Đường Tây Nghệ An hoàn thành từ Tri Lễ (Quế Phong) sang Nhôn Mai (Tương Dương). Ảnh: Viết Lam

Kết nối tam giác vùng biên 

Tương Dương, Kỳ Sơn và Quế Phong là những huyện biên giới xa xôi, khó khăn nhất của tỉnh Nghệ An, địa bàn có diện tích chủ yếu đồi núi dốc, tập trung đông đồng bào các dân tộc thiểu số Thái, Mông, Khơ Mú... sinh sống từ bao đời nay. Điều kiện tự nhiên bất lợi, địa hình phức tạp, giao thông bị chia cắt, hiểm trở, trình độ dân trí còn hạn chế là lực cản đối với các huyện này trong việc giao lưu, phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào. Đặc biệt, những năm trước, các xã biên giới như Mỹ Lý, Bắc Lý (huyện Kỳ Sơn), Mai Sơn, Nhôn Mai (huyện Tương Dương), Tri Lễ (huyện Quế Phong) được xác định là vùng lõm về giao thông, thông tin liên lạc, y tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những khó khăn, cả ba huyện biên giới này lại được đánh giá là địa bàn giàu tiềm năng. Một số xã như Mường Lống (Kỳ Sơn), Tri Lễ (Quế Phong) có khí hậu mát mẻ, rất thích hợp cho phát triển cây ăn quả, cây dược liệu. Tận dụng lợi thế đó, người dân địa phương đã phát triển một số loại nông sản có giá trị như: Chè tuyết san, hoa ly, khoai sọ, gừng… để phát triển kinh tế. Cùng với tiềm năng phát triển nông nghiệp, đây cũng là địa bàn có nhiều danh lam thắng cảnh đẹp, hùng vĩ, có nền văn hóa đa dạng, phong phú, giàu bản sắc, rất phù hợp cho việc phát triển du lịch cộng đồng.

Khu vực biên giới phía Tây Nghệ An cũng được xác định là địa bàn trọng điểm về an ninh, quốc phòng. Chính vì thế, việc nâng cao mức sống cho người dân thuộc ba huyện biên giới miền Tây luôn là nỗi trăn trở lớn đối với các thế hệ lãnh đạo địa phương. Và nỗi trăn trở đó bước đầu được giải tỏa khi dự án đường giao thông Tây Nghệ An được đầu tư xây dựng. Sau thời gian dài mong đợi, đến tháng 8-2015, con đường có tổng chiều dài 184km chạy qua các xã Tri Lễ (Quế Phong), Nhôn Mai, Mai Sơn (Tương Dương), Mỹ Lý, Mường Lống, Huổi Tụ, Phà Đánh, thị trấn Mường Xén (Kỳ Sơn) đã được đưa vào sử dụng.

Ước mơ bao đời của hàng nghìn hộ dân sinh sống trên biên giới giờ đây đã trở thành hiện thực. Con đường hoàn thành kết nối tam giác vùng biên Tương Dương - Kỳ Sơn - Quế Phong một cách thuận lợi, mở ra triển vọng mới trên con đường phát triển kinh tế, xã hội tại đây. Người dân ở các bản làng vùng sâu, vùng xa của ba huyện vốn có quan hệ thân tộc có thể dễ dàng giao lưu văn hóa, trao đổi hàng hóa với các huyện vùng xuôi. Giờ đây, từ thành phố Vinh - trung tâm tỉnh lị của Nghệ An có thể dễ dàng thực hiện lộ trình: Ăn sáng ở Vinh - nghỉ trưa Mường Xén - tối ngủ Tri Lễ, điều mà trước đây khó lòng thực hiện. Con đường Tây Nghệ An hoàn thành thực sự đang đánh thức tiềm năng ở địa bàn biên giới của địa phương.

Nhiều bản làng giữa đại ngàn đã mang dáng dấp "phố núi". Ảnh: Viết Lam

Cú hích để biên giới khởi sắc

Con đường chạy dọc biên giới Tây Nghệ An mới hoàn thành, đưa vào sử dụng đang có tác động tích cực, nhanh chóng đến đời sống đồng bào các dân tộc định cư trên địa bàn. Các xã vốn là "vùng lõm" như Nhôn Mai, Mai Sơn (Tương Dương), Mỹ Lý (Kỳ Sơn) trở nên nhộn nhịp hẳn lên. Nhiều bản làng vốn nằm sâu giữa núi rừng heo hút "bỗng chốc" bám sát mặt đường, cùng thời gian đang ra dáng "mặt phố" vùng cao.

Ngồi trong ngôi nhà sàn nhìn xuống con đường "chiến lược" chạy qua bản, ông Vi Đình Phong, Bí thư Chi bộ bản Huồi Tố 1, xã Mai Sơn, huyện Tương Dương chia sẻ: "Trước đây, từ trung tâm huyện, để vào được bản làng của chúng tôi chỉ có một cách duy nhất là đi thuyền máy từ ngã ba Cửa Rào ngược dòng Nậm Nơn hơn 100km với thời gian khoảng 4 tiếng đồng hồ mới đến nơi. Còn từ xã muốn sang Tri Lễ (huyện Quế Phong) thăm anh em, họ hàng phải đi bộ cắt rừng cả ngày trời. Thế nhưng, giờ đây con đường hoàn thành, xe máy, ô tô đều dễ dàng lưu thông. Từ Mai Sơn sang Tri Lễ, rồi về thành phố Vinh đã có xe khách hoạt động. Nhìn con cháu ngược xuôi học hành, làm ăn kinh tế thuận lợi mà sướng bụng quá. Mọi thứ đang như một giấc mơ".  
  
Theo như lời ông Bí thư Chi bộ bản Huồi Tố 1, mỗi ngày Mai Sơn, Nhôn Mai đón hai chuyến xe khách lên, xuống thành phố Vinh. Chuyến thứ nhất chạy theo quốc lộ 7 lên thị trấn Mường Xén đi qua các xã Phà Đánh, Huổi Tụ, Mường Lống, Mỹ Lý rồi vào Mai Sơn. Giao thông thuận lợi, tiểu thương dưới xuôi đánh cả xe tải lớn lên vùng cao cung cấp hàng và thu mua nông sản với mức giá ổn định cho bà con.

Anh Lê Văn Mạnh, hiện công tác tại Quỳ Châu có vợ là giáo viên công tác tại xã Mỹ Lý (huyện Kỳ Sơn) bộc bạch: "Trước đây, mỗi lần lên thăm vợ con, tôi phải từ Quỳ Châu lên Thái Hòa rồi theo đường Hồ Chí Minh về Anh Sơn ngược quốc lộ 7 lên Kỳ Sơn, với quãng đường gần 500km. Giờ đây, mọi thứ đã thuận lợi hơn rất nhiều, chỉ cần ngược lên Quế Phong theo con đường Tây Nghệ An qua Tri Lễ, Nhôn Mai, Mai Sơn là về đến Mỹ Lý, với lộ trình chỉ còn 120km".

Rồi đây, những xã vùng sâu, vùng xa nhất của tỉnh Nghệ An sẽ được hòa mạng điện lưới quốc gia, đời sống vật chất, tinh thần của người dân sẽ được nâng lên, an ninh - quốc phòng được đảm bảo. Giấc mơ miền núi Nghệ An theo kịp đồng bằng đang từng bước được hiện thực hóa.