Theo báo cáo của Tổng cục DS - KHHGĐ, sau 2 năm triển khai, Đề án 52 phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần giúp các địa phương có vùng biển thuận lợi hơn trong việc kiểm soát và từng bước nâng cao chất lượng dân số. Dù đã đạt được kết quả khả quan nhưng việc triển khai Đề án 52 đã bộc lộ những tồn tại, yếu kém cần khắc phục. Đó là việc thiếu các mô hình, hoạt động đặc thù vùng biển, đảo. Sự phối hợp với các bộ, ngành liên quan chưa dày. Đến nay, đề án mới có sự phối hợp và tham gia của Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Thủy sản, Trung ương Đoàn Thanh niên CSHCM và các cơ quan báo chí Trung ương.

Mục tiêu của đề án đặt ra cao, nhưng cơ sở vật chất trang thiết bị, nhân lực y tế của tuyến cơ sở ở vùng ven biển còn rất hạn chế, chưa tổ chức đáp ứng, cung cấp dịch vụ thường xuyên và có chất lượng. Hiện tại, 28 tỉnh trong đề án đã thành lập được 169 đội lưu động y tế - KHHGĐ, tuy nhiên mới chỉ 42 đội có đủ trang bị, dụng cụ y tế. Một số đội lưu động thiếu bác sĩ và xét nghiệm viên. Công tác tuyên truyền vận động còn hạn chế, chưa có chiều sâu và chưa đổi mới phương thức tuyên truyền.

Một trong những hạn chế nữa của đề án là kinh phí bố trí chậm và chưa đáp ứng được với nhu cầu thực tế. Định mức chi cho các dịch vụ còn thấp so với giá thành thuốc, vật tư y tế thực tế hiện nay. Bà Đỗ Thị Như Mai, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Phú Yên đưa ra ví dụ cụ thể: “Hiện nay, với kinh phí được phân bổ, Phú Yên chỉ chi được bình quân 12.000 đồng/ca điều trị phụ khoa và chưa chi được bồi dưỡng khám thai, khám phụ khoa 4.000 đồng/ca, xét nghiệm soi tươi 5.000 đồng/ca, phiến đồ âm đạo 12.000 đồng/ca. Hơn thế, Thông tư 233 qui định chi làm phiến đồ âm đạo 12.000 đồng/phiến đồ nhưng không qui định chi cho trường hợp tầm soát sớm ung thư cổ tử cung bằng a-xít axêtic (VIA), mặc dù kỹ thuật này rất có hiệu quả đối với cộng đồng và chi phí rẻ. Do đó cán bộ kỹ thuật không mấy mặn mà với việc triển khai kỹ thuật này”. Cũng theo bà Mai, kinh phí đáp ứng hoạt động quản lý đề án không đủ. Phú Yên có 28 xã thuộc xã đảo, ngập mặn, đầm phá, cảng cá, cửa sông, cửa biển, thế nhưng chỉ chi được phụ cấp cho cán bộ dân số và cộng tác viên dân số của 3 xã theo Thông tư 233.

Thực hiện Đề án 52, các cơ sở y tế đã khám thai cho 91.672 bà mẹ mang thai; cấp 15.403 gói đẻ sạch cho các bà mẹ không có điều kiện sinh con. Ảnh: N.Bích

Tăng cường tuyên truyền, thiết kế mô hình phù hợp

Để thực hiện mục tiêu Đề án 52 đề ra và giải quyết những khó khăn, tồn tại đã nêu, hầu hết các đại biểu dự hội thảo cho rằng cần tăng cường hơn nữa các giải pháp, thiết kế các mô hình, hoạt động đặc thù vùng biển, đảo. Theo ông Lê Anh Quang, Thư ký Đề án 52, Chi cục DS-KHHGĐ nên tập trung nguồn lực, trước mắt tập trung cho các xã ven biển làm công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu. Theo đó rà soát bổ sung trang thiết bị y tế, đào tạo lại cho đội ngũ y, bác sỹ tuyến xã, bổ sung cải tạo nâng cấp hoặc xây mới cơ sở vật chất cho trạm y tế xã. Đồng tình với quan điểm này, bà Hoàng Thị Tâm, Phó Giám đốc Sở Y tế, kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Thừa Thiên - Huế khuyến nghị “đẩy mạnh đào tạo, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật cho cán bộ y tế của đội lưu động, trạm y tế xã, cơ sở y tế quân dân y kết hợp... Đồng thời bổ sung, cung cấp trang thiết bị, dụng cụ y tế về chăm sóc SKBMTE, KHHGĐ đảm bảo đủ cơ số theo chuẩn quốc gia, theo đặc thù vùng biển và bổ sung một số trang thiết bị đặc thù cho đội lưu động và cơ sở làm dịch vụ”.

Bên cạnh giải pháp tăng cường đào tạo cán bộ, cũng cần đẩy mạnh và đổi mới công tác tuyên truyền. Bà Nguyễn Hồng Hoa, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Nghệ An nhấn mạnh: “Phải tiếp tục tập trung đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác truyền thông vận động và nâng cao nhận thức cho người dân về công tác chăm sóc SKSS/KHHGĐ. Điều quan trọng là phải tháo bỏ được rào cản tâm lý của người dân vùng biển tư tưởng phải sinh cho bằng được con trai. Làm được điều này không thể trong ngày một, ngày hai mà phải cả quá trình thường xuyên, liên tục, kiên trì và bền bỉ. Nội dung và hình thức tuyên truyền cần hấp dẫn, phù hợp với các nhóm đối tượng, với nhu cầu, điều kiện, hoàn cảnh cụ thể...”. Để nâng cao hiệu quả truyền thông, các địa phương đề nghị Trung ương xây dựng những bộ phim khoa học làm tài liệu truyền thông; xây dựng và cung cấp các tài liệu truyền thông mang tính đặc thù vùng biển; sản xuất và cung cấp băng, đĩa hình, giáo cụ trực quan phục vụ cho công tác tuyên truyền...