Không phải ngẫu nhiên, Hàn Quốc ngay lập tức đặt quân đội trong tình trạng báo động cao, Nhật Bản tuyên bố theo dõi sát tình hình Triều Tiên sau cái chết của ông Kim được loan báo. Cũng không phải ngẫu nhiên, thị trường chứng khoán châu Á sụt giảm dây chuyền trong phiên giao dịch ngày 19-12.

Tất cả đều xuất phát từ tâm lý lo ngại sẽ xảy ra bất ổn tại Triều Tiên nói riêng, thậm chí xảy ra hỗn loạn tại khu vực Đông Bắc Á. Suốt hai thập kỷ qua, Triều Tiên đã trụ vững dưới sự chèo lái tuyệt đối của Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Kim Châng In. Cho dù đất nước này phải đối mặt với nạn đói, với tình trạng tụt hậu về kinh tế, song sự ổn định về chính trị đã được xác lập một cách tuyệt đối.

Sự ổn định về chính trị của Triều Tiên không chỉ mang lại lợi ích cho người dân nước này mà cả khu vực Đông Bắc Á, đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc. Xét về mặt địa chính trị, Triều Tiên xem như vùng đệm an ninh của Trung Quốc. Chính vì vậy, từ nhiều năm nay, Trung Quốc đã kiên trì khuyến khích Triều Tiên thay đổi trong ổn định, tiến hành các cải cách kinh tế theo mô hình riêng phù hợp với điều kiện thực tế để mở cửa đất nước đang bị cô lập với thế giới bên ngoài.

Cái chết đột ngột của ông Kim Châng In khiến Trung Quốc lo ngại sẽ có những thay đổi diễn ra quá nhanh và không thể đoán trước được ở Triều Tiên, dẫn đến việc Bắc Kinh mất quyền kiểm soát đối với quốc gia đang bị lệ thuộc chặt chẽ vào viện trợ của Trung Quốc này.

Đối với Hàn Quốc, hai miền vẫn trong tình trạng chiến tranh kể từ khi kết thúc cuộc nội chiến 1950-1953. Cho dù có khác biệt lớn nhưng Hàn Quốc không mong muốn một sự sụp đổ hoặc hỗn loạn ở miền Bắc. Chính phủ Hàn Quốc những năm gần đây đang chuẩn bị cho một kịch bản thống nhất đất nước trong hòa bình, khi sự chênh lệch về kinh tế - xã hội giữa hai miền dần được thu hẹp. Một làn sóng di tản ồ ạt hay những bất ổn an ninh nảy sinh khi chính quyền Bình Nhưỡng sụp đổ là điều giới chức Xơ-un hoàn toàn không mong muốn.

Sau cú đột quỵ của ông Kim hồi giữa năm 2008, các nguồn tin tình báo của Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều nước đều tập trung phán đoán xem ông Kim, bị cho là mắc bệnh ung thư, có thể sống được bao lâu. Giả thuyết được nhiều nguồn đề cập là từ 3 đến 5 năm. Tuy nhiên, sự hồi phục ngoài dự đoán của nhà lãnh đạo Triều Tiên với những chuyến công cán cả trong và ngoài nước khá dày trong năm 2010 và 2011 khiến dư luận càng bất ngờ khi ông đột ngột qua đời.

“Ổn định Triều Tiên là lợi ích của các quốc gia láng giềng”

Trong cuộc gặp với lãnh đạo đảng cầm quyền và các đảng đối lập, ngày 22-12, Tổng thống Hàn Quốc Li Miêng Pắc đã khẳng định như vậy. Ông đồng thời nhấn mạnh việc sớm ổn định hệ thống chính quyền ở Triều Tiên là lợi ích quốc gia của Hàn Quốc.

Chính phủ Hàn Quốc cho biết, phương châm và mục tiêu cơ bản của Xơ-un về các chính sách đối với Triều Tiên sẽ không có sự thay đổi sau khi nhà lãnh đạo Kim Châng In qua đời. Phát biểu trước khi rời Xơ-un đi Bắc Kinh để thảo luận về tình hình sau sự ra đi của ông Kim Châng In, Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân của Hàn Quốc Lim Sung Nam cho biết, nước này và Trung Quốc đã nhất trí nỗ lực nhằm giúp bán đảo Triều Tiên duy trì ổn định.

Truyền thông Triều Tiên đã công khai kêu gọi người dân đoàn kết quanh nhà lãnh đạo mới Kim Châng Un nhằm đưa đất nước vượt qua thời khắc khó khăn hiện nay. Ngày 22-12, Triều Tiên đã tuyên bố thời đại Kim Châng Un đã bắt đầu với việc xác định người con út của cố lãnh đạo Kim Châng In là “người thừa kế sự nghiệp cách mạng và là nhà lãnh đạo của nhân dân”.

Với chiến lược duy trì ổn định tình hình Triều Tiên trong vòng kiểm soát, Trung Quốc, liên minh chiến lược của Triều Tiên cũng thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ với Kim Châng Un khi nói rằng: “Chúng tôi chắc chắn rằng nhân dân Triều Tiên sẽ tuân theo ý nguyện của đồng chí Kim Châng In, sẽ thống nhất xung quanh Đảng Lao động Triều Tiên, tuân theo sự lãnh đạo của đồng chí Kim Châng Un để biến nỗi đau thành sức mạnh.”

Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì cũng đã có các cuộc trao đổi qua điện thoại với người đồng cấp Nga và Nhật Bản, thảo luận về tình hình bán đảo Triều Tiên. Các bên đều nhất trí đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên là lợi ích chung và các bên sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ vì mục đích này. Những cam kết này cũng được đưa ra trong các cuộc trao đổi trước đó giữa ông Dương Khiết Trì với Ngoại trưởng Hàn Quốc và Mỹ.

Dù muốn hay không, các nước lớn cũng như các quốc gia trong khu vực đều phải nhất trí với nhau rằng duy trì sự ổn định trên bán đảo Triều Tiên là ưu tiên trên hết. Trước mắt, có thể Triều Tiên sẽ phải chịu những sức ép từ bên ngoài, đặc biệt là Mỹ, Nhật Bản, song nếu nhìn nhận theo cách đánh giá của một số chuyên gia quốc tế thì đây cũng chính là cơ hội để Triều Tiên mở cửa, cải thiện quan hệ với thế giới bên ngoài.