Ông Hoàn xem lại các kỷ vật do Bác Hồ, Đảng và Nhà nước trao tặng. Ảnh: N.B

Ông Nguyễn Thạc Hoàn, sinh năm 1936, hiện sống ở Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh. Ngôi nhà của ông nằm cuối con ngõ nhỏ, mát rượi. Bỏ lại chậu quần áo đang giặt dở ngoài sân, ông niềm nở mời tôi vào nhà trò chuyện. Trong không gian tĩnh lặng, ông cho tôi xem những tấm ảnh kỷ niệm, những tấm huy hiệu mà Đảng và Nhà nước trao tặng.

Cầm trên tay chiếc Huy hiệu Bác Hồ đã nhuốm màu thời gian, ông tâm sự: "Được gặp Bác Hồ một lần đã là vinh dự lắm rồi, nhưng tôi có tới bốn lần được gặp Bác Hồ, hai lần được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tôi coi đó là vinh dự, là niềm hạnh phúc lớn nhất của cuộc đời".

Hồi tưởng lại lần đầu tiên gặp Bác Hồ, ông Hoàn mỉm cười hạnh phúc, chậm rãi kể: "Tháng 5-1952, tôi được cử đi dự Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc tổ chức tại chiến khu Việt Bắc trên cương vị là Đội trưởng Đội TNDKĐB. Dự Đại hội khi đó chỉ có 8 thiếu niên, nhi đồng cả nước, gồm 6 của miền Bắc và 2 của miền Nam. Tôi vinh dự được trực tiếp báo cáo với Bác Hồ và Đại hội về thành tích chống Pháp của Đội TNDKĐB. Tại Đại hội, Bác biểu dương các đơn vị, cá nhân lập nhiều thành tích trong kháng chiến, trong đó có Đội chúng tôi. Bác khen Đội TNDKĐB còn nhỏ tuổi mà chí lớn, đã đóng góp nhiều công sức cho kháng chiến. Tôi vô cùng hạnh phúc khi nghe Bác nói vậy.

Tôi còn nhớ, giờ giải lao của Đại hội, Bác thường xuống ngồi nói chuyện cùng với mọi người. Phong thái của Người hết sức giản dị, tình cảm. Kết thúc Đại hội, tôi được ngồi cạnh Bác xem chiếu bóng. Bác nói, tổ chức sẽ bố trí cho các cháu đi học cao hơn, các cháu phải chấp hành. Sau đó, tổ chức quyết định cho tôi đi học thiếu sinh quân ở Liên Xô, nhưng vì gia đình tôi còn nhiều khó khăn, hơn nữa, nhiệm vụ của chúng tôi lúc đó còn nặng nề nên tôi xin ở lại chiến đấu phục vụ quê hương".

Sau Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc, ông Hoàn được dự học lớp chỉnh quân chính trị. Năm 1953, người thiếu niên du kích này tham gia đấu tranh giảm tô để lấy lương thực chi viện cho chiến trường Điện Biên Phủ. Đến năm 1954, ông được dự Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua Điện Biên Phủ.

"Khi tới dự Đại hội, đồng chí Lê Liêm, lúc đó là Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam đã dắt tay tôi lên giới thiệu với Đại tướng Võ Nguyên Giáp - đây là người thiếu niên đã dẫn dắt Đội TNDKĐB lập nhiều chiến công. Đại tướng bắt tay và ôm hôn tôi rất chặt. Đại tướng tặng tôi tấm Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên. Đối với tôi, đây là một vinh dự to lớn" - Ông Hoàn kể.

Tháng 9 năm 1954, ông Hoàn được gặp Bác Hồ lần thứ hai trong đội hình Đoàn 22 đón lãnh đạo Đảng và Chính phủ trở về tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Người cựu binh này nhớ lại: "Trước khi đón Đoàn, chúng tôi phải tập luyện ròng rã mấy tháng liền tại vườn hoa Ba Đình, dưới cái nắng chói chang. Một buổi sáng, chúng tôi đang tập, Bác Hồ bất ngờ đến thăm. Bác đi dọc hàng quân, thỉnh thoảng dừng lại chỉnh ve áo, quân phục cho chúng tôi rồi ân cần hỏi thăm.

Bác nhắc nhở chúng tôi tập cho tốt để đón Đảng và Chính phủ về Thủ đô. Người căn dặn: Trong chiến đấu, các chú đã anh dũng lập nhiều chiến công. Bây giờ đến ngày giải phóng, các chú càng phải ra sức rèn luyện để bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Ngày chào mừng Chính phủ trở về Thủ đô 1-1-1955, chúng tôi được vinh dự đi đầu hàng quân".

Ngày 1-6-1955, ông Hoàn tiếp tục được gặp Bác Hồ lần thứ ba với nhiều kỷ niệm thật sâu đậm. "Hôm đó, tôi vinh dự cùng 9 đội viên được cử dự trại hè thiếu nhi quốc tế. Chúng tôi được cắm trại tại vườn Bách Thảo. Tôi cùng nhiều thiếu niên trong nước và quốc tế được vào thăm Bác tại Phủ Chủ tịch. Trong căn phòng ấm áp, Bác Hồ bảo chúng tôi ngồi rồi trò chuyện rất ân cần. Cùng trò chuyện còn có Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Bác Tôn. Bác Hồ phát kẹo, tặng chúng tôi mỗi người một tập hình ảnh Việt Nam trong kháng chiến. Những quà tặng đó đối với chúng tôi quý giá vô cùng. Bác hỏi: "Các cháu ở đoàn nào?" Tôi đáp: "Thưa Bác, chúng cháu ở đoàn Đình Bảng ạ".

Bác cười rất tươi, nói: "Đình Bảng hả. Tốt lắm. Các cháu là con em của nhân dân Đình Bảng phải ra sức học tập, rèn luyện để cùng cha anh xây dựng quê hương đất nước". Chúng tôi nhớ mãi lời căn dặn của Bác và truyền đạt tới các thế hệ thiếu niên trong đội. Trong thời gian diễn ra trại hè, chúng tôi được Bác cho xem phim. Có những lúc, Bác ngồi ngoài sân, thanh thiếu niên chúng tôi kéo tới nhảy múa quanh Bác. Tôi cảm nhận Bác yêu quý thanh thiếu niên nhi đồng vô cùng và ngược lại, chúng tôi vô cùng kính yêu Người" - Ông Hoàn bồi hồi nhớ lại.

Ông Hoàn cùng các Chiến sĩ thi đua tỉnh Bắc Ninh vui sướng nhận Cờ luân lưu do Bác Hồ tặng năm 1953.  Ảnh: do nhân vật cung cấp

Tiếp đó, vào ngày 2-9-1955, người cựu binh này tiếp tục được gặp Bác Hồ lần thứ 4 khi đứng trên kỳ đài chào mừng lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm Ngày Quốc khánh.

"Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng hình ảnh và lời dạy của Bác Hồ vẫn còn on đậm trong trái tim tôi. Đó là động lực, là lời động viên, cổ vũ tôi trong suốt cuộc đời" - Cựu binh Nguyễn Thạc Hoàn xúc động bộc bạch.

Khắc sâu lời Bác dặn dò, ông Hoàn luôn cố gắng phấn đấu trong  công tác và cả khi đã trở về với đời thường. Năm 1959, ông được kết nạp vào Đảng. Năm 1967, ông được phân công làm Trợ lý tham mưu, Tiểu đoàn 707, Trung đoàn 49 Hà Bắc. Cấp trên giao cho ông đảm nhiệm huấn luyện quân, giao quân đi B.

Đến năm 1969, ông về công tác tại trường Trung học Nông nghiệp Hà Bắc, phụ trách xây dựng Tiểu đoàn tự vệ. Trên cương vị  Tiểu đoàn trưởng, ông đã xây dựng các đại đội, trung đội tự vệ của trường, huấn luyện đánh máy bay Mỹ, rồi đưa quân lên Lạng Sơn xây dựng công sự vào tháng 2-1979. Trong 10 năm liền, Tiểu đoàn do ông chỉ huy liên tục đạt danh hiệu Thi đua Quyết thắng. Cá nhân ông cũng được tặng danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng.