Những ruộng dong riềng xanh mướt mang lại thu nhập ổn định cho người nông dân.

Nằm cách trung tâm huyện khoảng 20km, xã Chư Đăng Ya là một trong những xã nghèo của huyện Chư Păh (Gia Lai). Những năm trước đây, người dân nơi này không đến nỗi thiếu đói, nhưng cũng chỉ đủ ăn. Từ khi phát hiện cây dong riềng mang lại hiệu quả kinh tế cao, chính quyền xã đã đưa loại này vào mục tiêu xóa đói, giảm nghèo. Mới có mấy năm mà bộ mặt toàn xã đã đổi thay, nhiều hộ dân giàu lên vì đã mạnh dạn thay thế nhiều loại cây ngắn ngày bằng cây dong riềng.

Đứng ngắm ruộng dong riềng xanh mướt hứa hẹn một mùa bội thu, ông Lê Văn Quang (ở làng Xóa) phấn khởi cho chúng tôi biết: "Vụ này chắc chắn gia đình tôi thu nhập khá hơn. Vụ trước 5 sào dong riềng, tôi thu về được hơn 30 triệu, trừ chi phí cũng còn dư 20 triệu đồng". Rồi ông cho biết thêm: Dong riềng là loại cây rất dễ trồng và cũng chẳng mất nhiều công chăm sóc hay kỹ thuật cầu kỳ. Nông dân chỉ cần chăm chỉ làm cỏ, bỏ phân vào thời điểm lá cây chưa phủ đất, sau đó thì hầu như không tốn công, của gì nữa. Ưu điểm khác của loài cây này là hầu như không sâu bệnh, chịu hạn tốt, giống rất dễ kiếm, không thoái hóa.

"Gia đình tôi dù trồng nhiều cây nông sản khác như tiêu, cà phê, mỳ, mía... song năm nào cũng dành chừng nửa héc-ta đất để trồng cây dong riềng. Sau 6 tháng, tư thương đến tận rẫy thu mua và chắc chắn gia đình sẽ có được hơn 20 triệu đồng mà chẳng mất nhiều công sức. Số tiền thu được tuy không lớn, song đối với nhà nông nó rất có giá trị: Có tiền mặt chi tiêu, đóng tiền cho con cái ăn học, đầu tư mua phân bón..." - Ông Quang bộc bạch.

Cũng như hộ ông Quang, hộ ông Hlam (dân tộc Jrai, ở làng Xóa) trước đây là một trong những hộ nghèo của xã. Với hơn 2ha trồng dong riềng, mỗi năm trừ chi phí, gia đình ông thu về hàng trăm triệu đồng. Tiếp chúng tôi trong ngôi nhà xây khang trang, ông Hlam phấn khởi: "Trước đây, gia đình tôi nghèo lắm, nhờ cây dong riềng mà có của ăn của để, sắm sửa tiện nghi trong nhà đầy đủ và làm được ngôi nhà to thế này đó".

Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Văn Thuận cho rằng, cây dong riềng mang lại lợi nhuận tuy không lớn nhưng hầu như không có rủi ro và cây cũng không làm thoái hóa đất. Nông dân ở đây dù khá giả, song mỗi năm đều luôn dành đất để trồng loại cây này. Về nguồn gốc loài cây này, ông Thuận kể rằng: Trước đây, có một nông dân ở TP Pleiku (Gia Lai) mang giống cây này vào trồng chừng 2 sào. Thấy cây hợp thổ nhưỡng, lại cho năng suất, chất lượng cao hơn những nơi khác, người nông dân nọ đã nhân giống rồi chia sẻ cho nhiều người khác trồng đại trà. Hiện tại, có thể nói, Chư Đăng Ya là vùng trồng nhiều cây dong riềng nhất tỉnh.

"Nhà tôi cũng canh tác loại cây này, theo tính toán thì cứ mỗi héc-ta sẽ tốn từ 20 đến 30 triệu đồng chi phí, tùy vào địa hình. Cuối vụ thu được chừng 6 tấn củ, giá cả luôn dao động trên dưới 15 triệu đồng/tấn, nông dân thu lãi ròng chừng 50 triệu đồng/ha. Ngoài ra, phần thân cây mọng nước, có thể mang về làm phân vi sinh, ủ vào gốc tiêu, cà phê có thể giữ ẩm, chống hạn..."- Ông Thuận cho biết thêm.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, hiện, toàn xã Chư Đăng Ya trồng khoảng 50ha cây dong riềng. Con số trên làm chúng tôi băn khoăn, bởi với một giống cây nhiều ưu điểm như dong riềng, sao không phát triển nhiều hơn nữa? Ông Thuận cho biết: Chúng tôi khẳng định đây là loại cây xóa đói giảm nghèo bền vững, song nó có một nhược điểm đặc trưng của họ nhà khoai đó là ưa ruộng lạ. Nghĩa là, đất vừa canh tác dong riềng xong lại trồng tiếp giống cây này thì năng suất hạn chế. Do đó, nông dân không thể nào tiến hành thâm canh mà chỉ trồng xen canh, luân phiên, vụ này trồng cây dong riềng, vụ sau sẽ trồng cây khác.

Cũng theo ông Thuận, hiện tại, sản phẩm miến từ cây dong riềng của xã Chư Đăng Ya đã đi khắp cả nước, được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng. Và ông khẳng định, loại cây này là cây xóa đói, giảm nghèo bền vững của địa phương. "Thời gian tới, chúng tôi sẽ có biện pháp khuyến khích người dân mở rộng diện tích trồng loại cây này nhằm phát triển kinh tế hộ gia đình" - Ông Thuận chia sẻ.