Biên phòng - Những năm gần đây, loại hình du lịch biên giới được khai thác, bước đầu đã thu hút được một lượng lớn du khách đến với các tỉnh biên giới nước ta. Việc phát triển du lịch biên giới đã góp một phần không nhỏ vào việc phát triển kinh tế, bảo vệ an ninh khu vực biên giới.
Việt Nam và Lào là hai nước láng giềng gắn bó lâu đời, có nhiều nét tương đồng về kinh tế, văn hoá, lịch sử và đã từng sát cánh bên nhau đấu tranh giành độc lập dân tộc và hiện đang hợp tác toàn diện để giúp đỡ nhau xây dựng cuộc sống hoà bình, hữu nghị, đoàn kết và cùng phát triển. Việt Nam có 2.130km đường biên giới tiếp giáp với Lào. Dọc biên giới có nhiều cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế và du lịch giữa hai nước.
Trên thực tế, khu vực biên giới Việt - Lào đã trở thành cầu nối bằng đường bộ của du lịch Việt Nam với các nước ASEAN. Đây cũng là khu vực có nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái và du lịch văn hoá. Vì vậy, sự phát triển du lịch biên giới không chỉ có ý nghĩa động lực đối với du lịch các tỉnh dọc biên giới nói riêng, mà còn đối với du lịch cả nước nói chung. Việt Nam có nhiều địa danh du lịch nổi tiếng như: Điện Biên Phủ (Điện Biên), Mộc Châu (Sơn La), Sầm Sơn (Thanh Hoá), Cửa Lò (Nghệ An), Thiên Cầm (Hà Tĩnh)..., đặc biệt là các di sản thế giới như Thành nhà Hồ (Thanh Hoá), Phong Nha Kẻ Bàng (Quảng Bình), Cố đô Huế, Hội An, Mỹ Sơn...
Về phía bạn Lào có tháp Chỏm-xỉ, chùa Vi-xun, di tích Vạt-xiêng-thoong, cánh đồng Chum... thời gian qua đã thu hút một lượng lớn khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan thưởng lãm. Sự phát triển du lịch đã thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và làm thay đổi diện mạo của khu vực biên giới, tạo công ăn việc làm, đóng góp tích cực vào công cuộc xoá đói, giảm nghèo cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh vững chắc ở vùng biên giới.
Theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam Hồ Anh Tuấn: Hoạt động du lịch các tỉnh vùng biên giới Việt Nam - Lào đang có xu hướng tăng trưởng thuận lợi, mang lại lợi ích thiết thực về kinh tế, tạo thu nhập, việc làm, tăng cường giao lưu văn hóa, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc vùng biên giới nói riêng và góp phần phát triển ngành du lịch hai nước Việt Nam - Lào nói chung. Du lịch vùng biên giới Việt - Lào đang đứng trước những cơ hội to lớn và triển vọng phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn tới, hứa hẹn sự thay đổi căn bản về hạ tầng, cơ cấu kinh tế và đời sống xã hội cho hai nước vùng biên giới Việt - Lào cũng như ngành du lịch hai nước.
Giải pháp phát triển bền vững
Nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển du lịch biên giới đối với mỗi quốc gia trong phát triển kinh tế, bảo vệ an ninh biên giới, nhiều năm qua, hai nước Việt Nam - Lào đã có đầu tư đáng kể cho loại hình du lịch còn mới mẻ này. Thông qua các chương trình du lịch liên kết giữa hai nước với các quốc gia trên hành lang kinh tế Đông Tây, hợp tác du lịch biên giới giữa hai nước Việt Nam - Lào có những bước phát triển vượt bậc. Các điểm du lịch của các tỉnh hai bên biên giới Việt - Lào khai thác đưa vào sử dụng ngày càng đa dạng, hấp dẫn.
Mặc dầu đã có bước phát triển đáng kể, nhưng thực trạng phát triển du lịch biên giới giữa hai nước Việt Nam - Lào vẫn còn nhiều hạn chế chưa tương xứng với tiềm năng và khả năng phát triển của miền đất biên cương. Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch còn kém phát triển. Hệ thống khách sạn, nhà hàng, trạm dừng chân, trạm tiếp xăng dầu, hệ thống đường dẫn đến các điểm du lịch chưa đồng bộ, chất lượng chưa đảm bảo. Sản phẩm du lịch chưa hấp dẫn, chưa phong phú, chưa có tính đặc thù và sự khác biệt. Hơn nữa, thủ tục hành chính qua lại cửa khẩu còn rườm rà phần nào hạn chế một lượng lớn du khách đến với khu vực này. Bên cạnh đó, tình trạng khai thác rừng, xây dựng nhà máy thủy điện và nhiều hoạt động dân sinh khác đã phá vỡ không ít cảnh quan thiên nhiên, ảnh hưởng đến tài nguyên và môi trường du lịch khu vực biên giới giữa hai nước...
Ông Sủn Ma-ni-vông, Vụ trưởng Vụ Phát triển du lịch, Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào khẳng định: "Hợp tác du lịch giữa hai nước Lào và Việt Nam sẽ được tổ chức thực hiện thường niên, ký kết hợp tác và trao đổi kinh nghiệm về lĩnh vực du lịch của hai nước. Riêng các tỉnh biên giới đã cùng nhau thường xuyên tổ chức trao đổi kinh nghiệm về công tác du lịch, xây dựng chương trình du lịch và quảng bá hình ảnh của mỗi nước đến với du khách trong và ngoài nước".
Đồng thời, ông kiến nghị, trong thời gian tới, để du lịch biên giới phát triển toàn diện, sâu rộng và thiết thực hơn, hai nước cần đề ra một số giải pháp như: Xây dựng chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho khách du lịch qua lại biên giới, phát triển hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật, quảng bá du lịch, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch, liên kết quản lý khai thác, bảo vệ tài nguyên, môi trường du lịch dọc hai bên biên giới...
