứ nếp nghĩ ăn sâu vào tiềm thức và diễn ra thường nhật khiến cho không mấy ai nhận ra bởi đã quá quen thuộc.

Nơi thu hút khách du lịch vào mỗi bình minh là bến cá trên sông Hoài. Những con thuyền gỗ mũi cao vút đặc trưng của xứ Quảng mang theo những mẻ cá tươi rói từ biển vào. Vùng biển Quảng Nam vốn nổi tiếng là một trong những ngư trường lớn của miền Trung nên du khách sẽ có dịp tìm hiểu, thưởng thức những đặc sản từ biển mà ngư dân mang về khi chúng tươi sống.

Nhưng, điều hấp dẫn nhất không chỉ dừng lại ở đó, hãy thử lên một chiếc thuyền chèo ra giữa dòng sông ngắm mặt trời lên trong cảnh tàu bè xuôi ngược vào ra mà tưởng tượng về quá khứ huy hoàng xưa của phố Hội. Đó quả là một ý tưởng diệu kỳ và lãng mạn của những người say mê sự cổ kính. Người Hội An tỉnh giấc khi những chuyến đò khách từ Cẩm Nam đưa học sinh và khách bộ hành cùng xe đạp, xe gắn máy sang sông. Những cửa hàng, quán xá bắt đầu mở cửa đón nắng. Cách họ lần lượt dỡ bỏ những mảnh ghép cửa gỗ theo chiều ngang mang đến sự bí ẩn như thể đang hé lộ từng trang quá khứ.

Duy nhất ở đây, cánh cửa các hàng quán ở phố cổ theo lối cũ của Nhật Bản, gồm nhiều mảnh gỗ mun đen bóng xếp chồng lên nhau. Vào buổi sáng, quan sát những ngôi nhà cũ mở cửa, chẳng khác gì như con mắt lặng lẽ mở ra chào ngày mới. "Những con mắt biển" này gần như rất ít ngủ, nhất là vào những đêm trăng sáng, thật khuya vẫn có khách du lịch ghé vào và gia chủ các ngôi nhà đóng cửa rất muộn.

Ánh sáng là thứ tài nguyên giàu có của đô thị ven bờ Biển Đông này. Thứ ánh sáng ấm áp của vùng nhiệt đới quết lên những bức tường vôi rêu phong một màu vàng như mật. Mỗi người đến đây đều có một góc riêng của mình, ở đó có thể nhìn ngắm con người Hội An chịu thương, chịu khó, cần mẫn làm việc thường ngày, khiến ta có nhiều suy nghĩ về nếp sống đô thị ở đây. Không bị hàng rong níu chân, không cò mồi mời chào, du khách có thể thong thả dạo bước, tham quan ngắm nhìn từng góc phố bình yên và khám phá nhịp sống chậm rãi ở đây.

Nếu may mắn, ta có thể được tham gia một lễ hội cổ truyền của người Hội An. Lễ tế kỳ yên của một làng cổ, lễ cầu ngư của ngư dân vùng Cửa Đại hay một lễ hội đường phố đều mang lại cho ta niềm vui hạnh phúc vì được đón chào như một thượng khách. Với đức tính niềm nở và chân tình, người Hội An đón chào khách bằng tất cả sự trân trọng nhiệt thành hiếm thấy. Hãy đi thăm những làng xóm chung quanh Hội An, những làng nghề mộc hay làm gốm có từ vài trăm năm tuổi. Sự tài hoa của họ từng ghi dấu ấn ở khắp nơi trên các công trình cổ và đã từng mang lại thịnh vượng cho xứ sở này.

Buổi tối rực sáng đèn nơi phố cổ Hội An. Ảnh: Trương Thúy Hằng

Buổi tối ở Hội An là cả một thế giới để khám phá, những ngôi nhà cổ treo đèn lồng hắt một thứ ánh sáng huyền ảo vào không gian huyền bí, cổ tích. Đêm trăng sáng ở đây là những thời khắc ám ảnh nhất mà ta từng biết, phố xá trầm mặc cùng những con người an lạc như bước ra từ hàng trăm năm trước. Ánh đèn lồng vừa đủ sáng để thấy ta còn tồn tại cùng dàn nhạc phương Đông réo rắt vọng ra từ một ngôi nhà cổ nào đó. Khách bước chân trên những phiến đá nhẵn nghe thấy tiếng vọng của quá khứ một thương cảng giàu có của vùng viễn đông xa xôi.

Hội An là một đô thị mở và hào phóng, du khách bốn phương khó từ chối sự hấp dẫn của vùng đất này, bởi không khó để nhìn thấy nụ cười trên những gương mặt người khắc khổ của một ngư dân Cửa Đại, một bà cụ bán hàng rong trên phố, một bác xích lô già hay một bà chủ của ngôi nhà cổ bất kỳ mà ta bước chân vào. Hội An của quá khứ và hiện tại luôn song hành trong cùng một thời điểm, đó là khi ta đến với với phố Hội bằng tấm lòng rộng mở chân thành! Đáp lại, Hội An bằng tư duy biển - đại dương, luôn rộng rãi và sẵn sàng chìa bàn tay nồng hậu đón chúng ta.