Nước ta có bờ biển dài trên 3.200km với 125 bãi biển đẹp, cùng hàng ngàn đảo lớn nhỏ là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển du lịch biển. Mặt khác, Việt Nam có nhiều vịnh biển được thế giới biết đến, như Đà Nẵng được tạp chí Forbes (Mỹ) bầu chọn là 1 trong 6 bãi biển quyến rũ nhất hành tinh. Mới đây, ngày 15-5-2009, vịnh biển Lăng Cô (Thừa Thiên - Huế) cũng chính thức lọt vào danh sách các vịnh biển đẹp nhất thế giới. Đây là vịnh biển thứ 3 của Việt Nam sau vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) và biển Nha Trang (Khánh Hòa) được CLB các vịnh đẹp nhất thế giới (Worldbays) vinh danh.

Tuy có tiềm năng du lịch biển rất lớn, nhưng để xây dựng thương hiệu quốc tế cho những bãi biển này, chúng ta lại đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Theo một chuyên gia của Hiệp hội Du lịch Việt Nam (VITA), biển Việt Nam thiếu sức hấp dẫn do dịch vụ vui chơi giải trí ở các khu du lịch biển còn quá ít ỏi và nghèo nàn. Các loại hình dịch vụ tại các điểm du lịch biển thường tăng giá vào giai đoạn cao điểm của mùa du lịch. Du lịch biển Việt Nam đang phát triển theo hướng manh mún, “mạnh ai nấy làm”, đúng hơn là chưa có “nhạc trưởng” để xây dựng chiến lược dài hơi.

Ô nhiễm môi trường cũng là yếu tố gây ảnh hưởng tới sự phát triển du lịch biển Việt Nam. Bức tranh du lịch biển trong những năm qua đã khởi sắc, tuy nhiên, “điểm mặt” các bãi tắm, thắng cảnh biển nổi tiếng ở nước ta như Sầm Sơn (Thanh Hóa), Đồ Sơn (Hải Phòng), Bãi Cháy (Quảng Ninh), Cửa Lò (Nghệ An)..., công tác vệ sinh môi trường ở đây dường như bị bỏ quên. Điều này có thể thấy qua hiện tượng xây dựng nhà máy gây ô nhiễm nằm gần các bãi biển, các khu nuôi trồng thủy, hải sản hay tàu thuyền đánh cá nằm ngay khu du lịch, cùng hệ thống nước thải của khu dân cư không qua xử lý đổ thẳng ra bãi tắm... đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường.

Giá cả dịch vụ cũng là điều khiến du khách phiền lòng. Anh Phạm Hoàng Nam, nhân viên Khách sạn Biển Xanh, bãi biển Sơn Trà, Đà Nẵng nhận xét, giá dịch vụ du lịch hiện nay quá cao. Giá phòng ngủ, ăn uống, chụp ảnh, hàng lưu niệm... tại các khu du lịch biển vào những tháng cao điểm đều tăng từ 30 đến 40% so với bình thường. Hiện tượng chèo kéo khách, ăn xin, tuy đã bị nghiêm cấm nhưng vẫn còn xảy ra tại nhiều bãi tắm. Mặt khác, các công ty du lịch dường như chỉ chú trọng tới lợi nhuận mà “bỏ qua” việc giữ gìn và quảng bá hình ảnh du lịch nước nhà. Tất cả những “khiếm khuyết” trên đã tạo nên một áp lực, rào cản trong chiến dịch quảng bá du lịch của Việt Nam. Trong tương lai, nếu không đưa ra chiến lược phát triển du lịch biển bền vững thì vẻ đẹp thiên phú của biển Việt Nam sẽ bị lãng phí và chưa thể đủ sức thu hút du khách.

Cần một chiến lược phát triển bền vững

Ông Nguyễn Huyên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist) đánh giá: Loại hình du lịch biển tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới và chủ yếu dựa trên sự kết hợp của 2 yếu tố: Du lịch nghỉ dưỡng và du lịch khám phá. Tuy nhiên, từ trước đến nay, chúng ta còn thiếu các chiến lược phát triển xuyên suốt, đồng bộ để xoay chuyển tình thế. Chúng ta chủ yếu khai thác “mỏ vàng” thiên nhiên ban tặng chứ đầu tư ngược lại không đáng kể. Vì thế, muốn khai thác du lịch biển Việt Nam theo hướng bền vững, chúng ta phải khuyến khích đầu tư, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tới tìm hiểu, khảo sát và áp dụng chính sách ưu đãi như giảm tiền thuê đất, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm thuế nhập khẩu trang thiết bị, ưu đãi tín dụng cho những doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng, cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ để phục vụ khách du lịch biển, đảo tại các điểm du lịch biển, đảo.

Cũng theo ông Nguyễn Huyên, cần phải chuyên nghiệp trong xây dựng thương hiệu du lịch qua việc xây dựng sản phẩm biển, đảo phải gắn với văn hóa địa phương đặc thù và các di sản nổi tiếng trong khu vực. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần tập trung đào tạo đội ngũ huấn luyện viên, hướng dẫn viên du lịch biển vừa có sức khoẻ, có nghiệp vụ, kỹ năng, vừa thông thạo ngoại ngữ, yêu nghề để phục vụ khách du lịch.