Địa bàn biên giới tỉnh Cao Bằng gồm có 37 xã, 3 thị trấn thuộc 7 huyện biên giới, có 393 xóm hành chính, trong đó, có 119 xóm sát biên, với 28.675 hộ/124.520 khẩu thuộc 7 dân tộc chính: Tày, Nùng, Mông, Dao, Kinh, Sán Chỉ, Lô Lô. Những năm qua, từ nguồn vốn đầu tư của Nhà nước, tỉnh đã xây dựng nhiều công trình đường, điện, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa phục vụ sản xuất và đời sống của đồng bào nên đời sống của nhân dân các dân tộc đã từng bước được cải thiện. Đến nay, các xã, thị trấn biên giới đều có đường ô tô từ trung tâm huyện đến các xã, thị trấn biên giới; một số xóm đã có đường bê tông liên xóm, có 5/40 xã đạt chuẩn nông thôn mới.…

Tuy nhiên, so với mặt bằng chung của tỉnh, khu vực biên giới vẫn còn nhiều khó khăn, có 31/40 xã đặc biệt khó khăn; địa hình phức tạp; giao thông bị chia cắt, đi lại khó khăn; khí hậu, thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên xảy ra thiên tai, bão lũ, sạt lở đất. Đến nay, còn 21/393 xóm, bản chưa được sử dụng điện lưới; tỉ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn cao, trên 40,91%. Ngoài ra, mặt bằng dân trí thấp, một số hủ tục lạc hậu như ma chay, cưới xin còn nặng nề, tốn kém; tình trạng tái mù chữ còn tồn tại ở một số xóm, bản.

Theo Đại tá Đặng Hồng Quân, Chính ủy BĐBP Cao Bằng, khẩu hiệu “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” không chỉ thể hiện tình cảm sâu nặng, trách nhiệm của người “chiến sĩ quân hàm xanh” đối với đồng bào các dân tộc, mà còn là phương châm nhất quán và xuyên suốt đối với cán bộ, chiến sĩ đơn vị để vận dụng sáng tạo quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác dân tộc vào địa bàn biên giới. Qua 10 năm triển khai thực hiện Chỉ thị 572-CT/QUTW ngày 5/10/2012 của Quân ủy Trung ương về “Quân đội thực hiện công tác dân tộc trong tình hình mới”, BĐBP Cao Bằng đã có nhiều chủ trương, biện pháp đưa chính sách dân tộc của Đảng sớm vào cuộc sống.

Theo đó, Đảng ủy, Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Cao Bằng đã tổ chức quán triệt, học tập Chỉ thị đến toàn thể cán bộ, chiến sĩ; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị và toàn thể cán bộ, chiến sĩ đơn vị trong triển khai thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc. Chủ động rà soát, hướng dẫn chỉ đạo cấp ủy, các chi, đảng bộ thực hiện có hiệu quả công tác dân tộc trong BĐBP tỉnh. Xây dựng quy hoạch tổng thể cán bộ là người dân tộc thiểu số trong BĐBP Cao Bằng; phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh xây dựng kế hoạch phối hợp thực hiện công tác dân tộc ở khu vực biên giới, các giai đoạn: 2014-2016; 2017-2021; 2022-2025 về “Vận động đồng bào các dân tộc phát triển kinh tế-xã hội; tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia”.

Sau hơn 10 năm quán triệt, triển khai thực hiện, Chỉ thị 572 đã làm cho mọi cán bộ, chiến sĩ trong các đơn vị BĐBP Cao Bằng nhận thức rõ nhiệm vụ thực hiện công tác dân tộc thuộc chức năng, nhiệm vụ chính trị, bản chất, truyền thống của Quân đội; thể hiện tình cảm, trách nhiệm của người quân nhân cách mạng đối với đồng bào các dân tộc. Từ đó, cấp ủy, chỉ huy các đơn vị đã vận dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp thực hiện chính sách dân tộc của Đảng; nắm chắc tình hình, phong tục, tập quán ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực biên giới và âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề “dân tộc” để chống phá cách mạng nước ta.

Trong đó, tập trung tuyên truyền, vận động đồng bào có đạo thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo; tuyên truyền nội dung Quy ước nếp sống văn hóa của dân tộc Mông, Dao tỉnh Cao Bằng, tài liệu “Người Mông không nghe kẻ xấu” do Cục Chính trị BĐBP biên soạn được 702 buổi/32.815 lượt... Tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương cấp Giấy chứng nhận đăng ký sinh hoạt cho 18 điểm nhóm đạo Tin lành theo Chỉ thị số 01/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về công tác đối với đạo Tin lành; làm tốt công tác nắm tình hình kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn với các hành vi lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, giữ vững ổn định tình hình ở khu vực biên giới.

Bên cạnh đó, cấp ủy, chỉ huy các đơn vị đã làm tốt công tác tham mưu và tham gia cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương thường xuyên quan tâm chăm lo các già làng, trưởng bản, trưởng các dòng họ, người có chức sắc trong các tôn giáo và những người có uy tín trong cộng đồng các dân tộc ở khu vực biên giới. Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh tổ chức 2 đợt cho 70 lượt người có uy tín, già làng, trưởng bản đi an dưỡng, thăm quan. Hàng năm, Bộ chỉ huy và các đơn vị tổ chức thăm hỏi, động viên, tặng quà hộ gia đình người Mông tiêu biểu, già làng, trưởng bản, người có uy tín. 10 năm qua, đã tặng 975 suất quà trị giá 305 triệu đồng.

Từ năm 2012 đến nay, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Đảng ủy BĐBP Cao Bằng đã tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo, huy động mọi nguồn lực về nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội ở khu vực biên giới như: Các Chương trình 120, 135, 167, 143, Nghị quyết 30a-NQ/CP, Nghị quyết 80-NQ/CP, 2 Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững… Trên cơ sở đó, Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh đã trực tiếp thực hiện 12 dự án đầu tư, với tổng số vốn trên 264 tỷ đồng, xây dựng 163,1 km đường tuần tra biên giới. Đồng thời lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị trực tiếp hoặc phối hợp thực hiện có hiệu quả phong trào xây dựng nông thôn mới, vận động cán bộ, chiến sĩ ủng hộ quỹ xây dựng nông thôn mới được 830 triệu đồng, giúp đỡ 6 xã biên giới hoàn thành 19 tiêu chí về nông thôn mới.

Cùng với đó, các đơn vị đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình dự án triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao mức sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo ở khu vực biên giới. Trực tiếp tham gia giúp dân lao động sản xuất 1.208 ngày công; tích cực phối hợp với các ban, ngành đoàn thể tổ chức tập huấn, bồi dưỡng được 25 lớp/872 học viên về kiến thức phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo; tuyên truyền về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất được 43 buổi/107 lượt người, phát triển vùng mía nguyên liệu ở huyện Quảng Hòa, Hạ Lang, trồng gừng ở Hà Quảng, trồng hồi ở Bảo Lạc...

Hằng năm, BĐBP đều xây dựng kế hoạch chiếu phim tuyên truyền, biểu diễn văn nghệ phục vụ cán bộ, nhân dân khu vực biên giới nhằm góp phần nâng cao nhận thức cho nhân dân khu vực biên giới về các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; các quy định của địa phương; xây dựng nếp sống văn hóa trong cộng đồng dân cư. Qua đó, để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số, nhất là đồng bào dân tộc Mông, Dao.

Những biện pháp trên của BĐBP Cao Bằng đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hình thành nên những điểm sáng về kinh tế, văn hóa, xã hội trên biên giới.

Hà Mi