Ấm cúng, gần gũi

Nhằm tạo ra một không gian mở để cả diễn viên lẫn khán giả có thể cùng trao đổi, giao lưu với nhau, là một trong những điểm nhấn khi tỉnh Khánh Hòa có chủ trương đưa nghệ thuật truyền thống xuống đường phố. Không có phông màn, sân khấu cũng chẳng cầu kỳ, các nghệ sĩ biểu diễn hết mình.

Các địa điểm chính được lựa chọn để biểu diễn là Quảng trường 2-4, khu công viên Yến Sào, Quảng trường Trung tâm (TP Nha Trang). Lần đầu tiên được đắm mình trong các vở tuồng truyền thống như: "Người mẹ xứ sở", "Trần Hưng Đạo", "Thánh Gióng"… ông Trần Quyết Thắng -người đã sống hơn nửa thế kỷ ở Nha Trang cho biết: Xem xong còn được nói chuyện với các nghệ sĩ, được thử cả trang phục, thậm chí có thể diễn thử cùng diễn viên, đã cho tôi cảm giác giữa người xem và diễn viên thật gần gũi và ấm cúng".

Đảm nhiệm những vở kịch, những bản nhạc khó trong các đêm diễn là Đoàn ca múa nhạc Hải Đăng, Nhà hát truyền thống Khánh Hòa. Còn các chương trình dễ thì dành cho các nhóm nghệ thuật không chuyên hoặc các nhóm sinh viên theo các chuyên ngành nghệ thuật chuẩn bị tốt nghiệp. Việc mở rộng thành phần có thể tham gia biểu diễn nghệ thuật truyền thống đường phố này, đã tạo nên sức hút cho các tầng lớp khác nhau.

Tiến sĩ To Ny Trần, Việt kiều Mỹ về Nha Trang du lịch tâm sự: Tôi vừa là Việt kiều, vừa là hướng dẫn viên cho các đoàn du lịch của Mỹ, nên tôi rất mừng vì hầu hết khách du lịch người Mỹ đều rất thích với kiểu biểu diễn nghệ thuật này, dù là kịch hay dân ca. Khách xem họ hiểu hơn, yêu hơn đất nước, con người Việt Nam mình. Bên cạnh đó, dù bất đồng ngôn ngữ nhưng thông qua hành động, cử chỉ, tất cả khách đều có thể trực tiếp thể hiện lòng yêu mến của mình với các nghệ sĩ, không có một rào cản nào ngăn cách.

Nhiều khách du lịch trong nước cũng có chung nhận định: Đây là cách hâm nóng nghệ thuật truyền thống khá sáng tạo của Khánh Hòa. Cứ mỗi tối cuối tuần, các địa điểm biểu diễn nghệ thuật đông nghẹt người và nó như là "hơi thở của cuộc sống". Một du khách lớn tuổi cho biết, chúng tôi thích nhạc dân ca, nhạc kịch, cải lương, tuồng mà các thể loại này bây giờ ít được quan tâm, ít sân khấu biểu diễn. Đến Nha Trang thì chúng tôi thỏa thích thưởng thức, thật hấp dẫn và lôi cuốn.

Rất cần được "tiếp sức" từ xã hội

Một thành viên trong nhóm nhạc không chuyên Hoa Hồng bày tỏ nguyện vọng: Nhóm nhạc chúng em đăng ký biểu diễn để có thêm kiến thức bổ sung cho bài học và góp phần nho nhỏ tạo nên sự đa sắc màu cho văn hóa đường phố. Nếu biểu diễn thuần thục rồi mà được doanh nghiệp hay đơn vị nào đó hỗ trợ thêm, thì chúng em sẽ có điều kiện tham gia thường xuyên. Đang là sinh viên các ngành nghệ thuật truyền thống như: Múa, hát chèo, hát cải lương ở trường Đại học Khánh Hòa mà được trực tiếp đi biểu diễn cho hàng ngàn người xem cũng là cách tạo nên sự háo hức cho những nghệ sĩ tương lai này. Trần Văn Hải, sinh viên năm cuối ngành hát chèo, trường Đại học Khánh Hòa tâm sự: "Chúng em háo hức lắm. Không khí học tập và luyện giọng cũng miệt mài hơn. Diễn xong, chúng em còn được nhiều người có trình độ thẩm định và góp ý nữa nên cứ mong đến tối cuối tuần để được cùng nhau xuống đường phố biểu diễn”.

Trưởng nhóm nhạc Phượng Hồng, Lê Văn Cảnh cho biết: "Nhóm nhạc chúng em tập hợp những học sinh cấp 2 và cấp 3 có niềm đam mê nghệ thuật truyền thống tập hợp lại để biểu diễn trong các dịp lễ ở trường. Nhưng giờ chúng em lại có thêm một sân chơi nữa là biểu diễn đường phố nên rất vui. Cảm giác mỗi lần diễn xong nhận được những tràng pháo tay kéo dài của người xem là quên hết mọi mệt mỏi lúc tập luyện. Qua hoạt động này, kỹ năng biểu diễn của chúng em cũng từ đó mà được nâng cao hơn". 

Nhiều lần trao đổi, nhà viết kịch Nguyễn Sỹ Chức (Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Khánh Hòa) khẳng định: Việc hâm nóng nghệ thuật truyền thống này đã tạo nên nét văn hóa độc đáo - đó là văn hóa đường phố. Nghệ thuật truyền thống có một sức truyền cảm đặc biệt, có khi người thưởng thức từ bên kia bán cầu, không hiểu tiếng Việt vẫn cảm nhận được cái hồn của điệu nhạc, điệu múa, động tác hay âm thanh trong nghệ thuật truyền thống. Xen kẽ các vở kịch tuồng, chèo kinh điển còn có các vở kịch đặc trưng ở khắp ba miền Bắc, Trung, Nam được biểu diễn. Điều này tạo nên "món ăn" đa màu sắc cho người xem. 

Dù là nghệ thuật đường phố nhưng trước khi ra biểu diễn, các nghệ sĩ vẫn phải tập luyện rất công phu. Ca sĩ chuyên hát nhạc dân ca Hoài Thương (Đoàn ca múa nhạc Hải Đăng) chia sẻ: Mỗi lần biểu diễn xong, khách quốc tế và Việt Nam đều vỗ tay, còn lên chụp hình chung với diễn viên rồi chia sẻ, lan tỏa trên các trang mạng với những bình luận đầy cảm mến, thích thú với đất nước, con người Việt Nam. Đây thực sự là món quà khích lệ đối với những người hoạt động nghệ thuật. Tuy nhiên, để có sức bền thì cần có thêm sự hỗ trợ cho các nghệ sĩ để họ có điều kiện tham gia biểu diễn phục vụ công chúng. Bà Nguyễn Thúy Châu, quyền Trưởng đoàn Ca múa nhạc Hải Đăng cho biết, để các nghệ sĩ miệt mài gắn bó với chương trình đưa nghệ thuật xuống đường phố thì cũng cần có thêm nhiều khích lệ từ phía xã hội.

Hiện nay, tất cả các nhóm nhạc, đoàn nhạc có nhu cầu biểu diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống ở các tuyến đường phố của Nha Trang, liên hệ với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa sẽ được sắp xếp thời gian và địa điểm biểu diễn. Từ cách làm của Khánh Hòa, ông Nguyễn Duy Tùng, Giám đốc Công ty du lịch Sài Gòn Xanh ước vọng: Tôi thấy chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống ở đường phố như Khánh Hòa mà lan tỏa đi nhiều thành phố khác trong nước cũng làm thì thật tuyệt vời. Sức quảng bá văn hóa truyền thống là rất lớn, rất tự nhiên và gần gũi.

Hà Đạo