Khe suối tại các xã vùng Lìa cạn trơ đáy do hạn hán.

Hiện, một số hồ chứa nước đã xuống dưới mực nước chết như hồ Tân Liên (xã Tân Liên); hồ thôn Của (xã Hướng Tân)... Các công trình hồ chứa có dung tích khá lớn như hồ thủy lợi, thủy điện Rào Quán, hồ Lìa, hồ Khe Sanh, đập Cù Bai... mực nước đang cạn kiệt dần.

Đi từ ngã ba Tân Long vào các xã vùng Lìa huyện Hướng Hóa, chúng tôi thấy cây cối hai bên đường đỏ quạch vì bụi và chết khô do thiếu nước. Ở dọc tuyến Lìa, gồm 7 xã biên giới giáp với nước bạn Lào, đời sống của người dân chủ yếu dựa vào làm nương rẫy, trong đó, sắn là cây chủ lực. Hằng năm, riêng vùng Lìa đã cung cấp hàng trăm ngàn tấn sắn cho nhà máy tinh bột sắn đóng trên địa bàn. Tuy nhiên, vụ trồng mới năm nay mùa khô đến sớm đã làm cho 500ha sắn thiếu nước, bắt đầu héo lá.

Đối với một xã có hơn 90% dân cư sống phụ thuộc vào nông nghiệp như A Xing thì hạn hán đã, đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất của bà con. Sắn là cây trồng chủ lực của xã, tổng diện tích khoảng 372ha. Hiện nay, người dân vừa thu hoạch, vừa trồng mới diện tích sắn của niên vụ này. Nhưng tình hình khô hạn khiến nhiều diện tích sắn vừa mới trồng đang đứng trước nguy cơ chết khô, cây đã bắt đầu có dấu hiệu vàng lá, sinh trưởng chậm do thiếu nước tưới.

Phó Chủ tịch UBND xã A Xing Hồ Văn Thuần cho biết: "Tình hình khô hạn diễn ra từ đầu năm 2015. Gần một tháng nay, mức độ khô hạn ngày càng khốc liệt gây ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động sản xuất của người dân. Trong đó, chịu ảnh hưởng nặng nhất vẫn là người trồng sắn, bởi mỗi gia đình đều có từ một đến vài héc-ta. Do nắng hạn gay gắt kéo dài nên đã có tới 50% số hom giống mới trồng bị khô; số hom giống còn lại tuy mọc được nhưng cây quắt lại, phát triển rất kém. Nếu trong thời gian tới không có mưa thì nhiều khả năng số hom sắn này cũng sẽ bị chết khô".

Các xã còn lại của vùng Lìa cũng nằm trong tình trạng hạn hán khốc liệt. Bên cạnh cây sắn, cây lúa cũng đối mặt với nguy cơ mất trắng. Niên vụ 2014 - 2015, huyện Hướng Hóa gieo trồng 1.000ha lúa nước. Hiện nay, cây lúa đang trong thời kỳ đẻ nhánh, nhưng rất nhiều diện tích bị thiếu nước nên lúa đã ngả sang màu vàng, nguy cơ đe dọa sụt giảm năng suất hoặc bị chết cháy vì hạn hán.

Tại thôn A Mô Rơ - vựa lúa lớn của xã A Xing, các công trình dẫn nước ra ruộng đã khô cạn. Những mảnh ruộng khô cằn và cây lúa cháy khô, người dân đang tính đến phương án nhổ lúa trồng cây khác. Anh Hồ Văn Đa (34 tuổi, dân tộc Vân Kiều), một nông dân cho biết: "Năm nay hạn hán đến sớm và khốc liệt hơn, các khe suối cạn nước, không có nước tưới cho đồng ruộng. Chúng tôi đang tính đến việc phải nhổ lúa để trồng cây khác, nhưng không biết trồng cây gì cho có hiệu quả".

Bên cạnh nguy cơ thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp, tình trạng hạn hán khốc liệt đã làm cho các hồ, khe suối dọc các xã vùng Lìa trơ cạn đáy. Các công trình nước tự chảy đã không còn hoạt động hiệu quả do thiếu nước. Người dân phải vét nước sinh hoạt tại các suối cạn, nguy cơ mất vệ sinh. Ông Hồ Văn Vinh, Phó Chủ tịch UBND huyện Hướng Hóa cho biết: "Trước thực trạng khô hạn đe dọa đến đời sống bà con và sản xuất nông nghiệp, huyện đã chỉ đạo chính quyền các địa phương khơi thông các cống rãnh, kênh mương, khơi thông dòng chảy; đối với diện tích lúa không đảm bảo đủ nước thì chuyển sang trồng ngô, trồng lạc".

Trước thực trạng này, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị chỉ đạo các ban, ngành liên quan và địa phương triển khai các giải pháp chống hạn như huy động mọi nguồn lực tận thu nguồn nước ở khe suối, tuyên truyền, vận động người dân tiết kiệm nước, ưu tiên tối đa nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất; chuẩn bị các đồ dùng đựng nước sẵn sàng tích trữ nước khi có mưa. Đồng thời, tăng cường thêm máy móc, thiết bị để bơm hết nguồn nước ở các hồ chứa tưới cho lúa vụ đông xuân và các loại cây trồng khác. Thực hiện chuyển đổi một số diện tích cây trồng khó đảm bảo nước tưới sang trồng các cây cạn có khả năng chịu hạn cao như cây ngô lai, lạc...

Bên cạnh đó, để bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân, UBND huyện Hướng Hóa đã quyết định cấp bổ sung kinh phí để tiến hành sửa chữa đường ống cấp nước sạch cho vùng Lìa, hỗ trợ người dân đào các giếng khoan, cải tạo, xây mới các bể lọc nước giúp người dân có được nguồn nước đảm bảo vệ sinh dùng trong sinh hoạt, bảo vệ sức khỏe, phòng tránh dịch bệnh do sử dụng nguồn nước nhiễm bẩn.