Nữ Chủ tịch đầu tiên của FED Gia-nét Y-ê-len. Ảnh: professeurforex.com

Quý bà nhỏ bé có chỉ số IQ cao

Gia-nét Y-ê-len sinh năm 1946 trong gia đình có bố là bác sĩ, mẹ là giáo viên. Con đường học vấn của bà Gia-nét Y-ê-len bắt đầu từ phố Brúc-lin, Niu Yoóc. Bà theo học chuyên ngành kinh tế tại Đại học Brao năm 1967 và lấy bằng tiến sĩ kinh tế ở Đại học Y-a-lơ (năm 1971).

Với tấm bằng tiến sĩ của Đại học Y-a-lơ, bà đã tham gia công tác giảng dạy tại các trường đại học có uy tín ở Mỹ như Ca-li-pho-ni-a, Bơ-cơ-li và Ha-vớt. Bà đã công bố các nghiên cứu về nhiều chủ đề như chính sách tiền tệ tối ưu, sự cứng nhắc của chi phí nhân công và giá, và thương mại.

Đặc biệt, người phụ nữ nhỏ bé này rất có duyên với FED. Trước khi trở thành Chủ tịch FED, bà Gia-nét Y-ê-len từng là chuyên gia kinh tế tại Hội đồng Thống đốc của FED, rồi thành viên Hội đồng Thống đốc, Chủ tịch và CEO của FED chi nhánh Xan Phran-xi-xcô, rồi Phó Chủ tịch FED. Tính tổng cộng, Bà Gia-nét Y-ê-len đã làm việc cho FED với thời gian nhiều hơn cả 3 Chủ tịch FED gần đây nhất. Ngoài ra, trong mắt giới chuyên môn, gia đình của bà Gia-nét Y-ê-len thực sự đáng nể trọng. Chồng bà Gia-nét Y-ê-len là ông Gioóc-giơ A-cơ-lốp, người đồng đoạt giải Nô-ben Kinh tế năm 2001. Con trai bà Gia-nét Y-ê-len là Rô-bớt A-cơ-lốp, hiện là trợ lý giáo sư tại Đại học Ua-vích. Bà Gia-nét Y-ê-len từng chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn rằng, nếu có dịp ăn tối tại nhà bà, các vị khách sẽ phải nghe các cuộc thảo luận về kinh tế tại bàn ăn.

Có vóc dáng nhỏ nhắn, nhưng bà Y-ê-len không phải là một người phụ nữ dễ lẫn vào đám đông. Năm nay 67 tuổi và sở hữu một mái tóc ngắn bạc trắng như cước, bà gây ấn tượng với người đối diện bởi ánh mắt cương trực và đôn hậu. Những người đồng nghiệp cũ ở Đại học Ca-li-pho-ni-a miêu tả bà Y-ê-len là "một quý bà nhỏ bé với chỉ số IQ cao". Trong mắt bạn bè, bà Y-ê-len là một người có suy nghĩ chín chắn và mang một phong cách khiêm tốn dù có học thức và địa vị đáng nể.

Duyên nợ với FED

Theo báo chí Mỹ, thực ra, bà Y-ê-len không phải là người mà Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma tính đến đầu tiên cho cương vị người kế nhiệm ông Bơ-nan-ki. Ban đầu, ông La-ri Xăm-mơ, một cựu trợ lý cấp cao của ông Ô-ba-ma, mới được xem là nhân vật nổi trội nhất trong số các ứng cử viên cho chức Chủ tịch FED.

Tuy nhiên, sau đó, ông La-ri Xăm-mơ bất ngờ rút lui khỏi cuộc đua do vấp phải sự phản đối nhằm vào việc ông ủng hộ nới lỏng các quy chế giám sát đối với ngành tài chính Mỹ trong thập niên 1990. Sự nới lỏng quy chế này được cho là nguyên nhân quan trọng dẫn tới cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Với sự rút lui của ông La-ri Xăm-mơ, bà Y-ê-len trở thành ứng cử viên nổi trội nhất cho cương vị người đứng đầu FED.

Ngày 9-10-2013, Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma đã đề cử bà Gia-nét Y-ê-len vào chức Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang. Tổng thống Ô-ba-ma khẳng định, bà Y-ê-len là người tận tụy với nhiệm vụ tạo công ăn việc làm tại Mỹ và việc chọn bà làm người đứng đầu FED (có vai trò như Ngân hàng Trung ương) của nền kinh tế số 1 thế giới là một trong những quyết định quan trọng nhất mà ông từng đưa ra. "Tôi xem xét rất nhiều yếu tố. Quan trọng nhất trong số đó là một sự thấu hiểu về nhiệm vụ kép của FED: Chính sách tiền tệ mạnh để đảm bảo rằng chúng ta kiểm soát được lạm phát, nhưng cũng đồng thời tăng cường tạo công ăn việc làm. Đó là thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế hiện nay. Tôi tìm thấy những phẩm chất này ở bà Gia-nét Y-ê-len", ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh.

Với việc Thượng viện ngày 6-1-2014 thông qua quyết định bổ nhiệm bà Y-ê-len làm Chủ tịch của FED ở nền kinh tế lớn nhất hành tinh, người phụ nữ tài ba này đã trở thành một trong những phụ nữ quyền lực nhất hiện nay. Giữ vai trò mới này, bà Y-ê-len sẽ được hưởng mức lương gần 200.000USD/năm.

Bài toán về kinh tế

Theo giới chuyên gia, bà Y-ê-len nắm quyền FED trong thời điểm khá thuận lợi, bởi theo số liệu được Bộ Lao động Mỹ công bố cuối năm 2013, tỷ lệ thất nghiệp của nước này đã giảm 7%, mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua. Hơn nữa, nền kinh tế Mỹ đang trên đà phục hồi nhanh.

Là người kế nhiệm của nhà kinh tế kỳ cựu Bơ-nan-ki, bà Y-ê-len sẽ phải đối mặt với một thách thức rất lớn, đó là làm thế nào để tăng trưởng kinh tế bớt phụ thuộc vào gói kích thích, bắt đầu từ lần giảm nới lỏng đầu năm nay. Cuộc họp đầu tiên của bà trong vai trò Chủ tịch FED sẽ bắt đầu vào ngày 18-3 tới đây.

Tuy nhiên, năm 2014 sẽ là năm lãi suất đồng USD tiếp tục thấp kỷ lục và bắt đầu cho một chu kỳ lạm phát tăng mạnh. Do đó, thách thức lớn nhất đang chờ đợi bà Y-ê-len là phải tìm được cách điều chỉnh chính sách phù hợp nhất với tình hình mới cũng như cắt giảm thêm tỷ lệ thất nghiệp xuống 6%. Mặt khác, nếu sự nới lỏng định lượng tiền tệ (QE) quá mạnh vẫn được duy trì, nguy cơ hình thành bong bóng tài sản sẽ xuất hiện. Mới đây, FED đã cắt giảm quy mô của QE lần thứ 3 từ mức 85 tỷ USD/tháng còn 75 tỷ USD/tháng, trong khi giữ lãi suất cơ bản đồng USD ở mức 0 - 0,25%. Trong khi đó, việc thắt chặt chính sách quá nhanh chóng có thể đẩy nền kinh tế lớn nhất thế giới quay trở lại thời kỳ tăng trưởng trì trệ, thậm chí là suy thoái.

Bên cạnh đó, một thách thức đặt ra với bà Y-ê-len là làm thế nào để duy trì vai trò định hướng kỳ vọng của các nhà đầu tư. Nhiều người cũng hy vọng rằng, dưới sự lãnh đạo của bà Y-ê-len, FED sẽ được điều khiển một cách uyển chuyển hơn để vừa tiếp tục kích thích kinh tê, vừa tránh được búa rìu của các nghị sĩ đảng Cộng hòa.

Bà Y-ê-len được coi là người có quan điểm ôn hòa, bởi vì, bà luôn theo đuổi cách tiếp cận chính sách "kiểm soát tối ưu". Vị chuyên gia kinh tế này ủng hộ các biện pháp chính sách làm giảm tỷ lệ thất nghiệp, cho dù các chính sách đó có thể đẩy tỷ lệ lạm phát tăng. Năm 1995, bà từng tuyên bố "khi các mục tiêu mâu thuẫn với nhau và tình hình đòi hỏi phải có những thỏa hiệp kiên quyết, đối với tôi, một cách giải quyết khôn ngoan và nhân văn đôi khi là để lạm phát tăng, cho dù tỷ lệ lạm phát khi đó đã vượt quá con số mục tiêu".