Biên phòng - Bao nhiêu đời nay, hàng trăm ngư dân ở hai huyện Nga Sơn và Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa mưu sinh bằng nghề nuôi ngao. Sống trên những chiếc chòi canh ngao giữa mênh mông sóng nước, ngoài việc phải chịu sự khắc nghiệt của thời tiết, ngư dân ở đây còn phải sống trong cảnh không điện, thiếu nước sinh hoạt trầm trọng. Để giảm bớt tình trạng khó khăn trên, mấy năm gần đây, ngư dân ở đây đã tìm tòi và phát hiện ra mạch nước ngọt ngay giữa biển khơi.
 |
| Anh Đồng Văn Ánh bơm nước ngọt lấy từ dưới biển lên để sinh hoạt. |
Chúng tôi theo chân những ngư dân nuôi ngao ở huyện Hậu Lộc trên chiếc thuyền tròng trành để ra những chiếc chòi canh ngao chứng kiến những mạch nước ngọt ở giữa biển khơi. Trên chiếc thuyền đang rẽ sóng tiến thẳng về bãi ngao, lão ngư Đồng Văn Ánh kể cho chúng tôi nghe về những ngày khổ cực cùng con ngao: "Những năm trước ở ngoài chòi canh ngao, muốn có nước ngọt sinh hoạt, chúng tôi phải dùng can nhựa mang nước ngọt từ đất liền ra để phục vụ cho việc sinh hoạt. Năm nào, bà con cũng phải đối mặt với nỗi lo thiếu nước ngọt trong mùa nắng hạn".
Sau hơn một giờ điều khiển thuyền chạy vòng vèo men theo các hàng rào bằng lưới ngăn cách giữa các đồng nuôi ngao, anh Ánh đưa chúng tôi đến chiếc chòi canh của anh được làm cao cách mặt nước biển hơn 3m. Không để chúng tôi phải chờ đợi lâu, anh giới thiệu: "Chiếc giếng khoan này đã có được hơn 3 năm nay. Để khoan một chiếc giếng như thế này phải mất nhiều ngày mới xong vì còn phải thăm dò đúng mạch nước và độ sâu khoảng hơn 120m. Chi phí để khoan một cái giếng như thế này tính cả công vận chuyển các thiết bị và tiền thuê thợ khoan cũng mất hàng chục triệu đồng". Vừa nói, anh vừa nhận cần bơm để bơm nước ngọt từ dưới đáy biển lên, nước trong miệng máy bơm chảy ra xối xả. Chúng tôi đưa lên miệng nếm thử thì quả đúng là nước ngọt thật. Giữa biển khơi mênh mông mà có dòng nước ngọt mát dịu này thì thật là tuyệt vời, giải quyết được cơ bản bài toán khó về thiếu nước sinh hoạt.
Anh Ánh chỉ tay sang các chòi canh khác: "Ở xung quanh chòi của tôi còn có 5 chòi khác cũng khoan được nước ngọt. Ngày trước, lúc chưa tìm thấy được mạch nước ngọt này, hằng tháng, chúng tôi phải đi thuyền vào đất liền mang được khoảng 5 đến 6 can (loại can 30 lít) để mang ra sinh hoạt. Vì khan hiếm nước ngọt nên sinh hoạt mọi thứ phải tiết kiệm tới mức tối đa, chủ yếu để phục vụ nấu ăn là chính”.
Kể về cuộc săn tìm nguồn nước ngọt trên biển, anh Ánh cho biết, cách đây hơn 5 năm, nghe nói một chủ đồng ngao ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình khoan được nước ngọt giữa biển, tin lành đồn xa, anh quyết định đến tận nơi để tìm hiểu. Nhưng rồi, anh thất vọng vì nguồn nước mà chủ đồng ngao ở đây khoan được chỉ là thứ nước lợ, không thể dùng để sinh hoạt. Quay về nhà, sau bao ngày suy nghĩ, anh Ánh quyết định thuê thợ khoan giếng tìm nguồn nước ngọt. Nhưng khi nghe đi khoan giếng ngoài biển thì các nhóm thợ trong vùng đều lắc đầu từ chối. Thậm chí, có người còn giễu cợt cho rằng, đầu óc anh "có vấn đề".
Sau nhiều lần trao đổi, đề nghị, anh đã thuyết phục được một tốp thợ đồng ý đưa máy móc, dụng cụ ra chòi canh giữa biển khoan giếng giúp anh. Mỗi ngày, anh và tốp thợ chỉ tranh thủ 3 tiếng đồng hồ khi thủy triều rút khỏi bãi ngao để khoan giếng trong tâm trạng nghi ngại của mọi người. "Mất ba ngày, khi mũi khoan chạm đến độ sâu hơn trăm mét, một dòng nước phụt lên trong vắt. Nếm thử nước từ đáy biển, thấy ngọt lừ, tôi vui mừng đến trào nước mắt" - Anh Ánh kể.
Nổi chìm cùng con ngao
Tuy nhiên, để khoan được một cái giếng nước ngọt dưới đáy biển không phải là điều đơn giản, dễ dàng và cũng không phải là chuyện một sớm một chiều mà ai cũng khoan được. Biết được tin anh Ánh khoan giếng ở giữa biển khơi có nước ngọt, hàng trăm người nuôi ngao ở trong tỉnh Thanh Hóa đến để tìm hiểu và đã có nhiều chủ đầm ngao mạnh dạn thuê thợ về khoan giếng tìm nước ngọt, nhưng hầu hết đều thất bại. Hàng trăm mũi khoan xuống nhưng chỉ có khoảng mấy chục mũi trúng được mạch nước ngọt.
Từ ngày anh Ánh và một số chủ đầm nuôi ngao tìm thấy mạch nước ngọt dưới đáy biển, việc sinh hoạt của các gia đình đỡ vất vả hơn trước rất nhiều. Bớt nỗi lo thiếu nước ngọt, đây cũng là động lực để giúp họ bám biển mưu sinh. Tuy nhiên, vài năm gần đây, con ngao rớt giá không bằng nửa mức giá trước kia (chỉ khoảng 10.000-12.000 đồng/kg) khiến cho người dân hết sức lo lắng. Những người nuôi ngao ở đây cho biết, cuộc sống ngoài biển khơi rất vất vả và cực nhọc. Khi nước biển dâng thì họ chỉ biết ở trên chòi hoặc là chèo thuyền sang chòi bạn để nói chuyện. Khi thủy triều rút xuống thì họ lại mang đồ nghề xuống diện tích nuôi ngao của mình làm vệ sinh lưới vây, nhặt những chiếc túi ni lông để con ngao có môi trường đầy đủ về thức ăn và sạch...
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, khi thủy triều rút để lộ những vệt loang lổ trên những chiếc cọc chòi canh ngao cũng là buổi lao động cực nhọc của ngư dân bắt đầu. Sau một đêm lao động, xúc, rửa sạch, ngư dân đưa ngao vào bờ. Sau đó tiếp tục chuẩn bị thức ăn, đồ dùng đưa ra chòi canh ngoài biển. Những năm trước, không có nước ngọt, họ còn phải dùng những chiếc xô nhựa, can... để đựng nước.
Bao nhiêu năm qua, công việc của người nuôi ngao cứ lặp đi lặp lại như thế. Việc có được nước ngọt giữa biển khơi mông mênh này chỉ là giấc mơ. Thế mà mấy năm gần đây, điều kỳ diệu ấy đã trở thành hiện thực, khi sáng kiến khoan giếng của họ qua bao nhiêu năm mong mỏi đã được đáp đền.
