Sự hội ngộ của những quốc gia châu Á mạnh về tơ lụa

Với uy tín là thành viên Hiệp hội Tơ lụa thế giới và Hiệp hội Tơ lụa châu Á cũng như mối quan hệ với các đơn vị sản xuất tơ lụa trong khu vực, làng lụa Hội An (TP Hội An) đã  quy tụ được những gương mặt sáng giá nhất của ngành sản xuất tơ lụa và thời trang thế giới đến tham dự Festival.

Theo Ban Tổ chức, tham dự Festival lần này là những gương mặt sáng giá nhất của ngành sản xuất tơ lụa và thời trang thế giới. Đó là các tập đoàn sản xuất tơ lụa lớn nhất thế giới đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Thái Lan, Pháp, các nước láng giềng như Malaysia, Campuchia, Lào, Myanmar, các tổ chức như Hiệp hội Tơ lụa châu Á, Hiệp hội Tơ lụa thế giới, Học viện Mê Kông Thái Lan; cùng gần 20 làng nghề tơ lụa và cơ sở dệt luạ lớn của Việt Nam như Bảo Lộc Silk, Toàn Thịnh, Hạnh Silk, Công ty CP Tơ lụa Quảng Nam.

Đặc biệt, Festival năm 2017 thu hút sự tham gia nhiệt tình của những làng nghề dệt lụa, thổ cẩm trên cả nước với sự có mặt của gần 80 nghệ nhân đến từ miền núi cao phía Bắc như: Nghệ nhân thổ cẩm (Hà Giang), nghệ nhân Khmer ở biên giới Tây Nam tỉnh An Giang, nghệ nhân Cơ Tu của vùng núi miền Trung, nghệ nhân dân tộc Thái của vùng phía Tây tỉnh Nghệ An...

Bên cạnh đó là các đối tác làng nghề truyền thống có danh tiếng hàng trăm năm như làng lụa Nha Xá, Vạn Phúc, Nam Cao ở đồng bằng Bắc bộ. Các làng nghề Tân Châu (An Giang), Chăm (Ninh Thuận) đều mang máy móc và sản phẩm về làng lụa Hội An để trình diễn kỹ thuật dệt và nhuộm truyền thống cho công chúng thưởng lãm.

Ông Lê Thái Vũ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tơ lụa Quảng Nam, Phó ban Tổ chức Festival cho biết: “Làng lụa Hội An kế nghiệp truyền thống sản xuất và xuất khẩu tơ lụa từ 300 năm trước ở Hội An sẽ làm cầu nối đưa lụa Việt Nam ra thế giới và thị trường nội địa thông qua các hoạt động tôn vinh văn hóa tơ lụa truyền thống, xây dựng trung tâm thương mại phân phối tơ lụa của cả nước”.

Cũng theo ông Lê Thái Vũ, tất cả các làng lụa truyền thống Việt Nam vẫn đang loay hoay trên con đường bảo tồn và phát triển. Festival tơ lụa sẽ là cơ hội để thu hút các nhà thiết kế, các nhà đầu tư trên thế giới tới tham gia, qua đó giúp các nghệ nhân có thể học hỏi và phát triển công nghệ sản xuất tơ lụa. Đây cũng là dịp các đơn vị ngồi lại tọa đàm, chia sẻ kinh nghiệm phát triển thị trường tơ lụa của các nước nổi tiếng về tơ lụa như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ... để cùng nhau học hỏi và hợp tác. Và đây là dịp du khách có thể xem trình diễn dệt tơ lụa truyền thống dân gian của nhiều làng nghề Việt Nam, đồng thời mua sắm tơ lụa của nhiều nước, một dịp vô cùng hiếm có.

Gắn phát triển làng nghề với du lịch

Không chỉ thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, mà sức hút của du lịch Quảng Nam những năm qua còn là nét đẹp trong văn hóa đa sắc, trong đó có làng nghề và nghề truyền thống. Trong các nghề thủ công truyền thống đã làm nên diện mạo cho vùng đất Quảng Nam, nghề nuôi tằm - dệt lụa đã tạo ra một thứ hàng hóa tơ lụa có thương hiệu nổi tiếng trong và ngoài nước, không chỉ góp phần phát triển kinh tế địa phương, mà còn mang đậm bản sắc văn hóa.

Trong “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn có viết: “...xứ Quảng Nam là đất phì nhiêu nhất thiên hạ. Người Thăng Hoa, Điện Bàn biết dệt vải lụa, vóc, đoạn, lĩnh, là, hoa màu khéo đẹp chẳng kém Quảng Đông...”. Thông qua các hoạt động giao thương trên biển, bắt đầu từ thương cảng Hội An, mặt hàng tơ lụa xứ Quảng đã có mặt ở nhiều nước, được khách hàng ưa chuộng...

Xứ Quảng được coi là “thánh địa” của nghề dệt lụa và đã hình thành, phát triển từ bao đời nay. Những vùng đất có nghề trồng dâu nuôi tằm dệt lụa phát triển như ở các huyện Điện Bàn, Duy Xuyên, Đại Lộc và Thăng Bình; nhiều làng dệt lụa nổi tiếng như làng lụa Hội An (TP Hội An) với truyền thống hơn 300 năm.

Ở vùng Đại Lộc có những làng nghề trồng dâu nuôi tằm dệt lụa lâu đời và nổi tiếng như Hà Dục (xã Đại Đồng), Phú Bò (xã Đại An), Giao Thủy (xã Đại Hòa), Quảng Đợi (xã Đại Cường)... Ở huyện Điện Bàn, dọc hai bên bờ sông Thu Bồn - Chợ Củi là những làng lụa nổi tiếng như: Làng lụa Phú Bông, La Kham, Xuân Đài, Bảo An (xã Điện Quang), Phú Chiêm, Chà Lai, Đông Yên, Tứ Mã (xã Điện Phương)...

Ở huyện Duy Xuyên có nhiều làng cổ dệt lụa-tơ tằm như Mã Châu (nay thuộc xã Duy An) chuyên nghề dệt lụa trắng, làng Chiêm Sơn (quê hương của Bà Chúa tàm tang Đoàn Quý Phi, nay thuộc xã Duy Trinh), ngũ xã Trà Kiệu (Trà Kiệu Đông, Trà Kiệu Tây, Trà Kiệu Nam, Trà Kiệu Trung và Trà Kiệu Thượng nay thuộc hai xã Duy Trung và Duy Sơn).

Những năm gần đây, cũng như nhiều làng nghề truyền thống khác, nghề ươm tơ - dệt lụa của Quảng Nam đang bị mai một dần. Những diện tích cây màu như ớt, thuốc lá, dưa hấu đang thay thế dần những triền dâu xanh ngắt dọc bờ sông Thu Bồn. Vùng quê Duy Xuyên, Đại Lộc vốn là cái nôi của nghề đang dần vắng tiếng thoi...

Tuy nhiên, trong hoàn cảnh khó khăn đó, cũng vụt lên điểm sáng, đó là mô hình phục hồi làng nghề truyền thống thông qua dự án văn hóa - du lịch của doanh nhân Lê Thái Vũ và bạn bè. Mô hình làng lụa Hội An được triển khai xây dựng trên diện tích 2,1ha, cách trung tâm phố cổ Hội An chưa đầy 1km (tại Phường Tân An, TP Hội An).

Từ tháng 7-2012, làng lụa bắt đầu vận hành thử nghiệm hoạt động. Sau hơn 5 năm mở cửa, đến nay làng lụa Hội An đã đón hàng triệu lượt du khách, phần lớn là người nước ngoài. Việc kết hợp phát triển du lịch sinh thái đã góp phần bảo tồn làng nghề - bảo tồn một nét đẹp trong đời sống lao động và văn hóa xứ Quảng.

Thanh Thuận