Biên phòng - Sau 5 năm triển khai, Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đã làm thay đổi cách nghĩ của nhiều doanh nghiệp, nhà phân phối cũng như người tiêu dùng. Đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp sản xuất hàng Việt Nam có chất lượng, đáp ứng nhu cầu của đông đảo người tiêu dùng trong nước, góp phần phát triển kinh tế-xã hội. 63% người tiêu dùng ưu tiên dùng hàng Việt đã minh chứng thành công của một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước.
Thay đổi nhận thức, thói quen của người tiêu dùng
Nghiên cứu mới nhất của Viện Nghiên cứu dư luận xã hội (Ban Tổ chức Trung ương) cho thấy, có 63% người tiêu dùng tự xác định khi mua hàng sẽ ưu tiên dùng hàng Việt Nam (tăng 4% so với năm 2010) và 92% người tiêu dùng được hỏi rất quan tâm đến Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" (CVĐ).
Như vậy, sau 5 triển khai, CVĐ đã đạt được mục đích đề ra của Bộ Chính trị: Phát huy mạnh mẽ lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc, xây dựng văn hóa tiêu dùng của người Việt Nam và sản xuất ra nhiều hàng Việt Nam có chất lượng, sức cạnh tranh cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Lê Bá Trình, Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo CVĐ Trung ương cho biết: Đến thời điểm này, hàng Việt đã chiếm đến 80 - 90% thị phần trong hệ thống các kênh bán lẻ hiện đại. Nhiều mặt hàng tiêu dùng của Việt Nam đã chiếm được lòng tin của người tiêu dùng trong nước cũng như cạnh tranh tốt trên thị trường thế giới.
Minh chứng tiêu biểu nhất là tổng doanh thu nội địa của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) có những chuyển biến rõ nét nhờ CVĐ. Dự kiến năm 2014, doanh thu nội địa của Vinatex ước đạt 22.000 tỷ đồng, tăng từ 10-15% so với năm 2013, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 24,5 tỷ USD. Tại nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng… tỷ lệ hàng Việt trong kênh bán lẻ hiện đại luôn chiếm trên 2/3 thị phần.
Thành công lớn nhất của CVĐ chính là làm thay đổi tâm lý, thói quen của người tiêu dùng, từ hàng ngoại sang hàng nội. Ghi nhận tại thị trường các tỉnh biên giới Việt - Trung cho thấy, sau nhiều năm bị các mặt hàng xuất xứ Trung Quốc chiếm lĩnh hầu hết thị phần cung ứng, đến nay, thị hiếu của người tiêu dùng ở địa bàn này có sự thay đổi, hàng Việt lên ngôi chiếm lĩnh thị trường với đủ chủng loại đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong tâm lý người tiêu dùng vùng cao biên giới.
Theo Ban chỉ đạo CVĐ tỉnh Lào Cai, song song với tuyên truyền, các đơn vị liên quan đã phối hợp tổ chức 8 phiên chợ hàng Việt tại khu vực vùng cao, biên giới và khu công nghiệp với trên 460 gian hàng, thu hút 120.000 lượt khách đến tham quan và mua sắm. Cùng với đó, Lào Cai tích cực triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và xây dựng thương hiệu giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo điều kiện cho các đơn vị sản xuất thiết lập hệ thống phân phối.
Ngày càng có nhiều sản phẩm của Lào Cai đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, giá cả hợp lý cũng như thị hiếu của người tiêu dùng, góp phần giúp hàng Việt từng bước chiếm lĩnh thị trường trong nước và phục vụ xuất khẩu như các sản phẩm của Công ty Apatit Việt Nam, gạo Séng Cù, rượu Sán Lùng, Bắc Hà, tương ớt Mường Khương, các loại giống lúa của Lào Cai LC212, LC270, LC2... 90% hàng hóa mang thương hiệu Việt đang chiếm lĩnh thị trường nông thôn chính là con số đáng khích lệ cho sự nỗ lực của các cấp, các ngành trong việc làm thay đổi căn bản tư duy, thói quen sính hàng ngoại giá rẻ sang ưu tiên mua sắm các mặt hàng trong nước sản xuất.
Tại Quảng Ninh, một trong những thị trường nhập khẩu lớn nhất các mặt hàng Trung Quốc, đến thời điểm này, lượng hàng hóa có nguồn gốc sử dụng trong nước lưu thông trên thị trường tỉnh hiện chiếm khoảng 60%, với sức tiêu thụ tương đối tốt. Thường trực Ban chỉ đạo CVĐ phối hợp với Sở Công thương tỉnh Quảng Ninh vận động 12 doanh nghiệp tham gia chương trình tổ chức đưa hàng Việt về nông thôn và đã tổ chức được 11 đợt với 61 chuyến hàng, tổ chức 33 điểm bán hàng lưu động tại các xã, thị trấn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh để phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân.
Ngoài ra, Quảng Ninh đã tổ chức 7 cuộc hội chợ triển lãm tại TP Hạ Long và TP Móng Cái với sự tham gia của 800 doanh nghiệp, gần 1.000 gian hàng, thu hút trên 400.000 người/lượt đến tham quan mua sắm. Qua CVĐ, các doanh nghiệp, nhà sản xuất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc sản xuất ra nhiều loại sản phẩm, hàng hóa có chất lượng, tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường, đổi mới dịch vụ phân phối, lưu thông... giúp người tiêu dùng có cơ hội tiếp cận và mua sắm hàng hóa Việt Nam.
Nhiều cơ quan, đơn vị khối cơ quan Nhà nước, cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên trong hệ thống chính trị đã gương mẫu, tự giác thay đổi nhận thức và hành vi trong mua sắm tài sản công, sinh hoạt và tiêu dùng hàng ngày, tạo thành thói quen khi mua sắm, tiêu dùng, ưu tiên sử dụng các loại hàng hóa, sản phẩm dịch vụ có chất lượng của các doanh nghiệp, nhà sản xuất trong nước, trong tỉnh, góp phần làm cho CVĐ đi vào cuộc sống.
Trên khu vực biên giới Tây Ninh, đầu mối giao thương quan trọng giữa Việt Nam với Cam-pu-chia và các nước tiểu vùng sông Mê Công, nơi các mặt hàng ngoại nhập vốn chiếm đa phần thị trường với các mẫu mã, chủng loại phong phú, hấp dẫn và giá cạnh tranh do gian lận thương mại; sau 5 năm triển khai CVĐ, Tây Ninh đã tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của đại bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân. Người dân đã hiểu rõ hơn về năng lực sản xuất, kinh doanh, chất lượng sản phẩm hàng hóa Việt Nam, ý thức được việc tiêu dùng hàng hóa Việt là góp phần tích cực xây dựng đất nước, thể hiện lòng yêu nước bằng hành động, hình thành tâm lý tiêu dùng, hạn chế tâm lý sính hàng ngoại, xem thường hàng hóa nội.
UBND tỉnh Tây Ninh đã chỉ đạo quyết liệt các giải pháp ngăn chặn hàng ngoại nhập lậu, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xâm nhập thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm soát thị trường, tổ chức kiểm tra hơn 18.000 vụ, xử lý hơn 12.000 vụ vi phạm. Trên địa bàn tỉnh, thường xuyên có 31 doanh nghiệp đăng ký tham gia chương trình bình ổn giá với các mặt hàng thiết yếu như gạo, đường, sữa, thuốc trị bệnh thông thường, vở và sách giáo khoa… với 31 cửa hàng, điểm bán bình ổn giá và 70 điểm tổ chức bán hàng lưu động. Nhiều doanh nghiệp đã tích cực, chủ động đưa hàng về nông thôn, đặc biệt là các chương trình giảm giá dành cho các hộ nghèo nhằm kích cầu tiêu dùng trong các tầng lớp nhân dân.
Nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng
Mục tiêu mà Ban chỉ đạo Trung ương CVĐ "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đặt ra, phấn đấu đến năm 2020, hàng Việt có thế mạnh sẽ chiếm 80% thị phần tại các kênh phân phối truyền thống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai chương trình xây dựng điểm bán hàng Việt Nam cố định, bền vững. Để đạt được mục tiêu này, Trưởng ban chỉ đạo Lê Bá Trình lưu ý: Bên cạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức, về phía doanh nghiệp cần đẩy mạnh phát triển hệ thống phân phối cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh, qua đó khẳng định vị thế vững chắc của hàng Việt Nam trên sân nhà cũng như đẩy mạnh xuất khẩu.
Theo các chuyên gia kinh tế, để tạo ra sự đột phá trong giai đoạn tiếp theo, cần đẩy mạnh việc đưa hàng Việt vào kênh bán lẻ truyền thống, nơi phân phối khoảng 80% lượng hàng hóa đến tay người tiêu dùng hiện nay bằng cách liên kết chặt chẽ hơn giữa các tiểu thương và doanh nghiệp sản xuất để đưa hàng Việt đến gần người tiêu dùng. Ngoài việc kịp thời nắm bắt mẫu mã trên thị trường, doanh nghiệp trong nước cần linh động trong phương thức kinh doanh và đưa công nghệ vào để giảm giá thành, qua đó nâng sức cạnh tranh của sản phẩm. Mặt khác, Chính phủ cần kiên quyết loại bỏ những cơ chế, thủ tục hành chính còn rườm rà, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, làm tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp trên thị trường.
Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng khẳng định: Năng lực cạnh tranh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là yếu tố tiên quyết thực hiện thắng lợi CVĐ trong thời gian tới. Do vậy, các cấp, các ngành cần tiếp tục triển khai có hiệu quả chương trình xúc tiến thương mại thị trường trong nước theo đúng chủ trương CVĐ, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, tìm kiếm, mở rộng thị trường, liên kết, hợp tác, đầu tư.
Ngoài ra, cần có thêm hàng loạt các giải pháp như phát triển kết cấu hạ tầng thương mại; khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh hợp tác, liên kết trong các khâu cung cấp thông tin, khai thác thị trường, chống cạnh tranh không lành mạnh, chống bán phá giá, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng.
Nghiên cứu mới nhất của Viện Nghiên cứu dư luận xã hội (Ban Tổ chức Trung ương) cho thấy, có 63% người tiêu dùng tự xác định khi mua hàng sẽ ưu tiên dùng hàng Việt Nam (tăng 4% so với năm 2010) và 92% người tiêu dùng được hỏi rất quan tâm đến Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" (CVĐ).
Như vậy, sau 5 triển khai, CVĐ đã đạt được mục đích đề ra của Bộ Chính trị: Phát huy mạnh mẽ lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc, xây dựng văn hóa tiêu dùng của người Việt Nam và sản xuất ra nhiều hàng Việt Nam có chất lượng, sức cạnh tranh cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Lê Bá Trình, Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo CVĐ Trung ương cho biết: Đến thời điểm này, hàng Việt đã chiếm đến 80 - 90% thị phần trong hệ thống các kênh bán lẻ hiện đại. Nhiều mặt hàng tiêu dùng của Việt Nam đã chiếm được lòng tin của người tiêu dùng trong nước cũng như cạnh tranh tốt trên thị trường thế giới.
 |
| CVĐ làm thay đổi nhận thức người tiêu dùng, ưu tiên mua sắm các mặt hàng trong nước sản xuất. Ảnh: Trần Đức |
Minh chứng tiêu biểu nhất là tổng doanh thu nội địa của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) có những chuyển biến rõ nét nhờ CVĐ. Dự kiến năm 2014, doanh thu nội địa của Vinatex ước đạt 22.000 tỷ đồng, tăng từ 10-15% so với năm 2013, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 24,5 tỷ USD. Tại nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng… tỷ lệ hàng Việt trong kênh bán lẻ hiện đại luôn chiếm trên 2/3 thị phần.
Thành công lớn nhất của CVĐ chính là làm thay đổi tâm lý, thói quen của người tiêu dùng, từ hàng ngoại sang hàng nội. Ghi nhận tại thị trường các tỉnh biên giới Việt - Trung cho thấy, sau nhiều năm bị các mặt hàng xuất xứ Trung Quốc chiếm lĩnh hầu hết thị phần cung ứng, đến nay, thị hiếu của người tiêu dùng ở địa bàn này có sự thay đổi, hàng Việt lên ngôi chiếm lĩnh thị trường với đủ chủng loại đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong tâm lý người tiêu dùng vùng cao biên giới.
Theo Ban chỉ đạo CVĐ tỉnh Lào Cai, song song với tuyên truyền, các đơn vị liên quan đã phối hợp tổ chức 8 phiên chợ hàng Việt tại khu vực vùng cao, biên giới và khu công nghiệp với trên 460 gian hàng, thu hút 120.000 lượt khách đến tham quan và mua sắm. Cùng với đó, Lào Cai tích cực triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và xây dựng thương hiệu giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo điều kiện cho các đơn vị sản xuất thiết lập hệ thống phân phối.
Ngày càng có nhiều sản phẩm của Lào Cai đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, giá cả hợp lý cũng như thị hiếu của người tiêu dùng, góp phần giúp hàng Việt từng bước chiếm lĩnh thị trường trong nước và phục vụ xuất khẩu như các sản phẩm của Công ty Apatit Việt Nam, gạo Séng Cù, rượu Sán Lùng, Bắc Hà, tương ớt Mường Khương, các loại giống lúa của Lào Cai LC212, LC270, LC2... 90% hàng hóa mang thương hiệu Việt đang chiếm lĩnh thị trường nông thôn chính là con số đáng khích lệ cho sự nỗ lực của các cấp, các ngành trong việc làm thay đổi căn bản tư duy, thói quen sính hàng ngoại giá rẻ sang ưu tiên mua sắm các mặt hàng trong nước sản xuất.
Tại Quảng Ninh, một trong những thị trường nhập khẩu lớn nhất các mặt hàng Trung Quốc, đến thời điểm này, lượng hàng hóa có nguồn gốc sử dụng trong nước lưu thông trên thị trường tỉnh hiện chiếm khoảng 60%, với sức tiêu thụ tương đối tốt. Thường trực Ban chỉ đạo CVĐ phối hợp với Sở Công thương tỉnh Quảng Ninh vận động 12 doanh nghiệp tham gia chương trình tổ chức đưa hàng Việt về nông thôn và đã tổ chức được 11 đợt với 61 chuyến hàng, tổ chức 33 điểm bán hàng lưu động tại các xã, thị trấn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh để phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân.
Ngoài ra, Quảng Ninh đã tổ chức 7 cuộc hội chợ triển lãm tại TP Hạ Long và TP Móng Cái với sự tham gia của 800 doanh nghiệp, gần 1.000 gian hàng, thu hút trên 400.000 người/lượt đến tham quan mua sắm. Qua CVĐ, các doanh nghiệp, nhà sản xuất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc sản xuất ra nhiều loại sản phẩm, hàng hóa có chất lượng, tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường, đổi mới dịch vụ phân phối, lưu thông... giúp người tiêu dùng có cơ hội tiếp cận và mua sắm hàng hóa Việt Nam.
Nhiều cơ quan, đơn vị khối cơ quan Nhà nước, cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên trong hệ thống chính trị đã gương mẫu, tự giác thay đổi nhận thức và hành vi trong mua sắm tài sản công, sinh hoạt và tiêu dùng hàng ngày, tạo thành thói quen khi mua sắm, tiêu dùng, ưu tiên sử dụng các loại hàng hóa, sản phẩm dịch vụ có chất lượng của các doanh nghiệp, nhà sản xuất trong nước, trong tỉnh, góp phần làm cho CVĐ đi vào cuộc sống.
Trên khu vực biên giới Tây Ninh, đầu mối giao thương quan trọng giữa Việt Nam với Cam-pu-chia và các nước tiểu vùng sông Mê Công, nơi các mặt hàng ngoại nhập vốn chiếm đa phần thị trường với các mẫu mã, chủng loại phong phú, hấp dẫn và giá cạnh tranh do gian lận thương mại; sau 5 năm triển khai CVĐ, Tây Ninh đã tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của đại bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân. Người dân đã hiểu rõ hơn về năng lực sản xuất, kinh doanh, chất lượng sản phẩm hàng hóa Việt Nam, ý thức được việc tiêu dùng hàng hóa Việt là góp phần tích cực xây dựng đất nước, thể hiện lòng yêu nước bằng hành động, hình thành tâm lý tiêu dùng, hạn chế tâm lý sính hàng ngoại, xem thường hàng hóa nội.
UBND tỉnh Tây Ninh đã chỉ đạo quyết liệt các giải pháp ngăn chặn hàng ngoại nhập lậu, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xâm nhập thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm soát thị trường, tổ chức kiểm tra hơn 18.000 vụ, xử lý hơn 12.000 vụ vi phạm. Trên địa bàn tỉnh, thường xuyên có 31 doanh nghiệp đăng ký tham gia chương trình bình ổn giá với các mặt hàng thiết yếu như gạo, đường, sữa, thuốc trị bệnh thông thường, vở và sách giáo khoa… với 31 cửa hàng, điểm bán bình ổn giá và 70 điểm tổ chức bán hàng lưu động. Nhiều doanh nghiệp đã tích cực, chủ động đưa hàng về nông thôn, đặc biệt là các chương trình giảm giá dành cho các hộ nghèo nhằm kích cầu tiêu dùng trong các tầng lớp nhân dân.
Nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng
Mục tiêu mà Ban chỉ đạo Trung ương CVĐ "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" đặt ra, phấn đấu đến năm 2020, hàng Việt có thế mạnh sẽ chiếm 80% thị phần tại các kênh phân phối truyền thống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai chương trình xây dựng điểm bán hàng Việt Nam cố định, bền vững. Để đạt được mục tiêu này, Trưởng ban chỉ đạo Lê Bá Trình lưu ý: Bên cạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức, về phía doanh nghiệp cần đẩy mạnh phát triển hệ thống phân phối cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh, qua đó khẳng định vị thế vững chắc của hàng Việt Nam trên sân nhà cũng như đẩy mạnh xuất khẩu.
Theo các chuyên gia kinh tế, để tạo ra sự đột phá trong giai đoạn tiếp theo, cần đẩy mạnh việc đưa hàng Việt vào kênh bán lẻ truyền thống, nơi phân phối khoảng 80% lượng hàng hóa đến tay người tiêu dùng hiện nay bằng cách liên kết chặt chẽ hơn giữa các tiểu thương và doanh nghiệp sản xuất để đưa hàng Việt đến gần người tiêu dùng. Ngoài việc kịp thời nắm bắt mẫu mã trên thị trường, doanh nghiệp trong nước cần linh động trong phương thức kinh doanh và đưa công nghệ vào để giảm giá thành, qua đó nâng sức cạnh tranh của sản phẩm. Mặt khác, Chính phủ cần kiên quyết loại bỏ những cơ chế, thủ tục hành chính còn rườm rà, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, làm tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp trên thị trường.
Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng khẳng định: Năng lực cạnh tranh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là yếu tố tiên quyết thực hiện thắng lợi CVĐ trong thời gian tới. Do vậy, các cấp, các ngành cần tiếp tục triển khai có hiệu quả chương trình xúc tiến thương mại thị trường trong nước theo đúng chủ trương CVĐ, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, tìm kiếm, mở rộng thị trường, liên kết, hợp tác, đầu tư.
Ngoài ra, cần có thêm hàng loạt các giải pháp như phát triển kết cấu hạ tầng thương mại; khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh hợp tác, liên kết trong các khâu cung cấp thông tin, khai thác thị trường, chống cạnh tranh không lành mạnh, chống bán phá giá, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng.
