Sự phản đối chưa từng có tiền lệ của các nước Mỹ La-tinh đối với việc Mỹ cấm vận Cu-ba đã khiến Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma bị cô lập ngay tại Hội nghị thượng đỉnh OAS.

Không còn giữ được vị thế “ngôi sao” như tại Hội nghị thượng đỉnh OAS năm 2009 sau khi vừa lên nắm quyền, Tổng thống Ô-ba-ma đã phải trải qua những thời khắc “gian nan” trong cuộc họp kéo dài hai ngày ở Cô-lôm-bi-a và đã phải tự vệ trong vấn đề Cu-ba và những lời kêu gọi hợp pháp hóa sử dụng ma túy.

Lần đầu tiên, các đồng minh của Mỹ như Mê-hi-cô và Cô-lôm-bi-a lên tiếng ủng hộ việc mời Cu-ba tham dự Hội nghị OAS lần tới. Là một trong số các quốc gia sáng lập OAS, song vì các lý do chính trị, Cu-ba đã bị khai trừ khỏi tổ chức này từ năm 1962. Đến năm 2009, OAS đã bỏ phiếu khôi phục tư cách thành viên của Cu-ba, song La Ha-va-na vẫn không thể tham gia OAS khi Mỹ cho rằng, Cu-ba không phải là một nền dân chủ theo Hiến chương OAS. Tại Hội nghị, lãnh đạo các nước Mỹ La-tinh đã phản đối việc Mỹ cô lập và cấm vận thương mại suốt 50 năm qua đối với hòn đảo vùng Ca-ri-bê này. Tổng thống Ni-ca-ra-goa Đa-ni-en Oóc-tê-ga nói: “Đó không phải là một đặc ân dành cho Cu-ba. Đó là quyền mà người ta đã tước đoạt của họ”. Thậm chí, Tổng thống Ác-hen-ti-na Crít-xti-na Phéc-nan-đét còn phản đối việc Mỹ cô lập Cu-ba bằng cách quay về Thủ đô Bu-ê-nốt Ai-rết trước khi Hội nghị thượng đỉnh OAS kết thúc.

Điểm “nóng” ma túy

Liên quan tới cuộc chiến chống ma túy trong khu vực, Tổng thống Xan-tốt cũng kêu gọi cần phải bắt đầu thảo luận về những sự lựa chọn khác trong cuộc chiến này, vì buôn bán ma túy đang là một tệ nạn nhức nhối ở khu vực bất chấp nỗ lực của các nước. Ông chỉ rõ, Hội nghị lần này có thể không giải quyết được vấn đề buôn bán ma túy, nhưng có thể sẽ là điểm khởi đầu để các nước thảo luận những biện pháp cần thiết. Bên lề hội nghị, các nhà lãnh đạo Trung Mỹ đã thảo luận về đề xuất của Goa-tê-ma-la trong việc cân nhắc việc hợp pháp hóa vấn đề tiêu thụ ma túy đường phố. Tuy nhiên, các nước đều không đạt được đồng thuận chung trong vấn đề này.

Tại Hội nghị, Bra-xin đã đi đầu trong việc chỉ trích chính sách tiền tệ bành trướng của Mỹ và các nước giàu khác, đổ tiền ồ ạt vào các nước đang phát triển, chèn ép các đồng tiền bản địa và làm ảnh hưởng tới sức cạnh tranh. Trong khi đó, phát biểu tại Hội nghị, Tổng thống Ô-ba-ma chỉ tập trung vào việc tăng cường quan hệ thương mại giữa Mỹ và khu vực Mỹ La-tinh.

Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, Mỹ La-tinh không còn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Oa-sinh-tơn do Nhà Trắng phải dồn lực cho khôi phục kinh tế, cuộc chiến tại Áp-ga-ni-xtan cũng như các cuộc khủng hoảng tại Trung Đông và Bắc Phi. Thay vào đó, Trung Quốc lại đang dần vượt Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn với các nước Mỹ La-tinh, đặc biệt là Bra-xin, Pê-ru và Chi-lê. Các chuyên gia cho rằng, Mỹ đã để mất vai trò đối tác hàng đầu khu vực của mình và hiện là thời điểm Oa-sinh-tơn phải điều chỉnh các chính sách của mình với khu vực này theo hướng cân bằng hơn.

Do thái độ thù địch của Mỹ đối với Cu-ba, cũng như cuộc chiến chống ma túy không được giải quyết nên các nguyên thủ quốc gia OAS đã không thể đưa ra được tuyên bố chung khi Hội nghị bế mạc chiều 15-4. Kết thúc trong chia rẽ, Hội nghị OAS đã làm tăng thêm căng thẳng trong hệ thống ngoại giao ở khu vực phía Tây bán cầu vốn từng bị Mỹ chi phối.