Biên phòng - Góc tường rêu mốc dẫn ra chiếc cổng tán, giàn trầu xanh mướt mát. Trầu vươn những cánh tay mảnh khảnh quấn quýt lấy mấy cành tre khô đét cao lêu khêu bà tôi dựng dựa vào thành bể nước mưa leo lên. Những chiếc lá hình trái tim khẽ lúc lắc làm duyên với chàng gió đa tình. Lá nào lá nấy căng vòm ngực xanh hứng nắng vàng. Bà chăm chút giàn trầu như chăm bẵm một đứa cháu bé bỏng trong nhà. Khi bình minh vừa hửng nắng, bà thức dậy lọ mọ chống gậy ra bờ giếng múc một gầu nước mát, trong vắt, vừa tưới vừa thủ thỉ nói chuyện gì đó với giàn trầu. Bà dứt khoát không cho tưới giàn trầu bằng nước bẩn, nước vo gạo, nước xà phòng,...
Mùa đông, bà lấy manh chiếu che chắn những cơn gió mùa đông bấc se sắt thốc vào giàn trầu. Đặc biệt, mỗi khi có sương giá cuối năm lây rây, bà còn lấy cả chiếc màn cũ để che chắn. Có hôm, bà tỉ mẩn cả buổi chiều bên giàn trầu, vừa nhổ những ngọn cỏ loi nhoi mọc quanh gốc trầu, vừa chăm chút, vun xới đất cho tơi xốp và chằng buộc lại giàn cho vững chắc...
Bà bảo, trầu như cô thiếu nữ thuở trăng tròn, tay người lạ hái là trầu giận, trầu hờn, lụi dần, héo úa, rụng rơi rồi chết. Bà dặn tôi có hái trầu ban đêm thì nhớ đánh thức trầu: "Trẩu trẩu trầu trầu/ Mày làm chúa tao/ Tao làm chúa mày/ Tao không hái ngày/ Thì tao hái đêm". Tôi thuộc nằm lòng câu thần chú gọi trầu ấy.
"Cháu ơi, hái giúp bà mấy lá trầu nào!". Nghe tiếng bà gọi, dẫu rằng đang túm tụm chơi đồ hàng, ô ăn quan hay trốn tìm với lũ bạn hàng xóm, tôi cũng chạy một mạch đến bên giàn trầu, lau vội bàn tay lấm lem đất cát vào quần rồi khẽ khàng nhón tay ngắt cuống lá, xếp gọn lá trầu trên tay nâng niu như một điều gì đó linh thiêng lắm.
Tôi ngồi xổm đăm chiêu nhìn bà têm trầu. Đôi tay bà thoăn thoắt phết một ít vôi rồi cuộn tròn lá trầu, lấy cuống lá ghim lại. Bỏ một miếng cau bổ sáu, một miếng vỏ nhỏ như cái móng tay và một lá trầu cuộn vôi vào chiếc cối bằng đồng to hơn quả cau, tôi giã trầu cho bà. Tôi tò mò không biết mùi vị của miếng trầu như thế nào nhưng cũng không dám thử vì bà bảo, người ăn không quen sẽ bị say.
Ngồi bên hiên nhà trông ra giàn trầu xanh mướt, vừa bỏm bẻm nhai trầu, bà vừa kể cho tôi nghe sự tích trầu cau. Bà như một kho truyện cổ tích của tuổi thơ tôi. Ngày lễ, Tết hay rằm, mùng một, bà dậy từ rất sớm hái những chiếc lá trầu to nhất, đẹp nhất để dâng lên bàn thờ gia tiên. Bà cũng không quên buộc thành từng mớ từ mười đến mười hai lá bằng sợi rơm nếp vàng óng ả, đem biếu hàng xóm mỗi nhà một mớ.
Một lần bão về trong đêm, mưa xối xả quất ràn rạt bên chái nhà, gió như con ngựa hoang lồng lộn giữa trời. Bà thao thức không ngủ được, rồi bà trở dậy thắp đèn dầu đăm đắm nhìn ra ngoài sân qua khe hở của cánh cửa sổ. Bà lo cho giàn trầu yếu ớt không biết có chống đỡ nổi với cơn bão hung dữ (?).
Sáng hôm sau, khi trời vừa hửng sáng và cơn bão cũng đã tan, bà vội vã chống gậy ra sân. Giàn trầu bị cơn bão quật ngã nằm sõng soài cạnh chiếc cổng tán, đôi mắt đỏ hoe, bà thẫn thờ ngồi thụp xuống bên giàn trầu, nâng trên tay một nhánh trầu bị gió quật tả tơi. Mấy hôm sau đó, bà cứ chống gậy đi ra sân nhìn giàn trầu rồi lại trở vào trong nhà. Tiếng thở dài thườn thượt cùng tiếng lộc cộc, khô khốc của chiếc gậy lọt thỏm trong không gian tĩnh lặng của ngôi nhà.
Thương bà, bố mẹ tôi dựng lại giàn trầu, cắt tỉa những cành bị giập nát, rồi bón phân vào gốc cây. Mấy nhánh trầu yếu ớt mệt mỏi cố bám víu vào thanh tre. Tối nào trước khi đi ngủ, tôi cũng chạy đến bên gốc trầu thì thầm: "Trầu ơi, trầu à, mau mau khỏe lại, xanh tốt để bà vui nhé!" Có lẽ, trầu nghe được những lời thủ thỉ của tôi nên một tuần sau, giàn trầu bắt đầu tươi xanh trở lại. Nhìn giàn trầu khiến đôi mắt bà long lanh niềm vui.
Lên thành phố lập nghiệp, cả năm trời tôi mới về thăm nhà. Bước qua chiếc cổng tán bắt gặp màu xanh mướt mát của giàn trầu tuổi thơ, tôi chợt giật mình thảng thốt. Cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, tôi đã vô tình đánh rơi bao nhiêu kỷ niệm tuổi thơ. Tôi đứng tần ngần bên giàn trầu mà không dám đưa tay hái. Có khi nào trầu coi mình là người lạ để rồi lỡ tay hái trầu giận, trầu hờn?
Bà bảo, trầu như cô thiếu nữ thuở trăng tròn, tay người lạ hái là trầu giận, trầu hờn, lụi dần, héo úa, rụng rơi rồi chết. Bà dặn tôi có hái trầu ban đêm thì nhớ đánh thức trầu: "Trẩu trẩu trầu trầu/ Mày làm chúa tao/ Tao làm chúa mày/ Tao không hái ngày/ Thì tao hái đêm". Tôi thuộc nằm lòng câu thần chú gọi trầu ấy.
"Cháu ơi, hái giúp bà mấy lá trầu nào!". Nghe tiếng bà gọi, dẫu rằng đang túm tụm chơi đồ hàng, ô ăn quan hay trốn tìm với lũ bạn hàng xóm, tôi cũng chạy một mạch đến bên giàn trầu, lau vội bàn tay lấm lem đất cát vào quần rồi khẽ khàng nhón tay ngắt cuống lá, xếp gọn lá trầu trên tay nâng niu như một điều gì đó linh thiêng lắm.
Tôi ngồi xổm đăm chiêu nhìn bà têm trầu. Đôi tay bà thoăn thoắt phết một ít vôi rồi cuộn tròn lá trầu, lấy cuống lá ghim lại. Bỏ một miếng cau bổ sáu, một miếng vỏ nhỏ như cái móng tay và một lá trầu cuộn vôi vào chiếc cối bằng đồng to hơn quả cau, tôi giã trầu cho bà. Tôi tò mò không biết mùi vị của miếng trầu như thế nào nhưng cũng không dám thử vì bà bảo, người ăn không quen sẽ bị say.
Ngồi bên hiên nhà trông ra giàn trầu xanh mướt, vừa bỏm bẻm nhai trầu, bà vừa kể cho tôi nghe sự tích trầu cau. Bà như một kho truyện cổ tích của tuổi thơ tôi. Ngày lễ, Tết hay rằm, mùng một, bà dậy từ rất sớm hái những chiếc lá trầu to nhất, đẹp nhất để dâng lên bàn thờ gia tiên. Bà cũng không quên buộc thành từng mớ từ mười đến mười hai lá bằng sợi rơm nếp vàng óng ả, đem biếu hàng xóm mỗi nhà một mớ.
Một lần bão về trong đêm, mưa xối xả quất ràn rạt bên chái nhà, gió như con ngựa hoang lồng lộn giữa trời. Bà thao thức không ngủ được, rồi bà trở dậy thắp đèn dầu đăm đắm nhìn ra ngoài sân qua khe hở của cánh cửa sổ. Bà lo cho giàn trầu yếu ớt không biết có chống đỡ nổi với cơn bão hung dữ (?).
Sáng hôm sau, khi trời vừa hửng sáng và cơn bão cũng đã tan, bà vội vã chống gậy ra sân. Giàn trầu bị cơn bão quật ngã nằm sõng soài cạnh chiếc cổng tán, đôi mắt đỏ hoe, bà thẫn thờ ngồi thụp xuống bên giàn trầu, nâng trên tay một nhánh trầu bị gió quật tả tơi. Mấy hôm sau đó, bà cứ chống gậy đi ra sân nhìn giàn trầu rồi lại trở vào trong nhà. Tiếng thở dài thườn thượt cùng tiếng lộc cộc, khô khốc của chiếc gậy lọt thỏm trong không gian tĩnh lặng của ngôi nhà.
Thương bà, bố mẹ tôi dựng lại giàn trầu, cắt tỉa những cành bị giập nát, rồi bón phân vào gốc cây. Mấy nhánh trầu yếu ớt mệt mỏi cố bám víu vào thanh tre. Tối nào trước khi đi ngủ, tôi cũng chạy đến bên gốc trầu thì thầm: "Trầu ơi, trầu à, mau mau khỏe lại, xanh tốt để bà vui nhé!" Có lẽ, trầu nghe được những lời thủ thỉ của tôi nên một tuần sau, giàn trầu bắt đầu tươi xanh trở lại. Nhìn giàn trầu khiến đôi mắt bà long lanh niềm vui.
Lên thành phố lập nghiệp, cả năm trời tôi mới về thăm nhà. Bước qua chiếc cổng tán bắt gặp màu xanh mướt mát của giàn trầu tuổi thơ, tôi chợt giật mình thảng thốt. Cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, tôi đã vô tình đánh rơi bao nhiêu kỷ niệm tuổi thơ. Tôi đứng tần ngần bên giàn trầu mà không dám đưa tay hái. Có khi nào trầu coi mình là người lạ để rồi lỡ tay hái trầu giận, trầu hờn?
