Biên phòng - Đường kính của trái đất là 12.742km, nhưng một số tàu cá của ngư dân tỉnh Quảng Ngãi đã đi đến tọa độ cách hơn 4.000 hải lý trên vùng biển Nam và Tây Thái Bình Dương. Đó là sự mạo hiểm đánh đổi mạng sống. Quốc đảo Papua New Guinea đã từng xử lý rất nhiều tàu cá vi phạm, là địa ngục của những con tàu ngoan cố bỏ chạy khi bị truy đuổi.
Bài 1: Chạm mặt thổ dân ở Papua New Guinea
Bỏ mạng như chơi
Ngày 3-5-2016, tàu cá Quảng Ngãi 90224 TS, do ngư dân Đỗ Hữu Trung làm Thuyền trưởng, cùng 11 ngư dân đã bị lực lượng Cảnh sát quốc đảo Papua New Guinea bắt vì đánh bắt cá trái phép. Các ngư dân run sợ khi cảnh sát da đen của Papua New Guinea cứ chĩa súng M16 vào người, mắt long lên sòng sọc, có người thỉnh thoảng thét lên với vẻ tức giận.
Ngư dân Lê Sạn kể lại, trong những ngày ở tù, hôm nào nhìn thấy thổ dân nghiến răng, trợn mắt, chân dậm mạnh có nghĩa là thêm tàu Việt Nam bị bắt đưa vào trại. Các ngư dân nhìn thấy cảnh này thì cuống cuồng lo lắng, mồ hôi hột toát ra, có ngư dân cứng đờ người và đái ra quần vì sợ.
Những ngày ở tù, nếu bị đau ốm thì trở thành cực hình. Vì quốc gia này còn khá lạc hậu, các y, bác sĩ điều trị cho bệnh nhân theo kiểu “1 phương thuốc”. Ngư dân Lê Sạn cho biết, thỉnh thoảng ngư dân bị cảm thì được phát thuốc Lincomycin, đây là loại kháng sinh chống viêm nhiễm cực mạnh cho người bị thương tích. Ngư dân ra hiệu xin thuốc khác, vì đây là kháng sinh thì nhận được cái lắc đầu ra hiệu “chỉ có một loại thôi”.
Những ngư dân đau ốm nặng hơn xin chuyển bệnh viện tuyến trên thì phải chờ đợi rất lâu để đưa lên thành phố. Nhưng bệnh viện lớn cũng giống như bệnh viện địa phương, các ngư dân cũng được cấp đúng bài thuốc quen thuộc, đó là Lincomycin và được ưu tiên thêm vài bình nước biển để truyền.
Từ đầu năm đến nay, các ngư dân liên tục chứng kiến cảnh chở xác ngư dân bị nạn từ Thái Bình Dương trở về đất liền, trong đó có những con tàu bị bắn chi chít lỗ đạn. Đó là tàu cá QNg 96677 TS của ngư dân Nguyễn Văn Mười, huyện đảo Lý Sơn. Ngư dân Trần Văn Định tử vong trên tàu vì bị đạn bắn thẳng vào đầu. Các ngư dân thường khai báo với các cơ quan chức năng bị cướp biển tấn công ở khu vực Biển Đông. Nhưng phần lớn các vụ việc này xảy ra ở khu vực Nam hoặc Tây Thái Bình Dương và ngư dân bị dính đạn khi xảy ra các cuộc truy đuổi, cố tình chống trả để thoát thân.
Mới đây nhất là vào ngày 15-4, tàu cá BĐ 97703 TS của ông Nguyễn Đại, ở xã Bình Châu (huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) chở xác ngư dân Trần Xuân Hạnh, sinh năm 1982, quê ở huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tỉnh vào đất liền. Các ngư dân khai báo với BĐBP Quảng Ngãi nguyên nhân chết do lặn bắt hải sâm quá sâu, khu vực hành nghề ở quần đảo Trường Sa. Nhưng theo một số ngư dân khác cho biết, nguyên nhân gây tử vong có thể do tàu đang cho ngư dân lặn thì tàu tuần tra ập đến, trên tàu sợ bị bắt nên rút người lên quá nhanh dẫn đến thợ lặn bị sốc nước, tê bại và tử vong.
Hiện nay, các nước trong khu vực Thái Bình Dương đã gia tăng hình phạt đối với ngư dân tái phạm. Vừa qua, tàu cá QNg 90181 TS của ngư dân Phạm Thành, có 14 người đang lặn rất gần đảo Sa-pa-ray và đã bị Cảnh sát Papua New Guinea bắt giữ với tang vật là 21 phi hải sâm. Tàu cá và ngư dân bị di lý về đảo A-lô-tô, tại đây, Tòa án đã tuyên phạt mỗi ngư dân 12 tháng tù giam.
Ngư dân Nguyễn Văn Lạt từng bị bắt giữ ở Indonesia và Tân Thế Giới đã có lời khuyên các ngư dân không nên ra nước ngoài đánh bắt và kể về sự cực khổ khi ngồi tù. “Khi bị bắt ra tòa, tất cả ngư dân bị xiềng chân chung một chiếc cùm. Khẩu phần ăn của ngư dân là một nắm cơm nhỏ chia cho mỗi người, rau ăn thì giống như rau cho lợn gồm cả gốc. Mỗi người chỉ được phát đúng 1 bộ quần áo, nên lúc đi tắm xong thì phải khoác chiếc chăn trên người. Khi ăn cơm xong thì không ai dám đi lại và cử động nhiều mà nằm dồn một chỗ như con tằm ủ kén. Vì nếu cử động thì cảm giác đói thêm cồn cào”.
Ngăn chặn từ chủ nậu
Trong thời gian qua, BĐBP Quảng Ngãi đã ngăn chặn quyết liệt các tàu cá vi phạm, bố trí một tàu tuần tra chặn ngay trước cửa biển Sa Kỳ để ngăn tàu đi đánh bắt bất hợp pháp. Đã có trường hợp tàu tuần tra đuổi theo và quyết chặn tàu đi nước ngoài nên dẫn đến va chạm. Các tàu cá vi phạm đã tìm cách đối phó với công tác kiểm soát bằng cách khai báo đi Trường Sa, sau đó ra biển và thuê tàu chở dầu ra sang chiết. Giá thành của một vụ sang chiết là 5 triệu đồng, nhưng sau tăng dần lên đến 15 triệu đồng để sang chiết khoảng 60.000 lít nhiên liệu.
Trong thời gian qua, lực lượng BĐBP Quảng Ngãi đã phát hiện và ngăn chặn 42 tàu cá ra nước ngoài đánh bắt, xử phạt hành chính 8 trường hợp với 530 triệu đồng. Tàu cá vi phạm bị tước giấy phép từ 3 đến 6 tháng.
Báo chí ở quốc đảo Papua New Guinea đăng tin về việc bắt giữ tàu cá của ngư dân Việt Nam và mô tả những con tàu nhỏ này đi suốt 23 ngày đêm từ Việt Nam để đến được Papua New Guinea. Ngư dân đóng tàu được các ông chủ (chủ nậu) hỗ trợ 50-70% vốn. Sau khi ngư dân đánh bắt hải sâm mang về thì sẽ bán cho các ông chủ. Hình thức lao động này là xem nhẹ tính mạng con người, vi phạm nhân quyền và Việt Nam cần xử lý cả những kẻ chủ mưu giấu mặt.
Ngư dân Tiêu Chánh (SN 1980), quê ở xã Bình Châu, huyện Bình Sơn từng bị 3 nước bắt giữ. Ông Chánh cho biết, đã bị tịch thu 3 tàu trị giá hơn 10 tỷ đồng khiến gia đình lâm cảnh trắng tay. Ngư dân này cam kết sẽ kêu gọi và thuyết phục các bạn chài không nên đánh đổi tính mạng của mình bằng hải sâm. Vì việc làm trên còn ảnh hưởng rất lớn đến hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.
Bài 2: Liều mạng giữa đại dương
Lê Văn Chương
