Người nhập cư tại một trại tị nạn ở thị trấn Giơ-gen-gia miền Nam Ma-xê-đô-ni-a. Ảnh: AP

Bên cạnh các giá trị nhân văn, không thể phủ nhận là chính sách đón tiếp người nhập cư đòi hỏi nhiều nguồn lực tài chính. Cuộc khủng hoảng về người di cư ở lục địa già đang có chiều hướng gia tăng và những con số thống kê đã khiến nhiều người ngỡ ngàng. Vì vậy, năng lực đón tiếp của các nước thành viên EU trở thành chủ đề được bàn cãi.

Trong khi Đức và Pháp ủng hộ đề xuất nhằm giúp chia sẻ sức ép với các nước ở tuyến đầu như I-ta-li-a, Hy Lạp và Hung-ga-ri, thì đề xuất hạn ngạch này bị các nước như Cộng hòa Séc, Xlô-va-ki-a và Ru-ma-ni phản đối mạnh mẽ. Thủ tướng Cộng hòa Séc B.Xô-bốt-ca khẳng định rằng, đất nước ông sẽ không bao giờ chấp nhận hạn ngạch bắt buộc và cho biết, hệ thống đó "sẽ không có hiệu quả", còn Xlô-va-ki-a lại nói rằng, họ sẽ cố gắng ngăn chặn các biện pháp ràng buộc như vậy. Trong khi đó, Hung-ga-ri đang gấp rút hoàn tất việc xây dựng hàng rào ngăn chặn người nhập cư gây tranh cãi ở biên giới nước này vào trung tuần tháng 9.

Ngày 13-9, Đức đã khôi phục việc kiểm soát biên giới sau khi thừa nhận không thể xử lý làn sóng người di cư cao kỷ lục nhằm thắt chặt dòng người đổ vào nước này. Vài giờ sau tuyên bố bất ngờ của Béc-lin, các quan chức Đức đã bắt đầu thực hiện việc kiểm tra hộ chiếu gần biên giới với Áo. Theo đó, tất cả những người đi qua ranh giới này đều bị kiểm tra hộ chiếu, thay vì tự do đi lại như trước đây. Bộ trưởng Nội vụ Đức Thô-mát Đơ Mai-xi-rơ cho biết, mục đích của quyết định này nhằm hạn chế dòng người tị nạn tràn vào Đức cũng như lập lại trật tự tại khu vực biên giới để đảm bảo các yêu cầu về an ninh.

Việc khôi phục kiểm soát biên giới của Đức là dấu hiệu cho thấy sự đảo ngược hoàn toàn quyết định trước đó của Thủ tướng An-giê-la Méc-ken là mở cửa đón người di cư vào nước này. Việc tăng cường kiểm soát biên giới đồng nghĩa với việc Đức tạm hoãn tham gia hệ thống kiểm soát không biên giới Schengen trong khối EU, một trong những nền tảng của hội nhập châu Âu, kể từ khi liên minh này được thành lập vào những năm 1990.

Theo báo cáo công bố ngày 11-9 của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), hơn 430.000 người di cư đã đến châu Âu trong năm nay qua đường biển Địa Trung Hải, trong đó có 309.356 người đã tới Hy Lạp, 12.139 người tới I-ta-li-a, 2.166 người tới Tây Ban Nha và 100 người tới đảo quốc Man-ta. Khoảng 2.750 người đã bỏ mạng giữa biển khơi trên hành trình tìm miền đất hứa.

Hành động của Đức đã được Thủ tướng Hung-ga-ri Vích-to Ô-ban hoan nghênh. Thủ tướng Ô-ban cho biết, nước này đã đề xuất với các đối tác trong EU về việc cung cấp cho các nước láng giềng Xy-ri là Li-băng, Gioóc-đa-ni và Thổ Nhĩ Kỳ khoản viện trợ 3 tỷ ơ-rô (tương đương 3,4 tỷ USD), hoặc có thể nhiều hơn nếu cần thiết, để góp phần ngăn chặn làn sóng người di cư tràn vào châu Âu. Theo đó, mỗi nước trong EU nên đóng góp thêm 1% cho ngân sách của khối này thông qua việc cắt giảm những khoản chi tiêu khác để có được số tiền nói trên. Tuy nhiên, ông Ô-ban cũng nhấn mạnh, thật ảo tưởng khi cho rằng, số tiền trên có thể thực sự giải quyết được vấn đề.

Một số nhà phân tích cho rằng, các nước xuất xứ của người tị nạn và các nước tiếp nhận quá cảnh cũng phải tính đến những biện pháp kiên quyết để tránh những làn sóng di cư thảm họa. Với các Chính phủ đã đến lúc cần tăng cường các biện pháp phối hợp với Cơ quan quản lý biên giới châu Âu (Frontex), hỗ trợ tài chính cho các chương trình cứu hộ, đấu tranh lâu dài với các tổ chức buôn người và tạo ra những con đường hợp pháp để hội nhập châu Âu.