Trung tá Nguyễn Văn Hùng (đầu tiên từ phải qua), Đồn phó cửa khẩu Đồn BP CKQT Móng Cái trực tiếp chỉ đạo cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ.

Chúng tôi có mặt tại Trạm BP CKQT Móng Cái vào lúc 6 giờ chiều. Trong bóng chiều nhập nhoạng, từng đoàn người nối nhau chen chúc chờ được làm thủ tục xuất nhập cảnh qua biên giới. Trong khi đó, hàng ngàn người dân, kẻ gánh, người vác với đủ các loại hàng hóa, chen lấn từng bước làm thủ tục nhập cảnh về nước.

Theo báo cáo của cơ quan chức năng, tại cửa khẩu Móng Cái thời gian này, ước tính, lượng người xuất nhập cảnh qua cửa khẩu bằng các loại giấy tờ như: Hộ chiếu, giấy thông hành xuất nhập cảnh và giấy thông hành xuất nhập cảnh cư dân biên giới với nhiều mục đích khác nhau như thăm thân, du lịch, thương mại, trao đổi hàng hóa, lên tới 12 nghìn lượt/ngày.

Trung tá Nguyễn Văn Hùng, Đồn phó cửa khẩu Đồn BP CKQT Móng Cái cho biết: Lượng người qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái tăng đột biến thời gian qua là do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc các lực lượng chức năng ra quân quyết liệt, tăng cường phòng, chống buôn lậu cuối năm, tất cả những điểm có thể xảy ra tình trạng hàng lậu được tuồn về Móng Cái đều bị bịt chặt, khiến nhiều người chuyển hướng sang xách hàng qua cửa khẩu Móng Cái bằng giấy thông hành xuất nhập cảnh cư dân biên giới.

Hiện, trên địa bàn TP Móng Cái, có 8/17 xã, phường nằm trong diện trên, gồm Hải Hòa, Trần Phú, Ka Long, Ninh Dương, Trà Cổ, Bắc Son, Hải Sơn, Bình Ngọc, với khoảng 5 vạn dân. Có gia đình huy động mọi thành viên, từ người già tới trẻ em lũ lượt sang Trung Quốc xách hàng về.

Trước thực trạng cư dân biên giới đổ xô sang Trung Quốc xách hàng, hiện có nhiều ý kiến khác nhau về việc sửa đổi, bổ sung đối với các cơ chế, chính sách dành cho những cư dân này. Một số ý kiến cho rằng, nên quy định, mỗi cư dân đủ điều kiện và có giấy thông hành xuất nhập cảnh cư dân biên giới chỉ được phép đi 1 lần/tuần qua biên giới mua hàng miễn thuế với mức dưới 2 triệu đồng, thay cho 1 lần/ngày/người như hiện nay. Bởi, với "cơ chế thoáng" này, một cư dân biên giới có thể "vô tư" một ngày xách tới vài chuyến hàng qua biên giới, chỉ cần không vượt quá 2 triệu đồng/lần. Vô hình chung, đây cũng là một cơ chế tạo ra kẽ hở cho người dân đi buôn lậu dưới hình thức trá hình. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, đối với các tỉnh có biên giới, nên giữ chính sách như hiện nay, nhằm tạo điều kiện cho bà con phát triển kinh tế, để bà con yên tâm làm ăn, sinh sống, qua đó góp phần xây dựng, bảo vệ vùng biên.

Ngoài ra, việc lượng người tăng đột biến thời gian gần đây còn do không ít người sử dụng cả hộ chiếu để "tranh thủ" mang hàng qua cửa khẩu kiếm lời. Một người dân chuyên làm nghề xách hàng qua biên giới thật thà tiết lộ "mánh khóe": "Tôi mặc 4-5 cái áo, 2-3 cái quần trên người cùng một lúc, cơ quan chức năng biết là hàng xách từ bên kia về, nhưng xử lý ra sao nếu tôi bảo quần áo đó tôi mặc từ bên Việt Nam".

Còn theo một lãnh đạo Ban Chỉ đạo phòng chống buôn lậu, hàng giả tỉnh Quảng Ninh, việc số lượng người qua cửa khẩu chính ngạch xách hàng về cho thấy, việc siết chặt phòng, chống buôn lậu đã có hiệu quả.

"Tuy nhiên, để hạn chế việc người dân buôn lậu trá hình, thì quan trọng nhất là phải kiểm soát đầu ra như thế nào. Chúng tôi đã chỉ đạo các địa phương, các cơ quan liên quan phải kiểm soát chặt thị trường, để không hình thành các điểm tích hàng lớn; tuyên truyền để nhân dân hiểu, không găm hàng đến mức quá lớn, không tiếp tay cho các đầu nậu" - Vị cán bộ này cho biết - "Đặc biệt, phải kiểm soát chặt, xử lý nghiêm đối với các loại hàng không đúng chủng loại và vượt định mức 2 triệu đồng/người/ngày".

Được biết, riêng trong tháng 11, thu thuế xuất nhập khẩu tại cửa khẩu Móng Cái gần bằng tổng cộng 10 tháng của năm, trong đó chủ yếu nhờ thu thuế từ các loại hàng không đúng chủng loại và vượt định mức 2 triệu đồng.

Cũng theo một cán bộ hải quan, hiện, một số lượng lớn các loại hàng thuộc nhóm đối tượng được miễn thuế đã được giữ để chờ xử lý, cùng với lượng hàng vượt định mức 2 triệu đồng/người/ngày và hàng hóa không đúng chủng loại. Ngoài việc làm thủ tục cho người dân xuất nhập cảnh, những ngày qua, các lực lượng chức năng phải căng mình để "cân, đo, đong, đếm" vì số lượng hàng hóa về quá lớn.

Dòng người nối tiếp nhau xếp hàng chờ đợi xuất, nhập cảnh qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái.

Trung tá Trần Thanh Tùng, Chính trị viên phó Đồn BP CKQT Móng Cái cho biết: Trước tình hình giao thương tại khu vực cửa khẩu quốc tế Móng Cái ngày càng nóng, bám sát sự chỉ đạo của trên, Ban chỉ huy Đồn BP CKQT Móng Cái đã xây dựng Kế hoạch và Nghị quyết chuyên đề nhằm đảm bảo công tác an ninh trật tự tại cửa khẩu; tăng cường quân số dao động từ 30-35 đồng chí, có thêm Đội cơ động gồm 10 đồng chí được trang bị công cụ hỗ trợ và chó chiến đấu để xử lý các tình huống tại cửa khẩu.

Những ngày qua, cán bộ, chiến sỹ đơn vị phải làm việc từ sáng đến tối không được nghỉ ngơi, liên tục ăn cơm hộp tại nơi làm việc để đảm bảo đủ thời gian làm thủ tục xuất nhập cảnh cho nhân dân. Có đồng chí đến 2 tháng không được về nhà, ốm cũng không dám nghỉ vì nhìn thấy anh em, đồng đội vất vả, lại chịu đựng, cố gắng để làm việc…