Các nhà lãnh đạo chụp ảnh trước lễ khai mạc APEC 2015 tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Phi-líp-pin ở Ma-ni-la. Ảnh:Reuters

Kinh tế bao trùm

Đây là lần thứ hai Phi-líp-pin đăng cai tổ chức Hội nghị cấp cao APEC sau gần hai thập kỷ kể từ Hội nghị tạ i Xu-bích năm 1996. Diễn ra trong bối cảnh khu vực và thế giới có những chuyển biến rất phức tạp, kinh tế thế giới tiếp tục tăng trưởng chậm song hợp tác và liên kết tại châu Á-Thái Bình Dương (TBD) ngày càng mạnh mẽ , nước chủ nhà Phi-líp-pin đã lựa chọn chủ đề chính cho hội nghị là “Phát triển kinh tế bao trùm, xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn”. Trong đó, t rọng tâm ưu tiên là những vấn đề liên quan đến hoạt động của các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ, tăng cường an ninh lương thực, ứng phó thiên tai, phát triển nguồn nhân lực và bình đẳng giới.

Phát biểu khai mạc, Tổng thống nước chủ nhà Bê-ni-nô A-ki-nô nhấn mạnh chương trình nghị sự APEC 23 sẽ tạo ra không ít động lực mới cho tăng trưởng khu vực và góp phần xây dựng một cộng đồng bền vững , tự cường. Các nhà lãnh đạo trong APEC khẳng định cam kết hoàn tất các Mục tiêu Bô-go vào năm 2020, hướng tới hiện thực hóa Khu vực thương mại tự do châu Á-Thái Bình Dương (FTAAP), góp phần củng cố vị thế châu Á-TBD là động lực tăng trưởng và liên kết toàn cầu và khu vực.

Theo báo cáo tại hội nghị, nhịp độ tăng trưởng của các nền kinh tế APEC đã giảm nhẹ xuống còn 3,1% trong quý II/2015, từ mức tăng 3,2% trong quý I và tăng 3,4% của cùng kỳ năm ngoái. Điều này phản ánh tình trạng yếu kém kéo dài trong hoạt động kinh tế trên toàn cầu. Nguyên nhân có thể là do đầu tư giảm sút và xuất khẩu suy yếu. Vì thế, hội nghị đã nhất trí thông qua các biện pháp cụ thể về tăng trưởng chất lượng, hợp tác dịch vụ, cải cách cơ cấu, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ vào thị trường toàn cầu nhằm tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Các thành viên APEC cũng tiếp tục khẳng định ủng hộ củng cố hệ thống thương mại đa phương. Cần lưu ý là trong khu vực châu Á-TBD hiện tồn tại khoảng 150 thỏa thuận thương mại, điều này khiến các quan chức và giới lãnh đạo APEC lo ngại nguy cơ sự chồng chéo của các hiệp định này có thể tạo ra những rạn nứt trong khu vực. Vì thế, các nhà lãnh đạo kêu gọ i sớm hoàn tất quá trình đàm phán FTAAP. Ngoài ra, H iệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) cũng là một trong những vấn đề trọng điểm tại Hội nghị cấp cao APEC lần này . Đ ây là hội nghị lần đầu tiên sau khi các nước tham gia đàm phán TPP ký hiệp định.

Bên cạnh đó, lãnh đạo 21 nền kinh tế châu Á-TBD cũng cam kết nỗ lực hơn nữa nhằm chống khủng bố hiệu quả , giúp tăng trưởng không bị trệch hướ ng. Trong tuyên bố chung, giới lãnh đạo APEC đã cùng lên án mạnh mẽ các hành động khủng bố, đồng thời nhất trí hợp tác tìm kiếm các biện pháp chống khủng bố toàn diện. Tuyên bố nêu rõ: “Sau hàng loạt vụ khủng bố nghiêm trọng gần đây, từ vụ máy bay Nga bị nổ tung tại bán đảo Xi-nai (Ai Cập), đến các vụ xả súng và đánh bom liều chết ở Pa -ri (Pháp), Bây-rút (Li-băng) cùng nhiều nơi khác, chúng ta không thể để chủ nghĩa khủng bố đe dọa những giá trị cơ bản, nền tảng quan trọng của các nền kinh tế mở tự do mà chúng ta đang xây dựng”.

Ngoài các vấn đề nổi cộm về kinh tế và chủ nghĩa khủng bố , Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma cũng nhấn mạnh vấn đề biến đổi khí hậu, kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới và cả trong lĩnh vực tư nhân nhận thức được vấn đề nghiêm trọng này, đồng thời hối thúc đầu tư nhiều hơn nữa để chuyển đổi sang việc sử dụng các nguồn năng lượng sạch mà không tác động tiêu cực tới các doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Giá trị Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các nước thành viên APEC, gồm cả những nền kinh tế hàng đầu như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, gộp lại chiếm hơn 50% GDP toàn cầu. Vì thế, hội nghị thượng đỉnh APEC nhóm họp hàng năm , được tổ chức luân phiên tại các quố c gia thành viên, có mục tiêu chính là thúc đẩy hợp tác thương mại. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới và khu vực nhiều biến động và tiềm ẩn nhiều nguy cơ an ninh như hiện nay, nhữ ng chủ đề bao trùm bàn nghị sự ở Ma-ni-la không chỉ đơn thuần là về các vấn đề kinh tế.

Mỹ yêu cầu Trung Quốc ngừng xây dựng đảo nhân tạo ở Biển Đông

Ngay trước thềm Hội nghị APEC 23, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma đã nhắc lại yêu cầu của Oa-sinh-tơn, kêu gọi Trung Quốc chấm dứt các hoạt động xây dựng đảo nhân tạo và quân sự hóa các cơ sở hạ tầng không được phép ở Biển Đông , đồng thời nhấn mạnh cần giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật và một cách hòa bình. Trao đổi với báo giới sau cuộc gặp bên lề với Tổng thống chủ nhà A-qui-nô, ông Ô-ba-ma cho biết hai bên nhất trí cần “có các bước đi mạnh mẽ nhằm giảm căng thẳng, trong đó có việc cam kết ngừng gia tăng yêu sách, ngừng các hoạt động xây dựng trái phép cũng như quân sự hóa các khu vực đang tranh chấp tại Biển Đông”.

Trong các hoạt động tại APEC lần này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cố gắng tránh làm nóng các tranh cãi về vấn đề hàng hải ở Biển Đông. Trong khi đó, Mỹ tuy không trực tiếp có các tranh chấp ở vùng biển này và cũng tuyên bố không đứng về bất kỳ bên nào, song khẳng định quyền tự do lưu thông hàng hải phải được tôn trọng và phản đối các đòi hỏi chủ quyền phi lý của Trung Quốc .

Nêu bật những đóng góp của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác APEC và liên kết kinh tế khu vực, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang khẳng định với tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện, Việt Nam rút ra bài học là muốn tăng trưởng thì phải đẩy mạnh hội nhập kinh tế; muốn tăng trưởng bền vững, bao trùm thì phải cải cách mạnh mẽ, đặc biệt về thể chế kinh tế, phát triển nguồn nhân lực, phát triển kết cấu hạ tầng. Hướng tới việc đăng cai tổ chức Năm APEC 2017, Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng các nền kinh tế thành viên thúc đẩy liên kết kinh tế vì một khu vực châu Á-Thái Bình Dương thịnh vượng.