Một đường dây tội phạm mua bán người bị BĐBP Lào Cai phát hiện, xử lý.

Thực trạng đáng báo động

Báo cáo của Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an cho biết, thời gian gần đây, mặc dù cơ quan chức năng đã triển khai nhiều biện pháp để ngăn chặn tình trạng mua bán người, nhưng tình hình loại tội phạm này vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt là mua bán người dưới dạng lừa đưa người ra nước ngoài rồi bán vào các động mại dâm, lao động cưỡng bức hoặc hôn nhân trái pháp luật.

Điều đáng lo ngại là, mặc dù các cơ quan chức năng đã áp dụng các biện pháp tương đối đồng bộ, nhằm giải quyết tận gốc rễ vấn nạn này, song tình hình mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới vẫn không giảm, đặc biệt là ở khu vực biên giới phía Bắc và Tây Nam.

Theo số liệu của Ban Phòng chống tội phạm của Chính phủ (138/CP), 6 tháng đầu năm 2015, trên cả nước đã phát hiện 34 vụ đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em; 449 nạn nhân bị mua bán đã được lực lượng chức năng xác minh, giải cứu, tiếp nhận, trong đó, BĐBP giải cứu và tiếp nhận 64 nạn nhân, Bộ Ngoại giao tiếp nhận, hỗ trợ 27 nạn nhân.

Nhìn lại những vụ án mua bán người đã bị xử lý trước pháp luật, có thể thấy bọn buôn người thường tổ chức thành đường dây, ổ nhóm cấu kết chặt chẽ giữa đối tượng trong và ngoài biên giới; chúng còn triệt để sử dụng các chiêu bài như tìm kiếm, môi giới việc làm, dịch vụ hôn nhân, sau đó lừa bán ra nước ngoài. Các nạn nhân bị đưa ra nước ngoài chủ yếu để hành nghề mại dâm, cưỡng ép làm việc tại các nhà hàng, khách sạn, hộp đêm hay các vũ trường ăn chơi thác loạn ở các khu kinh tế mở, hoặc bắt buộc họ chung sống như vợ chồng với những đối tượng là đàn ông sở tại không có khả năng lấy vợ...

Điều đáng báo động là, mặc dù các cơ quan chức năng tăng cường triển khai các biện pháp chống mua bán người, nhưng hoạt động tội phạm này vẫn không giảm, trái lại, có chiều hướng ngày càng phức tạp. Theo báo cáo của cơ quan chức năng, từ đầu năm 2015 đến nay, các cơ quan chức năng đã điều tra, phát hiện 150 vụ mua bán người, bắt 244 đối tượng, trong đó, lực lượng Công an khởi tố 114 vụ và 205 người, BĐBP khởi tố 36 vụ, bắt 39 người, Viện Kiểm sát nhân dân các cấp đã truy tố 104 vụ, 198 bị can, trong đó, 71 vụ và 136 bị can về tội mua bán người.

Đâu là giải pháp?

Qua các vụ mua bán người xảy ra gần đây cho thấy, các nạn nhân bị mua bán thường sa vào bẫy bởi rất nhiều thủ đoạn của bọn tội phạm buôn người, song, chung nhất vẫn là thông qua mạng xã hội trên internet như facebook, zalo hay điện thoại để "kết bạn", tâm sự với nạn nhân, hứa hẹn tìm việc làm với mức lương cao, sau đó, lừa dẫn họ vượt biên giới ra nước ngoài để bán cho các "mẹ mìn". Trong 6 tháng đầu năm, hiện tượng này nổi lên tại địa bàn tỉnh Lai Châu, cơ quan chức năng đã bắt 5 đối tượng lừa bán 19 phụ nữ, trẻ em sang Trung Quốc.

Một thủ đoạn khác cũng khá phổ biến mà bọn "mẹ mìn" hay áp dụng là "giới thiệu làm con nuôi" cho các gia đình hiếm muộn, nhưng thực chất chỉ là hoạt động mua bán trẻ em, thậm chí đánh cắp, chiếm đoạt không hơn không kém.

Từ đầu năm 2015 trở lại đây, tại 3 tỉnh Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu đã xảy ra 20 vụ việc thuộc dạng này. Riêng với những trường hợp lừa bán phụ nữ ra nước ngoài thông qua môi giới hôn nhân trái pháp luật, tổ chức xem mặt, chọn vợ cho người nước ngoài, từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện 200 vụ, 310 đối tượng, 548 nạn nhân.

Không cần nói thì ai cũng biết, nỗi khổ nhục của các nạn nhân bị mua bán, trao tay như những món hàng. Thực tế, qua các vụ án mua bán người bị phát giác, mà nạn nhân may mắn tự trốn thoát hoặc được giải cứu cho thấy, trong các động mại dâm, họ bị cưỡng ép phục vụ tình dục cho những du khách nước ngoài hoặc những người đàn ông bản xứ. Trong các gia đình "chồng hờ", ngoài việc bị cưỡng bức tình dục, họ còn phải lao động quần quật ngày đêm. Nếu bất mãn, trái lời hoặc bỏ trốn, họ sẽ bị đánh đập tàn nhẫn. Chính vì vậy, theo đánh giá của các cơ quan chức năng, tội phạm mua bán người đang được xác định là một trong 4 nhóm tội phạm nguy hiểm nhất hiện nay.

Trước tình hình diễn biến phức tạp của tội phạm mua bán người, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo các cơ quan chức năng phải chặn đứng và làm giảm ngay loại tội phạm nguy hiểm này. Tuy nhiên, do điều kiện địa lý và tính chất phức tạp của sự việc, nên việc đấu tranh với tội phạm mua bán người gặp nhiều trở ngại, mặc dù đã có nhiều biện pháp đồng bộ được triển khai.

Tại các hội thảo chuyên đề bàn về công tác phòng, chống mua bán người thời gian qua, nhiều ý kiến cho rằng, việc "rung chuông" cảnh tỉnh, tức là công tác truyền thông xã hội đối với tệ nạn mua bán người chưa "ăn nhịp" với các biện pháp trấn áp tội phạm. Các đợt cao điểm chống tội phạm buôn người chưa được làm thường xuyên, chưa có sự chung tay, góp sức của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Để chặn đứng vấn nạn xã hội nguy hiểm này, bên cạnh việc "lấp đầy" các "khoảng trống" trên, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác tuyên truyền để mọi người nâng cao cảnh giác. Công tác phòng chống mua bán người phải luôn được coi là một công tác toàn diện, phải vừa chống vừa phòng ngừa, vừa "rung chuông" và vừa mạnh tay trấn áp, có như vậy, tội phạm mua bán người mới sớm được đẩy lùi.